ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ପରଶୁ କେବେ କେବେ ଶିଶୁର ରୂପ ନେଇ ଶାକଲ୍ୟ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ନିକଟରେ ଘୁଞ୍ଚି ଫିରୁଥିଲା। ସେ ଅପରାଧୀ ପରଶୁ ପୁନିପୁନି ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାକଲ୍ୟଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଧରିବା କିମ୍ବା ହତ୍ୟା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ କେବେ ସଫଳ ହେଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏକ ଦିନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାକଲ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥା ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପରଶୁ ଖାଦ୍ୟ ଆଶାରେ ଏଠାରେ ଆସିଲେ। ସେ ଏକ ଦୁର୍ବଳ, ପକା କେଶ ଓ ଅସ୍ଥିର ବ୍ରାହ୍ମଣର ରୂପ ନେଇ ଏକ ଯୁବତୀକୁ ନେଇ ଶାକଲ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବା ଅତିଥି ଏବଂ ଏହି ଯୁବତୀ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଚାହୁଁଛି। ତୁମେ ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି।" ପରଶୁ ଏହିପରି କହିଲେ, "ଏହି ଜଗତରେ ସେମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯେଉଁ ଘରରେ ଅତିଥିମାନେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନ ହେଉନ୍ତୁ କି ମୃତ। ଯେତେବେଳେ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ବସିଥାଏ, ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ନିଜ ପାଇଁ ରଖାଯାଇଛି, ସେହି ଦିଆଯାଇଥିଲେ ଅତିଥିକୁ, ଏହି ଦାନରେ ପୃଥିବୀ ଦାନ ହୋଇଯାଏ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶାକଲ୍ୟ କହିଲେ, "ମୁଁ ଦେବି, ତୁମେ ଖାଉ।" ତାପରେ, ଦ୍ୱିଜ ମାନେ ଉପବେଶ କରିବାକୁ ବସିଲେ, ଶାକଲ୍ୟ ଆକ୍ସ ଦେଲେ ଏବଂ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ କରି ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ। ପରଶୁ ହାତ ପଖାଳି ଏହି କଥା କହିଲେ, "ଏକ ଦୂର ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥିକୁ ଦେବତାମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ନହେଲେ, ବିପରୀତ ହୁଏ।" "ଅତିଥି ଓ ନିନ୍ଦକ — ଏହି ଦୁଇ ଜଗତର ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀ; ନିନ୍ଦକ ପାପ ହରିନେଇ, ଅତିଥି ସ୍ୱର୍ଗ ପଥ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଅତିଥିକୁ ଅପମାନ କରି ଦେଖେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ, ଖ୍ୟାତି ଓ ଶ୍ରୀ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।" "ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜ, ମୁଁ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ମୁଁ ଚାହୁଁଛି — ଯଦି ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଦେବ, ମୁଁ ଖାଉଛି; ନାହିଁ ହେଲେ, ଖାଉନାହିଁ।" ଶାକଲ୍ୟ କହିଲେ, "ଦେଇଛି," ଏବଂ ରାକ୍ଷସ କହିଲେ, "ଖାଉ," ତାପରେ ପରଶୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ।" "ମୁଁ ଦ୍ୱିଜ ନୁହେଁ, ତୁମ ଶତ୍ରୁ ନୁହେଁ, ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ପକା କେଶ ନୁହେଁ, ଦୁର୍ବଳ ନୁହେଁ; ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖୁଛି।" "ମୋ ଶରୀର ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳର କମ୍ ପାଣି ପରି ଶୁଖିଯାଉଛି; ତେଣୁ, ମୁଁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ଉପରେ ମୁଁ ଖାଇବି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।" ପରଶୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶାକଲ୍ୟ କହିଲେ, "ବଡ଼ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଏଥିରେ କେବେ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ନାହିଁ।" "ତୁମେ ଯଥାଯଥ କର, ବନ୍ଧୁ; କିନ୍ତୁ ମୋ କଥା ଶୁଣ: ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଉପକୃତିକର କଥା କହିବା ଉଚିତ।" "ମୁଁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ଶରୀର ବଜ୍ରପରି; ହରି ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ମୋ ପାଦକୁ, ଜନାର୍ଦନ ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" "ବରାହ ମୋ ଭୁଜକୁ, କୁର୍ମ ରାଜା ମୋ ପିଠକୁ, କୃଷ୍ଣ ମୋ ହୃଦୟକୁ, ମୃଗ ମୋ ଆଙ୍ଗୁଳିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" "ବାଗୀଶ ମୋ ମୁଖକୁ, ପକ୍ଷୀ ଦେବତା ମୋ ଚକ୍ଷୁକୁ, ଧନ ଦେବତା ମୋ କାନକୁ, ଶିବ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ନାରାୟଣ ଦେବ ମୋ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଶ୍ରୟ।" ଏହିପରି କହି ଶାକଲ୍ୟ କହିଲେ, "ମୋତେ ନେଇ ଯାଉ କିମ୍ବା ମୋତେ ଖାଉ, ରାକ୍ଷସ ପରଶୁ, ବିଳମ୍ବ ନ କର।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ଖାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୟାର ଏକ ଫୋଟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ପରଶୁ ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ କରି ଶାକଲ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧରିଛ; ହଜାର ଚରଣ, ମୁଣ୍ଡ, ଚକ୍ଷୁ, ହାତ ରହିଛି, ମହାପ୍ରଭୁ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଦେଖୁଛି, ବେଦର ରୂପରେ ବ୍ୟପ୍ତ; ତୁମର ପୂର୍ବ ଶରୀର ନାହିଁ।" "ତେଣୁ, ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ; ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦିଅ, ମହାମନା, ଏବଂ ପାପ ହରିବା ପବିତ୍ର ଉପାୟ କହ।" "ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦର୍ଶନ କେବେ ଫଳହୀନ ନୁହେଁ; ଦ୍ବେଷ, ଅଜ୍ଞାନ, ସଂଗ, ଅସାବଧାନତାରେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦିଏ।" "ଲୋହା ଚୁଆଁରେ ସଂଯୋଗ ହେଲେ, ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।" ଏହିପରି ରାକ୍ଷସ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଶାକଲ୍ୟ ଦୟାରେ ବିଭୋର ହେଇ କହିଲେ; ଦୟାଦାତ୍ରୀ ସରସ୍ବତୀ ମଧ୍ୟ କହିଲେ, "ଶୀଘ୍ର, ଦୈତ୍ୟପତି, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କର; ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି ବିନା ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ନାହିଁ।" "ଶୁଣ, ରାକ୍ଷସ, ଏହି ଜଗତରେ କିଛି କାରଣ ଅଛି; ସେ ଦେବୀ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏବଂ ମୋ କଥା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସଫଳ ହେବ।" "ଏହିପରି ହେଉ," କହି ପରଶୁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ତିନି ଲୋକର ପବିତ୍ରକାରୀ; ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଗଙ୍ଗା ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେବୀ ସରସ୍ବତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ, ଦେବୀୟ ସୁଗନ୍ଧ ରେ ଶୋଭିତ, ଜଗତର ଧାରଣାକାରୀ, ଶାକଲ୍ୟଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ଉପସ୍ଥିତ। ସେ ଦେବୀକୁ ଦେଖିଲେ — ଜଗତର ଅଜ୍ଞାନ ହରିବାରେ, ସମସ୍ତର ମା, ପୃଥିବୀର ଶାସ୍ତ୍ରୀ; ପରଶୁ, ଦୟାଶୀଳ ହୃଦୟ ଏବଂ ପାପମୁକ୍ତ, ଦେବୀକୁ ବିନୟ ସହ କହିଲେ। ଶାକଲ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ କହିଲେ, "ଶୀଘ୍ର ଶ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କର; ତୁମ କୃପାରେ, ସେ ଶକ୍ତି ମୋତେ ମିଳିବ — ଏହିପରି କର।" ସରସ୍ବତୀ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ।" ସରସ୍ବତୀଙ୍କ କୃପାରେ, ପରଶୁ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ। ସେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ହରିଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ; ତାପରେ ହରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ, କୃପାର ସାଗର ଭାବେ, ରାକ୍ଷସକୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। "ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ରାକ୍ଷସ, ସମସ୍ତ କଥା ସଫଳ ହେବ।