ସୂର୍ୟଦେବଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ପାପମୟ ଆକୃତିର ଜଣେ ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିଷ୍ଟି। ସୂର୍ୟଦେବ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କର ଅଧିପତି ଏବଂ ଗୁରୁ, ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ କାହାକୁ ବିବାହ କରାଇବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇବେ ବୋଲି ଇଚ୍ଛା କରିଲେ, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ଯେ, "ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଝିଅକୁ ବିବାହ କରିଲେ କଣ ହେବ?" ଏହିପରି ଅବସ୍ଥା ଚାଲିଥିଲା, ବିଷ୍ଟି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏହି ଜଗତରେ ଯଦି ପିତା ତାଙ୍କ ଯୁବତୀ କନ୍ୟାକୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ କରାନ୍ତି, ତେବେ ସେ ନିଜେ ସଫଳତା ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯଦି ଏହା କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ପାପୀ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।" ପିତାଙ୍କୁ ଚାରି ବର୍ଷ ପରେ ଏବଂ ଦଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ କନ୍ୟାଙ୍କ ବିବାହ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁମାନେ ଧନୀ, ପଣ୍ଡିତ, ଯୁବକ, ଉତ୍ତମ ବଂଶର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଉଚ୍ଚର ଚରିତ୍ର ଏବଂ ରକ୍ଷକ ଥିବା ଲୋକ। ଯଦି ପିତା ଏହି ନିୟମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତି, ସେ ସଦା ନରକରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଅଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ ଅନିୟମିତ ଚିତ୍ତ ଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକରେ ପଡନ୍ତି। ଏକ ପକ୍ଷରେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପର୍ବତ, ବନ ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର, ଅଦୂଷିତ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି। ଯିଏ କନ୍ୟା, ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ କିମ୍ବା ତିଳ ବିକ୍ରୟ କରେ, ସେ କେବେ ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନାହିଁ। ବିବାହର ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପିତାଙ୍କୁ ଯେତେ ପାପ ଲାଗେ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଦୁର୍ଲଭ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କନ୍ୟା ଲଜ୍ଜା ଜାଣିନାହିଁ, ଧୂଳିରେ ଖେଳେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇବା ଉଚିତ୍। ନହେଲେ, ମାତାପିତା ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁଅ ପିତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଗତ ରୂପ; ପିତା ଯିଏ, ସେଇ ପୁଅ। ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହେନି? ପିତା ତାଙ୍କ ଝିଅ ପାଇଁ ଯେଉଁ କିଛି କରନ୍ତି—ଦେବା, ସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ରକ୍ଷା—ସେ ସବୁ କାମ ହୋଇଯାଏ। ଏମିତି କନ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ସନ୍ତାନ ଏବଂ ପୌତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ସେମାନେ ଖୁସି ଆଣିବାକୁ ଚାହିଁନ୍ତି। ଯିଏ କନ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଆଣେ, ସେ ଧନ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିଭଳି ବିଷ୍ଟି, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସୂର୍ୟଦେବ କହିଲେ, "ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି? କାହା ମଧ୍ୟମେ ତୁମକୁ ନେବାକୁ ଚାହେନି, କାରଣ ତୁମର ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି। ବଂଶ, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ବୟସ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା, ଚରିତ୍ର, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ—ଏହି ସମସ୍ତ ଆମ ପରିବାରରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମର ନାହିଁ। ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି? କାହାକୁ ଦେଇବି? ତୁମେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ମୋତେ ଦୋଷାରୋପ କରୁଛ।" ଏହିପରି କହି, ସୂର୍ୟଦେବ ପୁଣି ବିଷ୍ଟିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯାହାକୁ ତୁମେ ମନେ ପସନ୍ଦ କର, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଆଜି ତୁମକୁ ବିବାହ କରାଇଦେବି। ମୋତେ ଏହିପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଅ।" ତେବେ ବିଷ୍ଟି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସ୍ୱାମୀ, ପୁଅ, ଧନ, ଶୁଭ, ଆୟୁ, ରୂପ, ଏବଂ ସ୍ନେହ—ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମ ଅନୁସାରେ ମିଳେ। ଯେଉଁ କାର୍ମ କୌଣସି ଜୀବ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ କରିଥିଲେ, ତାହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ—ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଯେପରି।" "ପିତାଙ୍କ ନିଜ ଦୋଷ ସାବଧାନରେ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍। ଫଳ ତ ସେଇପରି ମିଳିବ, ଯେପରି ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା। ତେଣୁ, ପିତା ନିଜ ବଂଶ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବାର ସମ୍ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ସବୁ ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ—ଯାହା ଲିଖାଯାଇଛି, ସେହି ହେବ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କନ୍ୟା ବିଷ୍ଟିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ, ଯିଏ ସେଉଁଠି ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣେ ଏକାଠି ରହିଲେ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଏବଂ ଆକୃତି ଏକ ଭଳି ଥିଲା। କେବେ କେବେ ସେମାନେ ସ୍ନେହ ଦେଖାଉଥିଲେ, କେବେ କେବେ ବିରୋଧ ହେଉଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗଣ୍ଡ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅତି-ଗଣ୍ଡ। ସେମାନେ ଲାଲ୍ ଆଖି, କ୍ରୋଧୀ, ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା ଏବଂ ଦୁର୍ବ୍ୟବହାରୀ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଝିଅଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଧର୍ଷଣ, ଯିଏ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ଏକ ଧର୍ମିକ, ଧନ୍ୟ, ଶାନ୍ତ, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ପବିତ୍ର ମନ ଥିବା ପୁଅ ତାଙ୍କ ମାମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯମଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ବହୁତ ପ୍ରାଣୀମାନେ କେଉଁଠି ଶୁଭରେ ଥିବା ଦେଖିଲେ, କେଉଁଠି ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ମାମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପଚାରିଲେ, "ପିତା, କିଏ ଏଠାରେ ଖୁସିରେ ଅଛନ୍ତି, କିଏ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି?" ତାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ ଧର୍ମରାଜ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବେ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ କେବେ ନରକ ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର, ସଦାଚାର, ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଏବଂ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକରେ ପଡନ୍ତି।" ଧର୍ଷଣ ଏହି ଧର୍ମର କଥା ଶୁଣି ଆନନ୍ଦରେ ପୁଣି କହିଲେ, "ମୋ ପିତା ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଭୟଙ୍କର; ମା ବିଷ୍ଟି, ଭୟଙ୍କର; ମୋ ଭାଇମାନେ ବଡ଼ ମନ୍ୟବାନ। ଏହା ସତ୍ୟ କି ଏହି ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ପାଇଛି। ସେମାନେ ଆଗକୁ ଶୁଭ୍ର, ଦୋଷରହିତ, ମଙ୍ଗଳଦାୟକ ହେବେ। ମୋତେ କହିଦିଅ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ମୁଁ ତାହା କରିବି।" ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ, "ଧର୍ଷଣ, ତୁମର ମନ ପବିତ୍ର; ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ଷଣ। ବହୁତ ପୁଅ ଥାଇପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ବଂଶ ଚାଲାଇନାହାନ୍ତି; କେବଳ ଏକ ପୁଅ ଯିଏ ବଂଶ ଚାଲାଇଥାଏ। ଯିଏ ବଂଶର ଆଧାର, ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ସେଇ ପୁଅ; ଅନ୍ୟମାନେ ସେଇ ରୋଗ।" "ତୁମେ ମୋତେ ଯଥାଯଥ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ କରି କଥା କହିଛ; ଏହିପାଇଁ, ନିୟମିତ ମନ ନେଇ ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଯାଅ।