ଗରୁଡ଼, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଓ ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କ ମାତା ବିନତା ତାଙ୍କୁ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହିପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ପୁଆ। ଅହଂକାର ନୁହେଁ, ନମ୍ରତା ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯାହା କହାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ଉଲ୍ଟା ପଥ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କାମ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଦୁଷ୍ମନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ବ୍ୟକ୍ତି ଶିକ୍ଷିତ ହେଉନ୍ କି ଅଶିକ୍ଷିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବରେ ଆଲୋକିତ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କାମ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ଚଲାକି ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତି କରନ୍ତି; ଯେଉଁ ନିମ୍ନ ମନ୍ଦ ଲୋକମାନେ ସକ୍ଷମ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ବଳ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି।” ଏହା ପରେ ବିନତା, ସର୍ପମାତା କଦ୍ରୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମ ସନ୍ତାନମାନେ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରିବେ? ସେହି କଥା କୁହ। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତାଙ୍କୁ ଧରିଛି—ମୋତେ କୁହ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇଦେବି।” କଦ୍ରୁ ବି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ରସାତଳର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଯଦି ମୋ ସନ୍ତାନମାନେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବେ, ତେବେ ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ।” କଦ୍ରୁଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି ବିନତା ତୁରନ୍ତ ରସାତଳରୁ ଜଳ ଆଣି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ। ତାପରେ ଗରୁଡ଼ ମଘବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତିନି ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ ଏଠାରେ ମେଘମାନେ ବର୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଓ ସର୍ପମାନେ ଶୁଭ ଲାଭ କଲେ। ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଜନିତ ରସାତଳର ଏହି ଜଳ ସର୍ପମାନେ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେଲେ। ଗରୁଡ଼ ଯେଉଁ ଜଳ ଆଣିଥିଲେ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଦୁଃଖ ନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ, ସେଠାରେ ସର୍ପମାନେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ, ସେଠିକୁ ‘ନାଗାଶ୍ରୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଗରୁଡ଼ ଆଣିଥିବା ଏହି ରସାତଳ ଜଳ ଗଙ୍ଗା ଜଳ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପାପ ନାଶ କରେ। ଏହି ଜଳ, ଯାହା ସର୍ପମାନେର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୂର କଲା, ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଜନିତ ରସାତଳର ଏହି ଜଳ ‘ନାଗପ୍ରାଣଦା’ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଦୁଃଖ ନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ, ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ ତୀରରେ ବଞ୍ଜରା ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଅମୃତତ୍ୱର ସାର ନେଇ ଆସିଥିଲା। ରସାତଳର ଗଙ୍ଗା ଯାହା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ସେଠିକି ମଣିଷ ଲୋକରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ନଦୀ ଯେଉଁଠାରେ ମିଶିଥାଏ, ତାହାର ମହତ୍ତ୍ୱ କ’ଣ କହିବି! କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଦାନ କଲେ କେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ, ତାହା କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ବଞ୍ଜରା ସଙ୍ଗମ ସମାନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଆଉ କେଉଁଠି ନାହିଁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟ ଦେଉଛି ଓ ପାପ ନାଶ କରେ; ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଶୋକ ଦୂର ହୁଏ। ଏହିଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି—ଦେବାଗମ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଓ ଶ୍ରେୟ ଦେଉଛି, ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ, ନାରଦ, ଏଠାରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା କଥା କହିବି। ଏଠି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଧନ ପାଇଁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ। ସ୍ୱର୍ଗ ଦେବମାନେଁକ, ଭୂମି ଦାନବମାନେଁକ, ଦାନବମାନେ କ୍ରିୟା କ୍ଷେତ୍ର ଦଖଳ କରି ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି ଥିଲେ। ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ କର୍ତ୍ତାମାନେଁକୁ ହତ୍ୟା କରିଦେଲେ, ଏହିପରି ଦେବମାନେଁକ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ମିଳିଲାନି। ଦେବମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ପଚାରିଲେ, “କ’ଣ କରିବି?” ମୁଁ କହିଲି, “ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେଁକୁ ଜୟ କରି, ତୁମେ ପୃଥିବୀ, ତୁମ ବିଧି, ହବି ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପୁନଃ ପାଇବ।" ଏହିପରି କହି ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଇଲେ। ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବଳର ଗର୍ବ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯାଇଲେ। ଅହି, ବୃତ୍ର, ବଲି, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ନାମୁଚି, ଶମ୍ବର, ମୟା, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଳଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କଲେ। ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ପୂଷଣ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ମାରୁତ୍, ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନେ ତାଲିମ୍ ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ। ସେଇ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ତ୍ରିକୂଟ ପର୍ବତ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହର ଥିଲା, ସେଠି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରପାରେ ଗଲେ। ମଲୟ ପର୍ବତରେ ସମସ୍ତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ସେଠି ମଲୟ ଅଞ୍ଚଳ ଦେବମାନେଁକ ଶତ୍ରୁମାନେଁକ ସଭା ସ୍ଥଳ ହେଲା। ଗୌତମୀ ନଦୀକୂଳରେ ଶିବ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜମାନ ଥିଲେ। ଏହିପରି ଦେବମାନେ ଏଠି ସମାବେଶ ହେଲେ। ଦେବମାନେ ନିଜ ରଥ ଉପରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ଗୌତମୀ ତଟରେ ବସିଲେ। ସେଠି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେଁକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସମସ୍ତେ ଆପଣ ଆପଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ବିଚାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠି ଦେବମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଶତ୍ରୁମାନେଁକ ଦ୍ୱାରା ହରାଇ ଆମେ କ’ଣ କରିବି? ବିଜୟ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ଛଡ଼ା ଆମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭଲ ନାହିଁ। ମହାନ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କ ଅଧୀନରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହାନ୍ତିନାହିଁ।” ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦେହହୀନ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା—“ହେ ଦେବମାନେ, ବେଶ ଦୁଃଖ ହେବାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ! ତୁରନ୍ତ ଗୌତମୀକୁ ଯାଅ। ଭକ୍ତି ସହିତ ହରି ଓ ହରଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ଗୋଦାବରୀ ତୀରେ ସେମାନଙ୍କ କୃପାରେ କ’ଣ ଅସାଧ୍ୟ?” ହରି ଓ ଈଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଦେବମାନେ ଚାହିଁଥିବା ବିଜୟ ପାଇଲେ, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତଠାରେ ଗଲେ। ଯେଉଁଠି ଦେବମାନେ ଏହି ସଭା କଲେ, ସେଠି ‘ଦେବାଗମ’ ବୋଲି ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲା। ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ ଦେବାଗମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଏଠି, ନାରଦ, ଅସୀ ସହସ୍ର ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ସେ ପର୍ବତ ‘ଦେବାଗମ’ ଓ ‘ପ୍ରିୟ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ଏହିଠାରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେବମାନେଁକ ପ୍ରିୟ ହୋଇ ରହିଛି।