ପୂର୍ବଦିଗର ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ପବମାନ। ସେ ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମକୁ ନିଷ୍ଠାଭାବେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଏବଂ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଥିଲେ। ଅପାର ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ ଏହି ରାଜା, ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମହିଳାମାନେଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ସମୟ କାଟୁଥିଲେ, ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଅନେକ ରମଣୀୟ ଭୋଗରେ ମଗ୍ନ ହେଉଥିଲେ। ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ଏହି ରାଜା, ଶିକାର ପ୍ରେମୀ ଶିକାରୀମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ସମୟରେ ସେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଏକ ବୃକ୍ଷ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେ ବୃକ୍ଷଟି ଗୌତମୀ ନଦୀର କୂଳରେ ଥିଲା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ ତାହାକୁ ଘେରିଥିଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଗୃହସ୍ଥ ଋଷିଙ୍କ ପରି ସେ ବୃକ୍ଷଟି ଉପାସିତ ହେଉଥିଲା। ସେହି ପାହାଡ଼ର ଛାୟାରେ ରାଜା ପବମାନ ତାଙ୍କ ଲୋକମାନେଙ୍କ ସହିତ ବିଶ୍ରାମ କଲେ ଏବଂ ଗୁଣବତୀ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ବଡ଼, ଦୁଇଟି ମୁହଁ ଥିବା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର ଏକ ପକ୍ଷୀ, ଯିଏ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତ ଥିଲେ। ମହାରାଜା ତାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିଏ, ଦୁଇମୁହଁ ପକ୍ଷୀ? ଏଠାରେ କେହି ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ତେବେ ତୁମେ କାହିଁକି ଏପରି ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ?” ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ଚିକ୍ଚିକା ନାମକ ପକ୍ଷୀ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଇ ଶାନ୍ତ ମନେ ମହାରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋତେ କେହି ଭୟ ଦେଉନାହିଁ, କିମ୍ବା କେହି ଆଘାତ କରିନାହାନ୍ତି; ଏହି ପାହାଡ଼ ନାନା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ, ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ତଥାପି ମୁଁ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଶୂନ୍ୟ ଦେଖୁଛି ଏବଂ ଏହି ଅନୁଭୂତିରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ; ମୋତେ କେବେ ଖୁସି ମିଳେନାହିଁ, କେବେ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେନାହିଁ, କେଉଁଠି ଶୁଅ ମିଳେନାହିଁ, ବିଶ୍ରାମ ନାହିଁ, ସନ୍ତୋଷ ନାହିଁ।” ଦୁଇମୁହଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ସେ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ? କଣ ପାପ କରିଛ? ଏହି ପାହାଡ଼ କାହିଁକି ଶୂନ୍ୟ? ଏଠାରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏକ ମୁହଁରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଦୁଇ ମୁହଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହଁ? ଏହି ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କଣ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛ?” ରାଜା ତାଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ କହିଲେ, “ସତ୍ୟ କଥା କହ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରିବି।” ତାପରେ, ଚିକ୍ଚିକା ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପବମାନ, ମୋ ପୂର୍ବଜନ୍ମର କଥା ଶୁଣ। ମୁଁ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଧର୍ମକୁ ନାଷ୍ଟ କରୁଥିଲି, ଝଗଡ଼ା ପ୍ରେମୀ, ଏକ ଥାଏ ଏକ କଥା, ପଛରେ ଅନ୍ୟ କଥା, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଏକ କଥା କହୁଥିଲି। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଉନ୍ନତି ଦେଖି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉଥିଲି, ମିଥ୍ୟା ଚଳନା ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଉଥିଲି, କୃତଘ୍ନ, ସତ୍ୟହୀନ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ପ୍ରଭୀନ। ମୁଁ ବନ୍ଧୁ, ଗୁରୁ, ମାଲିକଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଉଥିଲି, ପ୍ରବଞ୍ଚନା ପ୍ରଚଳନା କରୁଥିଲି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁର ହେଉଥିଲି, ଚିନ୍ତା, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥାରେ ଅନେକଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଥିଲି। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି ଦେବା, ଯୁଗଳମାନେଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗିବା, ଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା, ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା—ଏହି ସବୁରେ ମୋର ଆନନ୍ଦ ଥିଲା। ମୁଁ ବିବେକ ବିନା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲି, ଜ୍ଞାନୀମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରୁନଥିଲି; ତିନି ଲୋକରେ ମୋ ପରି ପାପୀ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଦୁଇମୁହଁ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଦୁଃଖ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁରେ ପୀଡିତ; ଏହି ପାହାଡ଼ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ଅଧ୍ୟାତ୍ମିକ କଥା ଆଉ ଶୁଣ, ରାଜା; କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କଲେ ହିଁ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ତାହା ସମାନ ପାପ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ହୁଏ। ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିମ୍ବା ବାହାରେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା, ଭୟଭିତ, ବସିଥିବା କିମ୍ବା ପିଛୁହଟ କରୁଥିବା ଜଣକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାରୀ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ। ଯିଏ ଶିକ୍ଷା ଭୁଲିଯାଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବିପରୀତ କରେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅସମ୍ମାନ କରେ—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାରୀ। ଯିଏ ସାମ୍ନାସାମ୍ନିରେ ମିଷ୍ଠ କଥା କହି, ଚୁପେ ଖରାପ କଥା କହେ, ମନରେ ଏକ, କଥାରେ ଅନ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆଉ ଅନ୍ୟ କରେ—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାରୀ। ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ମିଥ୍ୟା ଶପଥ ନେଉଥିଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା କରେ, ମିଥ୍ୟା ନମ୍ର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାରୀ। ଯିଏ ଦ୍ୱେଷବଶତଃ ଦେବତା, ବେଦ, ଆତ୍ମା କିମ୍ବା ଧର୍ମିକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ—ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମ ହତ୍ୟାରୀ। ଏପରି ହେଉଥିଲି ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ମୁଁ ମିଥ୍ୟା ଆଚରଣ ଓ ଲଜ୍ଜା ପାଇଁ ଭଲ ଆଚରଣ କରୁଥିଲି; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ଦ୍ୱିଜ ହୋଇଥିଲି। ତଥାପି, କୌଣସି ଏକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲି; ତାହାର ଫଳରେ ଏବେ ମୁଁ ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ମନେ ପକାଇପାରୁଛି। ଚିକ୍ଚିକାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ପବମାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ, “କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲ?” ରାଜାଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ପକ୍ଷୀରାଜ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ, ଗୌତମୀ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି—ଗଦାଧର। ମୋତେ ସେଠାକୁ ନେଇଯାଅ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା। ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ଏହି କଥା ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି। ଗୌତମୀ ନଦୀରେ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଦୁଃଖ ନାଶକ ତୀର୍ଥ ନାହିଁ; ମୋ ସମସ୍ତ ଭାବନା ସହିତ ମୁଁ ଏହି ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋର ପ୍ରୟାସରେ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହଁ; ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନେ କିପରି ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ପାଇପାରିବେ? ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ; ତେଣୁ, ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ଗଦାଧର ଦର୍ଶନ କରିପାରିବି।