ବିଶ୍ୱରେ ସମ୍ମାନିତ, ତିନି ଲୋକର ଉପକାରୀ ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ମହାର୍ଷି ଗୌତମ ନିଜ ଉପାୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶବ୍ଦରେ, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଡର ତେଜ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ। ସେ ଭଗବାନ ଭବଙ୍କୁ କଠୋର ତପସ୍ୟା ଓ ସ୍ତୁତିରେ ପୂଜିଲେ। ଏହିପରି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଚିତ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା, ତେଣୁ ସେ ସମୟରେ ଶିବ ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାମନା, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ଯେଉଁ ଇଛା ତୁମ ହୃଦୟରେ ଅଛି, ମୁଁ ଏହି ଦିନ ତୁମକୁ ଦେବି। ମଧୁର ଓ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର।” ଶିବଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଗୌତମ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, “ଓ ଜଟାଧର ଶଙ୍କର, ମୋତେ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଦିଅ, ମୋତେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।” ପୁଣି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାରୀ ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ନିଜ ପାଇଁ କିଛି ମାଗିନାହ, ତେଣୁ ଏକ ଦୁର୍ଲଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ।” ଗୌତମ, ଅଚଳ ଧୃତିରେ ହସ୍ତ ଯୋଡି ଭବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ—ତୁମକୁ ଦେଖିବା। ତୁମ କୃପାରେ ଏହି ଦିନ ମୁଁ ଏହା ପାଇଛି। ତୁମ ପାଦ ସ୍ମରଣ କରିବାମାତ୍ରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ତୁମକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିଲେ କି ହେବ?” ଗୌତମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭବ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏହି ଅନୁରୋଧ ତିନି ଲୋକର ଉପକାର ପାଇଁ କରିଛ। କିନ୍ତୁ ଶିବ ପୁଣି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ମହାମନା, ତୁମେ ନିଜ ପାଇଁ କିଛି ମାଗୁନାହ।’ ଏପରେ ମୁନି ଧ୍ୟାନ କରି, ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ— ‘ମୁଁ ହୃଦୟରେ ନମ୍ର, ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଜଗତର ରକ୍ଷକମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ପୁଣି ଏହି ଅନୁରୋଧ କରୁଛି— ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାହାଡ଼ରୁ ନିସ୍ସୃତ ଦେବୀ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବହେ, ବୃଷଧ୍ୱଜ, ସେ ସବୁଠାରେ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ରହିବେ। ହେ ଜଗତ୍ନାଥ, ଫଳ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଫଳଦାତା; ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ କେବଳ କିଛି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମାତ୍ର ଶୁଭ। ଯେଉଁଠାରେ ତୁମ ଉପସ୍ଥିତି ସଦା ରହେ, ସେଠି ଶୁଭତା ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ତୁମ ଜଟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଗଙ୍ଗା ରହିଛ, ଶଙ୍କର, ସେଠି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମିଳିଥାଏ।’ ଗୌତମଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶିବ ଆନନ୍ଦରେ ପୁଣି କହିଲେ— ‘ଯେଉଁଠି, ଯେଉଁପରି, ଏବଂ ଯେଉଁଯେଉଁ ଲୋକ ଭକ୍ତିରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ସ୍ନାନ, ଦାନ କିମ୍ବା ପିତୃତର୍ପଣ କରନ୍ତି— ଏହା ଶୁଣିବା, ପଢିବା କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରିବା, ଓ ଗୌତମ, ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ଓ ସଂଯମରେ ଗୋଦାବରୀରେ କରାଯାଏ— ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଭୂମି, ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ, ଉଦ୍ୟାନ, ମଣିମୁକ୍ତା, ଔଷଧ ଓ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ଧରାରେ ଯେତେ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ, ଗୋଦାବରୀ ସ୍ମରଣ କରି ଏହି ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ଗୋଦାନ ସମାନ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ମୋର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ଯିଏ ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତିରେ ସଦା ଭୂଧର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ। ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଙ୍ଗମରେ ବଛା ସହିତ ସୁନ୍ଦର ଗାଈ ଦାନ କରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ— ତେଣୁ ଭକ୍ତିରେ ଗୋଦାବରୀରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଇତ୍ୟାଦି କରି ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହିପରି ଗୋଦାବରୀ, ତୁମ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଙ୍ଗା ହେବେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ। ଏହି କଥା ମୁଁ ଶିବଙ୍କୁ ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଥିବାବେଳେ ଶୁଣିଛି; ଏହି କାରଣରୁ ଶମ୍ଭୁ ସଦା ଗଙ୍ଗାରେ ବିରାଜିତ। ମା, ସେଇ କୃପାର ସାଗର କିଏ ବା ଅବରୋଧ କରିପାରିବ? ତଥାପି ମା, ମାନବମାନେ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ି ଅନେକ ବାଧା ଭୋଗନ୍ତି। ଏହି ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧି, ସେମାନେ ନିକଟରେ ଥିବା ଗୋଦାବରୀକୁ ଯିବାନାହିଁ, ନାହିଁ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ନାହିଁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ମା, ତୁମ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; ଯଦି ନିୟମରେ କଠିନତା ଆସେ, ମୋ କଥାକୁ ଖ୍ଷମା କର। ଏହାଠାରୁ ପରେ, ବିଘ୍ନଙ୍କ ନାଥ ମାନବଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ବିଘ୍ନ ଛାଡ଼ି ଆଗେଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ବିଘ୍ନକୁ ଅବହେଳା କରି, ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ଗୋଦାବରୀକୁ ଯାଏ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଘର ଛାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ନିମ୍ନଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ବିଘ୍ନ ଆସେ; କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଗଙ୍ଗାର ପାଦେ ରଖି ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚେ, ସେ କୌଣସି ଫଳ ପାଉନାହିଁ କି? ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ସାଦାଶିବ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେନାହିଁ। ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ଏଠି ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କଥା ଭାବେ ଏହି ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ କହିଛି। ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସାଧନା ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଏଠି ଏହି ଇତିହାସରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି। ବେଦରେ ଯାହା ଘୋଷିତ, ଶ୍ରୁତିର ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ଏବଂ ସତ୍ୟ କାରଣ—ଏହି ସବୁକୁ ଏଠି ନାମିତ କରାଯାଇଛି; ଏହି ପୁରାଣ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, କୁହାଯାଇଛି। ଯିଏ ଏହି ପୁରାଣର ଏକ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଏକ ଅଂଶ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, କିମ୍ବା ‘ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା’ କହେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ଏହି ଗଙ୍ଗା ପୁରାଣ ଉତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କଳିର ଦୁଷ୍ମାନ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର, ପୂଜ୍ୟ ଏବଂ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। “ଶାବାଶ, ଗୌତମ! ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭେଚ୍ଛା। ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଆଣିଥିବା ତୁମ ସମାନ ଅନ୍ୟ କିଏ?” ଯିଏ ‘ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା’ କହେ, ସେ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ତିନି କୋଟି ଏବଂ ଅର୍ଧ କୋଟି ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ଥିବା ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସିଂହରାଶିରେ ଓ ବୃହସ୍ପତି ଗୁରୁ ହେବାବେଳେ, ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି କେହି ଭାଗୀରଥୀରେ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ନାନ କରେ, କିମ୍ବା ଏକଥର ଗୋଦାବରୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସିଂହରାଶି ଓ ବୃହସ୍ପତି ଉଚ୍ଚରେ ସ୍ନାନ କରେ— ଦୁଇଁଥିର ଫଳ ସମାନ।