ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି—ସେମାନେ ସଦା ଦୟାର ଭାବରେ ହୃଦୟରେ ମୃଦୁ ଥାନ୍ତି, ଏଉଁଯେ ତାଙ୍କୁ ଅପକାର କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟା ଦେଖାନ୍ତି। ଏପରି ଦୟାମୟ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାରାଜ ମଣିକୁଣ୍ଡଳ କେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ସେଠାରୁ ଏକଥର ଅଟୁଟ ଧର୍ମବୋଧ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା ବ୍ରାହ୍ମଣ ବନ୍ଧୁ ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ଦୁଷ୍ଟ ଜୁଆଡ଼ିଙ୍କ ଠାରୁ ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ହରାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦେଖି ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ସହିତ ଗୃହେ ଆଣିଲେ। ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବାରୁ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧର୍ମର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା କହିଲେ ଏବଂ ପାପ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ପରିବାରଜନ, ଜନ୍ମଭୂମିର ବୈଶ୍ୟମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟ ଏବଂ କୌଶିକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ—ଏମିତି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କରି, ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଟି 'ମୃତସଞ୍ଜୀବନ' ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲା, ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ସ୍ଥଳ ଓ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ; ଏହି ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ, ମନ ଶାନ୍ତି ମିଳେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଉର୍ବଶୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ସ୍ନାନ, ଦାନ, ମହାଦେବ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ସେଠାରେ ମହେଶ୍ୱର ଓ ହରି ଥାନ୍ତି। ସେଠାରେ ପ୍ରମତି ନାମକ ଏକ ପ୍ରବଳ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ଥିଲେ। ଶତୃମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ସେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଗଲେ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ। ସେଠାରେ, ଓ ନାରଦ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଓ ମାରୁତମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପ୍ରମତି, ସେନାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧରିଲେ, ଯିଏ ହାତରେ ପାଶ ଧରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହସୁଥିବା ଦେଖି, ହରି ପ୍ରମତିଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଦେବମନ୍ଦିରରେ ମାରୁତମାନେ ସହିତ ଖେଳ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ଦିଗ୍ବିଜୟ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଛ, ଏବେ ମୋ ସହିତ ଖେଳ।" ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ପ୍ରମତି କହିଲେ—"ଠିକ୍ ଅଛି।" ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"କି ଦାଉ ରଖିବେ?" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଉର୍ବଶୀ ଆମର ଦାଉ, ସମସ୍ତେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଜନ କରିପାରିବେ।" ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରମତି ଗର୍ବିତ ଭାବେ କହିଲେ—"ମୁଁ ଉର୍ବଶୀକୁ ଦାଉ ଭାବିଁଛି, ଆପଣଙ୍କ ମତ କଣ?" ପ୍ରମତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଆପଣ କହିଥିବା ଦାଉକୁ ମୁଁ ମନେ ରଖିଛି, ହେ ବଜ୍ରଧାରୀ। ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଦାଉ ହିସାବରେ ଆପଣଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣହସ୍ତ ଦିଅନ୍ତୁ—ଏବଂ ଖେଳ ଆରମ୍ଭ କରିବା।" ଏପରି ସମ୍ମତି ହେବା ପରେ, ଦୁଇଜଣ ଜୁଆ ଚକେରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏଠାରେ ପ୍ରମତି ଜିତିଲେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଅଜୟ ହେଲେ। ଏହି ଜିତରେ ପ୍ରମତି କ୍ରୋଧିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଦାଉ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଦିଅ, ପରେ ଆଉ ଖେଳିପାରିବ।" ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—"ମୋ ଦିବ୍ୟ, ବିଜୟୀ ଓ ଉତ୍ତମ ରଥ, ବଜ୍ର ସହିତ, ଦିଅ; ଏହି ଦାଉରେ ମୁଁ ଆଉ ଖେଳିବି।" ପ୍ରମତି ତାଙ୍କର ନିଜର ରତ୍ନାଭୂଷଣ ଓ ପାଶ ନେଇ ହସି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଜିତିଛି!" ଏହି ସମୟରେ ଦୈତ୍ୟ ଖେଳର ପଣ୍ଡିତ ନାରଦ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବପତି ବିଶ୍ୱାବସୁ ଆସିଲେ। ତେବେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ରାଜା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଜୁଆ କଳାରେ ଆମ ସହିତ ଖେଳ।" ରାଜା ସମ୍ମତି ଦେଲେ ଏବଂ ଜିତିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଜିତି, ରାଜା ଅବିବେକରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ—"ଯୁଦ୍ଧ ହେଉ କି ଖେଳ, ତୁମେ କେବେ ଜିତିପାରିବ ନାହାଁ। ସେଉଁଥିରୁ ସଦା ଆମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ରୁହ। ମତେ କହ, କିଭଳି ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ହେଲ?" ଏହିପରି ଗର୍ବରେ ପ୍ରମତି ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଯାଅ, ଦାସୀ ହେଉ।" ଉର୍ବଶୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଯେପରି ମୁଁ ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରେ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିବି; ମୋପରି ଅପବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ପ୍ରମତି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମ ପରି ଅନେକ ନାରୀ ଅଛନ୍ତି, କାହିଁକି ଲଜ୍ଜା ପାଉଛ? ଯାଅ, ଦାସୀ ହେଉ।" ଏହିପରି ଶୁଣି, ରାଜା ଏବେ ଗନ୍ଧର୍ବପତି ଚିତ୍ରସେଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଜୁଆ ଖେଳିବି, ଏଠି ମୋ ରାଜ୍ୟ, ଜୀବନ ଓ ତୁମର ଜୀବନ—ସବୁ ଦାଉ।" ଏହାକୁ ଦୁଇଜଣ ସ୍ବୀକାର କଲେ, ଉତ୍ସାହରେ ଖେଳିଲେ; ଚିତ୍ରସେଣ ଜିତିଗଲେ। ତେବେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରାଜାକୁ ଗଢ଼ି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧିଲେ; ଚିତ୍ରସେଣ ସମସ୍ତ କିଛି ଜିତିଲେ, ବିଶେଷକରି ଉର୍ବଶୀକୁ। ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ସେନା ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରମତିଙ୍କର ଥିଲା, ସେସବୁ ଚିତ୍ରସେଣଙ୍କ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଶିଶୁ ପୁଅ ସୁମତି, ଧୀର ତଥା ପ୍ରବଳ କଥାରେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦସ୍ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ମୋ ବାପା କେଉଁ ଅପରାଧ କଲେ? ସେ କେଉଁଠି ବନ୍ଧା ହେଲେ? କିପରି ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିବେ? ବନ୍ଧନରୁ କିପରି ମୁକ୍ତ ହେବେ?" ସୁମତିଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ଏବଂ ଚିନ୍ତା କରି, ମହାମୁନି ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦସ୍ କହିଲେ—"ଦେବଲୋକରେ ତୁମ ବାପା ବନ୍ଧା ହୋଇ ବସିଛନ୍ତି। ଅନେକ ଚତୁର୍ୟ ଓ ଦୋଷରେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଗଲା।" "ଯେଉଁମାନେ ଜୁଆଡ଼ି ମଣ୍ଡଳୀକୁ ଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖର ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି। ଜୁଆ, ମଦ୍ୟପାନ, ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ ଏବଂ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ନଶ୍ୱର ଓ ଅପୟକାରୀ।" "ଯେଉଁମାନେ ପାପୀ, ସେମାନେ ପାପୀରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅପୟ, ପାପ ଓ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ।" "ରଥ, ଆସନ, କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଚତୁର୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି—ତେବେ ଜୁଆଡ଼ିମାନେ କଣ କରିପାରିବେ!" "ଏକ ଜୁଆଡ଼ିର ଜୀବନସାଥୀ ସଦା ଦୁଃଖିତ ରୁହନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଜୁଆଡ଼ି, ଯେଉଁଠାରେ ଜନାନୀକୁ ଦେଖେ, ତାହାରେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ।