ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଉପସ୍ଥିତ, ନିଜକୁ ସଂଯମ ରଖି, ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୃଥିବୀର ଧାରକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଜ୍ଞାନୀ। ଏହି ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମରେ, ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ସୁନ୍ଦର ଗାଈ ଓ ତାଙ୍କର ଛାଉଡ଼ା ଦାନ କରନ୍ତି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ—ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଅନେକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହିପରି, ଯେଉଁ ଲୋକେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୋଦାବରୀ ମହାନଦୀରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଗୋଦାବରୀ ତୁମ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଙ୍ଗା ରୂପେ ପରିଣତ ହେବ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବ। ମୁଁ ଏହି କଥା ଶିବଙ୍କୁ ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଥିବା ସମୟରେ ଶୁଣିଛି, ଏହିଠାରୁ ଶମ୍ଭୁ ନିତ୍ୟ ଗଙ୍ଗାରେ ବିରାଜିତ। ମା, ସେହି କରୁଣାର ସାଗର କିଏ ରୋକିପାରିବ? ତଥାପି, ମା, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବାଧାର ପାଶରେ ବନ୍ଧି ହେବାରୁ ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଆସିପାରେ। ସେମାନେ ବାଧାରେ ବନ୍ଧି, ନିକଟରେ ଥିବା ଗୋଦାବରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତିନାହିଁ, ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତିନାହିଁ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି କରନ୍ତିନାହିଁ। ଏହିପରି, ମା, ତୁମ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ମୁଁ କିଛି କରିବି; ଯଦି ମୋର ଅନୁଶାସନରେ କିଛି ଅସୁବିଧା ହୁଏ, ମୋର କଥାକୁ ଖ୍ଷମା କରିବ। ଏହିଠାରୁ, ବିଘ୍ନର ଉପାସ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ କିଛି ବାଧା ତିଆରି କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବରେ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ। ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଘ୍ନକୁ ଅବହେଳା କରି ଗୋଦାବରୀ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଯାଏ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଇଁ, କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହେନାହିଁ। ଘର ଛାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ନିମ୍ନ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ବହୁତ ବିଘ୍ନ ଆସେ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଗଙ୍ଗାର ପାଦପଦ୍ମରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖି, ଗୋଦାବରୀ ପହଞ୍ଚିଯାଏ, ସେ କେଉଁ ଫଳ ପାଉନଥିବ? ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ? ସ୍ବୟଂ ସଦାଶିବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେନାହିଁ। ମୁଁ ଏଠାରେ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛି, ଇତିହାସର କଥା ଅନୁସାରେ। ଚଳନ୍ତି ଓ ଅଚଳ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଅଛି, ସେ ସବୁଠି ଏହି ଇତିହାସରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି। ବେଦରେ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ଶୃତିର ଗୁପ୍ତତମ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସତ୍ୟ କାରଣ—ସେ ସବୁଠି ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏହି ପୁରାଣ ଅନେକ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି ଓ କୁହାଯାଇଛି। ଯିଏ ଏହିର କିଛି ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଏକ ଅଂଶ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପଢ଼ନ୍ତି, କିମ୍ବା 'ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା' ବୋଲନ୍ତି, ସେ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଗଙ୍ଗା ପୁରାଣ ଉତ୍ତମ, କଳି ଯୁଗର ଦୋଷ ନାଶ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଉଛି, ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର, ଏହାକୁ ଲୋକେ ପୂଜା କରିବାଯୋଗ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଗୌତମ, ତୁମେ ଏହି ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଆଣିଛ; ତୁମ ସମାନ କିଏ ଅଛି? ଯିଏ 'ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା' ବୋଲେ, ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ତିନି କୋଟି ଏବଂ ଅର୍ଧ କୋଟି ତୀର୍ଥ, ତିନି ଲୋକରେ, ସିଂହ ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ଥିବା ବେଳେ, ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭାଗୀରଥୀରେ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ନାନ କରିବା ଫଳ କିମ୍ବା ଗୋଦାବରୀରେ ଏହି ଶୁଭ ସମୟରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କରିବା—ଏହି ଦୁଇର ଫଳ ସମାନ। ପୁତ୍ର, ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଗୌତମୀ ଯେଉଁଠି ରହୁଛନ୍ତି, ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ। ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶତ ଵାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଣିଲେ ସେଉଁଠି ମିଳେ। ନାରଦ, ଯେଉଁ ଘରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥିତ ଏହି ପୁରାଣ ରହେ, ସେଠାରେ କଳି ଯୁଗର କିଛି ଭୟ ନାହିଁ। ଏହି ପରମ ପୁରାଣ ଯେଉଁଠି ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ, ଶାନ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ମହାତ୍ମା ଲୋକଙ୍କୁ କୁହିବା ଉଚିତ। ଏହି ପାଠ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛି, ପାପ ନାଶ କରେ, ଏବଂ ଶୁଣିଲେ ମାନବ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଉଛି। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଲେଖି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ଆବାର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରେନାହିଁ। ଏଠାରେ ଶ୍ରୋତାମାନେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏଠାରେ ଭଗବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏଉଁଠି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ଆପଣ ଆଉଥରେ ଏହି ପରମ ଗୁପ୍ତତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ। ଅନନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କ ମହିମାକୁ ଆପଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିନାହାନ୍ତି, ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ—ଦୟାକରି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ।" ତେବେ ସେଉଁଠି ମୁଁ କହିଲି, "ମୁଁ ଏଠି ଏହି ଅନନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପରମ ସାର, ମହାତ୍ମ୍ୟ, ଏ ଭୂମିରେ ଦୁର୍ଲଭ ଯାହା, ଏହି ସାରକୁ କୁହିବି। କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ମୁଁ ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି, କହିଲି—'ଦେବଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ପାର୍ଥିବ ପାଷାଣରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କର।' ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଯଥାବିଧି କ୍ରିୟାରେ ତିଆରି ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଭକ୍ତମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମାନବମାନେ ସହିତ—ଦୈତ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବିପଦକୁ ଚିହ୍ନିବେ। ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ସୁମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପୂଜା କରି, ଭୟ ହୀନ ଭାବେ ସେଉଁଠି ବାସ କରିବେ। ମୋର କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସତ୍ୱରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କଲେ, ଯାହାର ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଥିଲା। ସେହି ମୂର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସମ ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିର ଛାତି ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ବାହୁରେ ବାହୁଳି, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଚଉଡ଼ା କନ୍ଧ ଓ କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ଥିଲା। ଏହିପରି, ଏହି ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ମୁଁ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଯଥାବିଧି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲି।