ସେ ନିୟତିର ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ, କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦିଆଯାଏ । ତେଣୁ, ତପ, ନିୟମ, ଦାନ, ଜପ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥାଏ । ଏହିପରି, ଫଳ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦିଆଯାଏ । ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ତିନିପ୍ରକାର—ସାତ୍ୱିକ, ରାଜସିକ, ତାମସିକ; ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମଧ୍ୟ ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ । କାର୍ଯ୍ୟର ଅବସ୍ଥା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଅନେକ ପ୍ରକାର ହୁଏ; ଏହିପରି, ବିବେକୀ ଜନ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଗଠନ କରିବା ଉଚିତ । ପରେ, କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର; ଫଳ ଦେଇଥିବା ଦେବତା ଏହିପରି ଫଳ ଦିଅନ୍ତି, ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଫଳ ଉପରେ ଲାଗିଥାଏ । ସେଠି କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା କୌଣସି ନୁହେଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ ସହିତ, ସାତ୍ୱିକ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଅଲଗା ହୁଏ । ଯେପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତେପରି ତାହାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ; କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷର କାରଣ । ନିଜ ଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା ବନ୍ଧନ ଦେଇଥାଏ; ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଏଠା ଓ ପରଲୋକରେ ଫଳ ମିଳେ । ଶୀଘ୍ର, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଅନେକ ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଦ୍ରବ୍ୟ ଏକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ । କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା କିମ୍ବା ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରିବା, ଭାବ ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ; ନିଜ ଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷିଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱରୂପ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତମୋଭାବରେ ଦୁର୍ଲଭ ତପ କଲେ । ବିଶ୍ୱରୂପ ଏକ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଭିତ କରିଦେଲା; ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଦେଖିବା ସହ ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ତାଙ୍କ ରୋଷ ଅନୁଯାୟୀ, ଦୁର୍ଭୟ ପ୍ରୋଷ୍ଠରେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ନିଜକୁ ଭୟଙ୍କର, କ୍ଷୁବ୍ଧ ରୂପରେ ହୃଦୟ ଗୁହାରେ ବସିଥିବା ବିଭୀଷିକା ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ତପ କରୁଥିବା ବେଳେ ଏକ ଦେହହୀନ କଣ୍ଠ ଶବ୍ଦ ହେଲା । ଜଟା ନଥିବାରୁ, ସେ ବୃତ୍ର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ ନାହିଁ; ବିଶ୍ୱରୂପ ନିଜକୁ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ମାନେ ଅନ୍ୟଥା ହେଲା । ସେ ଏକା ଇନ୍ଦ୍ର, ଏକା ଭରୁଣ, ସେ ସବୁ କିଛି ହେଲେ; ନିଜ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, କେବଳ ଜଟା ଅର୍ପଣ କଲେ, ଏବଂ ଏହିପରି ଏହିପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ବେଦରେ ସେ ବୃତ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ପାପୀ ହେଲେ; କିଏ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ଜାଣିପାରିବ? ଯେ ନିଜେ ସବୁ କିଛି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆସକ୍ତିରେ ଲିପ୍ତ ନୁହେଁ—ଏହି ଘୋଷଣା ପରେ, ମହାଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ନିର୍ବିକଳ୍ପ' ଭାବରେ ସ୍ତୁତି କଲେ । ଭୀମ ଦେବଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋଷି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ; ବିଶ୍ୱରୂପ ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୁର୍ଭୟ ରୂପରେ ରହିଲେ । ନିଜକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦୁର୍ଭୟ ରୂପରେ ନିଜକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ; ତେଣୁ, ଭୀମେଶ୍ୱର ଦେବ ପୁରାଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏଠି ଖେଳିବା ଓ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଯେ କଉଣସି ଜଣେ ଏହି କଥାକୁ ଭୀମ ରୂପରେ ଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପଠନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ଚରଣ ଶ୍ରମରେ ଶରଣ ନେଇ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି । ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ସଦା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି ଓ ସବୁଠି ସ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଦେନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁଠି ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯୋଗ ଦେଇଛି । ଯେ ଜଣେ ଗୋଦାବରୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ନିସ୍ନାନ କରି, ନିଜ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଘୋର ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇ ଭୂତପତିଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଆନ୍ତି । ବେଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବରେ ଉପାସ୍ୟ ଯିଏ, ସେ ଭୀମନାଥ ଭାବରେ ପ୍ରକୃତ; ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଦୁଃଖଦାୟକ ସ୍ମୃତିରେ ଶରୀର ଧରିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହି ଭାବରେ, ଏକଦିନ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିଥିବା ଗଙ୍ଗା ନଦୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧିତ ଓ ସ୍ତୁତିତ, ମୁଖ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଓ ମାରୁତମାନେ ସହ ଜଳର ନାଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ । ବସିଷ୍ଠ, ଜାବାଲି, ଯଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, କ୍ରତୁ, ଅଙ୍ଗିରସ, ଦକ୍ଷ, ମାରୀଚି, ବୈଷ୍ଣବ, ଶତତପ, ଶୌନକ, ଦେବରତ, ଭୃଗୁ, ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟ, ଅତ୍ରି, ଏବଂ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ମାରୀଚି ଏହି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ସୁଧୂତ, ପାପ, ମନୁ, ଗୌତମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, କୌଶିକମାନେ, ତୁମ୍ବୁରୁ, ପର୍ବତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ପିପ୍ପଳାଦ ଏବଂ ଗାଳବା ଓ ଯୋଗନିଷ୍ଠ ଅନ୍ୟମାନେ, ସବାମଦ, ଅଙ୍ଗିରସ ଓ ଭାର୍ଗବମାନେ, ଶ୍ରୁତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବେଦରେ ରମ୍ୟ, ପୁରାଣର ଅର୍ଥରେ ନିପୁଣ, ଏହି ସମସ୍ତ ମହାଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ ଦିବ୍ୟ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ । ସେମାନେ ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଷ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା, ଆନନ୍ଦ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ । ଏପରି ଏକତ୍ରିତ ଦେଖି, ଶିବ ଓ ହରି ଋଷିମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ । ଅଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ମାରୁତ ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ହାତ ଜୋଡି ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ । ନାରଦ, ସାତି ଖ୍ୟାତିସମ୍ପନ୍ନ ସଙ୍ଗମ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା-ସମୁଦ୍ର ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ଦୁଇ ଦେବତା ସଦା ବସନ୍ତି । ଗୌତମେଶ୍ୱର ନାମକ ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠି ମହେଶ୍ୱର ସଦା ବସନ୍ତି, ସେଠି ମଧବ ରାମ ସହିତ ଅବସ୍ଥିତ । ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର ନାମରେ ଶିବଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲି, ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ନିଜ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ । ସେଠି ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ରପାଣି ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦେବତାମାନେ ଓ ମାରୁତମାନେ ସହିତ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲି । ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ହୟମୂର୍ଧକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ; ବିଷ୍ଣୁ ଘୋଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।