ମୁଁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାରୁ, ମୁଁ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ। ମୁଁ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ରହିଲି, ଏବଂ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ଶୁଣିଲି। ସେ ସ୍ୱର କହିଲେ, "ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ଏହି ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କର।" ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମୁଁ ତାଁଠାରେ କଠୋର କଥା କହିଲି, "ମୁଁ କିପରି ସୃଷ୍ଟି କରିବି? କେଉଁଠି କରିବି? କଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରିବି?" ଏହି ସମୟରେ, ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପା, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚେତନାରେ ପ୍ରେରିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାତା, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ଜଗତ ସ୍ୱରୂପା, ମୋତେ କହିଲେ, "ଯଜ୍ଞ କର; ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ। ଯଜ୍ଞ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁ, ଏହି ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତ ଉପଦେଶ, ବ୍ରହ୍ମା।" "ଏହି ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ କ’ଣ ଅଛି?" ମୁଁ ପୁନି ଦେବୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲି, "କେଉଁଠି ଏବଂ କିପରି ଏହା କରାଯିବ? ମୋତେ କହ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, କିପରି ଯଜ୍ଞ କରିବି?" ତାପରେ ସେ ମୋତେ କହିଲେ, "ଓଁକାର ରୂପିଣୀ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତି, ସେଉଁଠି କ୍ରିୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯଜ୍ଞର ନାଥ, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜା କର।" "ଏହି ହେଉଛି ତୁମର ସାଧନା; ଏହା ଦ୍ୱାରା, ଧର୍ମାତ୍ମା, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ଯଜ୍ଞ, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ମନ୍ତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହବିଷ୍ୟାଦି ସବୁ—ସମସ୍ତ କିଛି ହରିଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।" ମୁଁ ପୁନି ଦେବୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲି, "କ୍ରିୟାକ୍ଷେତ୍ର କେଉଁଠି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ?" ସେ ସମୟରେ, ନ ଭାଗୀରଥୀ, ନ ନର୍ମଦା, ନ ଯମୁନା, ତାପୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗୌତମୀ, ସମୁଦ୍ର, କିମ୍ବା କୌଣସି ନଦୀ, ପବିତ୍ର ହ୍ରଦ କିମ୍ବା ଝରଣା ଥିଲା। ସେ ଶକ୍ତି ପୁନିପୁନି ଏଭଳି କହିଲେ: "ସୁମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ହିମବତ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟ, ସାହ୍ୟ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ସମସ୍ତ କାଳରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯୁଗରେ, କ୍ରିୟାକ୍ଷେତ୍ର ଉଦୟ ହୁଏ, ଶୁଭ ଉଷାରେ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ମେରୁକୁ ଛାଡ଼ି, ସେଠାକୁ ଆସିଲି, ଏବଂ ଚିନ୍ତା କରିଲି କେଉଁଠି ରହିବି। ଏବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହବିହୀନ କଣ୍ଠ ମୋତେ କହିଲେ, "ଏଠାରୁ ଯାଅ, ଏଠାରେ ରୁହ, କିମ୍ବା ଏଠାରେ ବସ; ଏଠାରେ ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସଙ୍କଳ୍ପ କର। ତୁମର ଏହି ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହେବ।" ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲି, ଦେବମନ୍ୟ, ସମସ୍ତ ବେଦରେ ଯେଉଁ ନିୟମ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଅନୁସାରେ କରିଲି। ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଥା ସବୁ ମୋ ମୁଁହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ମୋର ସ୍ମୃତିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଏହି କ୍ଷଣରେ, ସମସ୍ତ ବେଦର ଅର୍ଥ ମୋତେ ଜଣା ପଡ଼ିଲା, ଏବଂ ମୁଁ ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ମନେ ପକାଇଲି। ସେଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲି, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକାରରେ ଯଜ୍ଞ ପାତ୍ର ଗଠନ କଲି। ଏହି ତିରେ ଶୁଦ୍ଧ, ନିୟମିତ ଏବଂ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲି; ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମୋର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା—ଏହା 'ବ୍ରହ୍ମଗିରି' ନାମରେ ଅଶୀ ଚାରି ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ। ମୋର ପୂଜାସ୍ଥଳୀ ବ୍ରହ୍ମଗିରିର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛି; ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବେଦୀ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି। ସେଠାରେ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କଲି; ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ପତ୍ନୀ ବିନା ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ମୁଁ ମୋ ଦେହକୁ ଦୁଇଭାଗ କଲି; ପ୍ରଥମ ଭାଗରୁ ମୋର ପତ୍ନୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ। ଅନ୍ୟ ଭାଗରୁ, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ପତି ହେଲି; ବସନ୍ତ ଋତୁକୁ ଘୃତ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲି, ନାରଦ। ଜଳାଣି ଭାବେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ, ହବିଷ୍ୟ ଭାବେ ଶରଦ ଋତୁ, ଏବଂ ବର୍ଷା ଋତୁକୁ ଦର୍ବ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲି। ସେଠାରେ ସପ୍ତଛନ୍ଦ ଯଜ୍ଞ ବେଳା ହେଲେ, କଳା, କାଷ୍ଠା, ନିମେଷାଦି ସମୟ ଜଳାଣି, ପାତ୍ର ଏବଂ ଦର୍ବ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲା। ଏହିପରି, ଆଦି ଅନ୍ତ ନଥିବା କାଳ ଯଜ୍ଞ ବେଳା ଏବଂ ପଶୁ ବନ୍ଧନ ଦୋରି ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ତିନି ଗୁଣର (ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ, ତମ) ଦୋରି ହେଲା ବନ୍ଧନ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ କୌଣସି ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ଥିଲା ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଦେହବିହୀନ ଭାବେ ବୈଷ୍ଣବ ବାଣୀ କହିଲି, "ପଶୁ ବିନା ଏହି ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।" ଏବେ ଦେବୀ, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଦେହବିହୀନ, ମୋତେ କହିଲେ, "ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ସହିତ ସ୍ତୁତି କର।" ମୁଁ 'ତଥାସ୍ତୁ' କହି, ଦେବମନ୍ୟ, ଜନାର୍ଦନ, ଯିଏ ମୋର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥାନ, ସେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲି। ତେବେ ଦେବୀ କହିଲେ, "ବ୍ରହ୍ମା, ମୋତେ ଯଜ୍ଞ ପଶୁ କର, ଏବଂ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୋର ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ଜାଣ।" ମୁଁ କାଳ ଯଜ୍ଞ ବେଳା ପାଖରେ, ଗୁଣର ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧି, ପବିତ୍ର ଦର୍ବ ଉପରେ ବସାଇ, ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଲି। ସେଇ କ୍ଷଣରେ, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବାହୁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ମୁଁହରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଶ୍ୱାସରୁ ବାୟୁ, କାନରୁ ଦିଗ୍ବଳୟ, ମୁଣ୍ଡରୁ ସ୍ୱର୍ଗ। ତାଙ୍କର ମନରୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ଚକ୍ଷୁରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ନାଭିରୁ ମଧ୍ୟଲୋକ, ଉରୁରୁ ଜନସମୂହ। ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ର ଓ ପୃଥିବୀ, ଲୋମରୁ ଋଷିମାନେ ଓ ଔଷଧି, ନଖରୁ ଘରୋଇ ଓ ବନ୍ୟ ପଶୁ, ଗୁଦ ଓ ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗରୁ କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ପକ୍ଷୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଚରାଚର, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ଏବଂ ମୋତେ ଥିଲା ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ପୁନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିଜ ଭାଷା ମୋତେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।