ଏକ ସମୟର କଥା, ପ୍ରମତି ନାମକ ଶୂରବୀର ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଅଂକୁଶ ଧରିଥିବାବେଳେ ଧରିନେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ହସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ହରି ପ୍ରମତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ମାରୁତମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳ ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେଲା। ତୁମେ ଦିଗ୍ବିଜୟ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଛ, ଏବେ ମୋ ସହିତ ଖେଳ।" ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ପ୍ରମତି "ଏହିପରି ହେଉ," ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ତେଣୁ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କ'ଣ ବେଟ୍ ଦେବାକୁ ଭଲ ଭାବୁଛ?" ଏହିପରି ପ୍ରମତିଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଶୁଣି, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, "ଉର୍ବଶୀ ଆମ ବେଟ୍, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାଧାରଣ ଉପଲବ୍ଧ।" ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ପ୍ରମତି ଗର୍ବରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଉର୍ବଶୀକୁ ବେଟ୍ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି, ତୁମେ କ'ଣ ଭାବୁଛ, ରାଜନ୍?" ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରମତି କହିଲେ, "ତୁମେ କହିଥିବା ବେଟ୍ ମୁଁ ମଞ୍ଜୁର କରୁଛି, ହେ ବଜ୍ରଧାରୀ। ଏବେ ତୁମେ ତୁମର ଧର୍ମମୟ ଦକ୍ଷିଣ ହାତ ଦିଅ; ଏବେ ଖେଳିବା।" ଏହିପରି ରାଜୀ ହୋଇ, ଦୁଇଜଣ ଖେଳ ତଳକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପ୍ରମତି ବିଜୟୀ ହେଲେ ଓ ଦେବକନ୍ୟା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଜିତିଲେ। ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଜିତିବା ପରେ, ପ୍ରମତି କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବେଟ୍ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଦିଅ; ପରେ ତୁମେ ପୁଣି ଖେଳିପାରିବ।" ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, "ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ଓ ବିଜୟୀ ରଥ ଏବଂ ବଜ୍ର ଦିଅ। ସେଥିରେ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଖେଳିବି।" ତା'ପରେ ପ୍ରମତି ଅଂକୁଶ ଓ ଅନ୍ୟ ମଣିମାଳା ନେଇ ହସିଲେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଜିତିଛି!" ଏହି ସମୟରେ ତାଳି ମାନ୍ୟ ନାରଦ ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାବସୁ ଆସିଲେ। ତେବେ ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଦୂତୀ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମ ସହିତ ଖେଳିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" ରାଜା ମଞ୍ଜୁର କରି ଜିତିବା ଘୋଷଣା କଲେ। ପ୍ରମତି ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇଲେ, ତେବେ ଅବିବେକରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ, "ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଖେଳ, ତୁମେ କେବେ ବି ମୋତେ ଜିତିପାରିବା ନାହିଁ, ହେ ମହେନ୍ଦ୍ର। ତେଣୁ ସଦା ଆମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ରୁହ। କହ, କେମିତି ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ହେଲେ?" ଏଭଳି ଗର୍ବରେ ପ୍ରମତି ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯାଅ, ଦାସୀ ହୋଇଯାଅ।" ଉର୍ବଶୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ବ୍ୟବହାର କରେ, ସେଉଁପରି ହୃଦୟରେ ତୁମ ସହିତ ମଧ୍ୟ କରିବି; ମୋପ୍ରତି ଅପବାଦ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" ପ୍ରମତି ତାଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ, "ତୁମ ପରି ଅନେକ ନାରୀ ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ କାହିଁକି ଲଜ୍ଜିତ? ଯାଅ, ଦାସୀ ହୋଇଯାଅ।" ଏହାପରେ ରାଜା ଗାନ୍ଧର୍ବପତି, ଏହି ସମୟରେ ଚିତ୍ରସେଣ ଭାବେ ପରିଚିତ, ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଖେଳିବି, ବେଟ୍ ହେଉ—ମୋ ରାଜ୍ୟ, ଜୀବନ, ଓ ତୁମର ମଧ୍ୟ।" ଏହିପରି ରାଜୀ ହୋଇ, ଉତ୍ସାହରେ ଦୁଇଜଣ ଖେଳିଲେ। ଏଥିରେ ଚିତ୍ରସେଣ ବିଜୟୀ ହେଲେ। ତା'ପରେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ପ୍ରମତିଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧିଲେ; ଉର୍ବଶୀ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଚିତ୍ରସେଣ ଜିତିଲେ। ପ୍ରମତିଙ୍କ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ସେନା ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତି ଚିତ୍ରସେଣଙ୍କ ହସ୍ତଗତ ହେଲା। ପ୍ରମତିଙ୍କ ପୁଅ, ଯେଉଁଥିରେ ଏଉଁ ସମୟରେ ଶିଶୁ, କିନ୍ତୁ ସାହସୀ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପୂଜାରୀ ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମୋ ପିତା କେଉଁ ପାପ କଲେ? ସେ କେଉଁଠି ବନ୍ଧିଛନ୍ତି? କେମିତି ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିପାରିବେ? କେମିତି ସେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ?" ସୁମତିଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦ ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ, "ଦେବଲୋକରେ ତୁମ ପିତା ବନ୍ଧିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ଅନେକ ଚତୁରାଇ ଓ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ସେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି।" "ଯେଉଁଠି ଜୁଆ ଖେଳିବାକୁ ଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦୁଃଖ ଅନିବାର୍ୟ। ଜୁଆ, ମଦ୍ୟପାନ, ମାଂସଭୋଜନ ଏବଂ ଏପରି କାମ ନଶ୍ଚୟ ନାଶକ।" "ପାପୀ ହେଉଛି ଯେଉଁମାନେ ପାପ ଚରିତ୍ର ସହ ଜନ୍ମନେଇଛନ୍ତି। ଏପ୍ରତ୍ୟେକ କାମ ଅପମଙ୍ଗଳ, ପାପ ଓ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ।" "ରଥ, ଅସନ, ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଅନ୍ୟ କୁଟିଲ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ଚତୁରାଇ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ବଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି—ତେବେ ଜୁଆରିଙ୍କ କଥା କଣ କହିବା?" "ଏକ ଜୁଆରିଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ସଦା ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହୁଏ।" "ସେ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖରେ ଅଛି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କହେ: ଏହି ସଂସାରରେ ମୋ ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପାପୀ ନାହିଁ।" "ଏହି ଜଗତରେ ଯାହା ପାଖରେ କିଛି ଭୋଗ୍ୟ ନାହିଁ, ସେ ଜୁଆରି ଦୁଇ ଜଗତରେ କେବେ ଖୁସି ନାହିଁ।" "ସେ ସଦା ଏଭଳି ଦେଖାଯାଏ: ଲଜ୍ଜାର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳି, ଧର୍ମହୀନ, ଆନନ୍ଦହୀନ, ଗର୍ବହୀନ ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ।" "ଯେ କୌଣସି ଚତୁରାଇ ନାହିଁ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ; କୃଷି, ପଶୁପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ ଚଳାଇଯିବ, କିନ୍ତୁ ଚତୁରାଇ ନୁହେଁ।" "ଯେଉଁମାନେ ଚତୁରାଇ ଦ୍ୱାରା ଧନ ଚାହନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ବଂଶ ହରାନ୍ତି।" "ଏହି କାମ ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ; ତୁମ ପିତା ଏପରି ଭାବିଥିଲେ। ତେଣୁ, ଆମେ କ'ଣ କରିବୁ? ଯାହା କହାଯାଇଛି, ତାହା ଅନୁସରଣ କର।" "ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ କେ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ?" ଏହିପରି ପୂଜାରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୁମତି ପଚାରିଲେ, "ପିତା, ପ୍ରମତି କେମିତି ପୁଣି ରାଜ୍ୟ ଫେରିପାରିବେ?" ପୁଣି ଚିନ୍ତା କରି, ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦ ସୁମତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଅ, ଶିବ, ଅଦିତି, ବରୁଣ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ତେବେ ତୁମ ପିତା ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ।