ଏକ ସମୟର କଥା, ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟକ୍ତି—ଅତିଥି ଏବଂ ପରନିନ୍ଦକ—ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ରଖନ୍ତି, ଏହି ପରି ଧାରଣା ରହିଛି। ପରନିନ୍ଦକ ଅପରାଧ ଦୂର କରେ, ଅତିଥି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାର ପଥ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଅତିଥି ଦୂର୍ବଳ ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରାସ୍ତାରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ଲୋକଙ୍କର ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏକ ଦିନ ଶାକଳ୍ୟ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଏକ ରାକ୍ଷସ—ପରଶୁ—କ୍ଲାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆସି, କହିଲେ, "ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ଭୁଖା। ଯଦି ଆପଣ ମୋର ଇଛା ପୂରଣ କରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ଖାଇବି; ନହେଲେ ନୁହେଁ।" ଶାକଳ୍ୟ କହିଲେ, "ଦିଏଁ," ଏବଂ ରାକ୍ଷସ କହିଲେ, "ଖାଅ।" ତାପରେ ପରଶୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ।" ପରଶୁ ଏହିପରି କହିଲେ, "ମୁଁ ଦ୍ୱିଜନୁହେଁ, ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନୁହେଁ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ଧଳା କେଶ ନାହିଁ, ଦୁର୍ବଳ ନୁହେଁ; ମୁଁ ବର୍ଷ ଧରି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି। ମୋ ଅଙ୍ଗସବୁ ଶୁଷ୍କ ହେଉଛି, ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ପାଣି ନଥିବା ମୃଦା। ତେଣୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ସହଚରମାନେକୁ ନେଇ ଖାଇଦେବି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।" ଏହା ଶୁଣି, ଶାକଳ୍ୟ ସ୍ଥିର ଭାବରେ କହିଲେ, "ବଡ଼ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କର ଦିଆଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦକୁ ସଦା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି କେବେ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ନାହିଁ।" ସେଉଁଠି ଶାକଳ୍ୟ କହିଲେ, "ମିତ୍ର, ଯଥାଯଥ କର; ତଥାପି ମୋର କଥା ଶୁଣ: ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଉପକାରକ କଥା କହିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଜ୍ର ସମ ଶରୀର; ହରି ମୋତେ ସବୁଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ମୋର ପାଦ, ଜନାର୍ଦନ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ବରାହ ମୋର ବାହୁ, କୂର୍ମ ରାଜା ମୋର ପୃଷ୍ଠ, କୃଷ୍ଣ ମୋର ହୃଦୟ, ମୃଗ ମୋର ଆଙ୍ଗୁଳି ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ବାଗୀଶ ମୋର ମୁଁହ, ପକ୍ଷୀଦେବ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି, ଧନାଧ୍ୟକ୍ଷ ମୋ କାନ, ଶିବ ସବୁଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ନାରାୟଣ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଶରଣ।" ଏପରି କହି, ଶାକଳ୍ୟ କହିଲେ, "ହେ ପରଶୁ, ମୋତେ ନେଇଯାଅ କିମ୍ବା ଖାଅ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, କାରଣ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ କ୍ଷମା ରସ ଥାଏ ନାହିଁ। ଦାନ୍ତ ବାହାରିଥିବା ଭୟାନକ ମୁହଁରେ ପରଶୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଏବଂ କହିଲେ, "ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଅଛି, ହଜାର ପାଦ, ମୁଣ୍ଡ, ଚକ୍ଷୁ, ହସ୍ତ ଅଛି; ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ।" "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଶ୍ରୟ, ବେଦମୟ ଦେହ ଦେଖୁଛି, ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ୟ ଦେହ ନଥିଲେ। ତେଣୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଉଛି, ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତୁ, ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଉପାୟ କହନ୍ତୁ।" "ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦର୍ଶନ କେବେ ଅଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ; ଦ୍ୱେଷ, ଅଜ୍ଞାନ, ସଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଅବଧାନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ଫଳ ମିଳେ। ଲୋହା ତାଲି ଛୁଇଁଲେ ସୁନା ହୁଏ, ସେପରି ମହାପୁରୁଷ ସଂଗର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ।" ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶାକଳ୍ୟ କରୁଣାବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କହିଲେ, ଏବଂ ସାରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ଦୟା କରି କହିଲେ, "ଶୀଘ୍ର ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର, ତାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏହି ସଂସାରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟର କିଛି କାରଣ ଅଛି; ସେଇ ଦେବୀ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ, ଏବଂ ମୋର ଶବ୍ଦେ ତାହା ସଫଳ ହେବ।" ପରଶୁ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ," ଏବଂ ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ରିକା ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଗଙ୍ଗାକୁ ମୁହଁ କରି ଦଢ଼ି ହେଲେ। ସେଠାରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଦେହ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଧାରିଣୀ, ସଂସାର ଧାରିଣୀ ସାରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଶାକଳ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ସାରସ୍ୱତୀ ସଂସାରର ଅଜ୍ଞତା ନାଶକ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମାତା, ପୃଥିବୀର ସ୍ୱାମିନୀ; ପରଶୁ କୃତଜ୍ଞ ହୃଦୟ ଏବଂ ପାପରହିତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଶାକଳ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ କହିଲେ, "ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସ୍ତୁତି କର; ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ।" ସାରସ୍ୱତୀ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ," ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ପରଶୁ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ପରଶୁ ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ତାହାରେ ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦୟାସାଗର ଭାବେ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ—"ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେ ସବୁ ପୂରଣ ହେବ।" ଶାକଳ୍ୟ, ଗୌତମୀ, ସାରସ୍ୱତୀ ଏବଂ ନରସିଂହଙ୍କ ଦୟାରେ ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ଯଦିଓ ପରଶୁ ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ଦୟାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ। ସେଠାଠାରୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ସାରସ୍ୱତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଦାନ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତରେ ବହୁତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ବାଗ, ବୈଷ୍ଣବ, ଶାକଳ, ଏବଂ ପରଶୁ ଠାରୁ ମୂଳ ନେଇଛି। ଏହାକୁ ଚିଚ୍ଚିକା ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ କରେ, ଚିନ୍ତା ଦୂର କରେ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ମୁଁ ଏହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି: ସେହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ, ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଯେଉଁଠି ଗଦାଧର ଦେବ ବସିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଚିଚ୍ଚିକା ନାମକ ପକ୍ଷୀରାଜ, ଭେରୁଣ୍ଡ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ମାଂସଭୋଜୀ ଏବଂ ସଦା ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତରେ ବସିଥାନ୍ତି। ସେଠା ନାନା ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲିଥିବା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଏବଂ ଗୌତମୀ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ସେଠି ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଅପ୍ସରାମାନେ ଭୀଡ଼ କରନ୍ତି; ସେଠି ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱିପଦ ଚତୁଷ୍ପଦ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ।