ପୁଅ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଯେଉଁଠି ଗୌତମୀ ଥିବେ, ସେଠି ସେ ସବୁ ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏହି କଥା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ଯେତେ ଫଳ ହଜାର ଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଓ ଶତାଧିକ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମିଳେ, ସେ ଫଳ ମିଳିଯାଏ। ନାରଦ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥାଏଁ କହିଥିବା ଏହି ପୁରାଣ ଯେଉଁଘରେ ରହିଥାଏ, ସେଠି କଳିଯୁଗର କୌଣସି ଭୟ ନଥାଏ। ଏହି ପରମ ପୁରାଣକୁ ସେହି ଲୋକଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ଶାନ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ମହାତ୍ମା। ଏହି ପୁରାଣ ପାଠ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ମିଳେ, ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କରେ। ଯିଏ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଲେଖି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ କଥା ଶୁଣି ଆମେ ଏଠାରେ ଏଉଁଠି ତୃପ୍ତ ହେଉନାହିଁ; ଆପଣ ପୁନି ଏହି ପରମ ଗୁପ୍ତତମ ଉପଦେଶ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବେ। ଆପଣ ଅନନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କର ମହିମା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏଯାଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିନାହାନ୍ତି, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଦୟାକରି ଏହି କଥା ଖୋଲି କହନ୍ତୁ। ଏଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଅନନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କର ସାର, ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ମହିମା କହିବି, ଯାହା ପୃଥିବୀରେ ଦୁର୍ଲଭ। କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି, କହିଲି, 'ହେ ସ୍ଥପତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ପୃଥିବୀରେ ପାଥରରେ ବାସୁଦେବଙ୍କର ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କର।' ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଯଥାବିଧି ନିୟମରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଭକ୍ତମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମାନବମାନେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଭୟ ଅନୁଭବ କରିବେ। ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ସୁମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଭୟ ହୀନ ଭାବେ ସେଠି ବସିବେ। ମୋର କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସତ୍ବରା ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଥିଲା। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ମାନେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହାର ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଉପରେ ବନମାଲା, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ବାହୁରେ କଙ୍କଣ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲା, ଚଉଡ଼ା କାନ୍ଧ, କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଅନେକ ଭୂଷଣ ଥିଲା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ମୁଁ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଥାସମୟରେ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲି। ସେତେବେଳେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଉତ୍ତମ ଏରାବତ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେଠି ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବିବିଧ ଅଭିଷେକ ଓ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ପୁନି ସ୍ୱନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମନ, ବାଣୀ ଓ ଶରୀରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରି, ସେ ଭୟଙ୍କର ଅସୁରମାନେ—ବୃତ୍ର, ନାମୁଚି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଉପରେ ଜୟ ଲାଗିଲେ। ଦାନବମାନେ ହତ ହେବା ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତିନି ଲୋକର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଲେ। ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆସିଲାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦଶାନନ ଦେଖାଦେଲେ। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ ଦଶମୁଖ ଦଶାନନ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ନ ନ ଖାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଅପୂର୍ବ ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦୈତ୍ୟ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ଶାପ ଓ ଯମଦୂତଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରୁ ଅଜୟ ହେଲେ। ଏହି ବର ପାଇ ଦଶାନନ ଯକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ହରାଇ, ଧନର ଆଧିପତ୍ୟ ନେଇ, ପୁନି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ଚାଲିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରି, ରାକ୍ଷସ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ସେ ‘ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ପୁଅ ମେଘନାଦ ଅମରାବତୀ ଦଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହକୁ ଆସିଲେ। ରାବଣ, ମହାବଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ସେଠି ବାସୁଦେବଙ୍କର ଏକ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖିଲେ। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସମାନ ଚକ୍ଷୁ, ବନମାଲା, ମୁକୁଟ, କଙ୍କଣ, ସଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଚାରି ବାହୁ, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଛିତ ଫଳ ଦେଇଥିଲେ। ରାବଣ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଛାଡ଼ି, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଏହାକୁ ଲଙ୍କାକୁ ପଠାଇଲେ। ସେଠି ଥିଲେ ବିଭୀଷଣ—ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ, ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ, ନାରାୟଣଭକ୍ତ ଓ ଲଙ୍କାର ରକ୍ଷକ। ସେ ଦେବମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖି, ଶରୀରରେ ପୁଳକ ଅନୁଭବ କଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ। ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଭିତରୁ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, କହିଲେ, ‘ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ, ଆଜି ମୋର ତପସ୍ୟା ସଫଳ।’ ଏହିପରି କହି, ସେ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଣାମ କରି, ଭାଇଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, ‘ହେ ରାଜା, ଏହି ଦେବମୂର୍ତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ; ଏହାକୁ ପୂଜିଲେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାଯାଏ।’ ଭାଇଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାବଣ କହିଲେ, ‘ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ନିଅ, ବୀର; ମୋତେ ଏହାର କ’ଣ ଦରକାର? ମୁଁ ଆତ୍ମଭୂ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜି, ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିଛି; ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ ଦେବତା ସମସ୍ତ ଭୂତର ମୂଳ।' ତାପରେ ବିଭୀଷଣ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଏକଶଏ ଆଠ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜା କଲେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଅଣୁତ୍ୱ ଓ ଅନେକ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରି, ଲଙ୍କା ରାଜ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ।