ଏକ ସମୟର କଥା, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା ଗରୁଡ଼, ସପ ମାନଙ୍କର ଦାସ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେ ନିଜ ମାଆଙ୍କୁ ସେବା କରିବାର ଦୁଃଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ହେଉଥିଲେ ଏବଂ ସମୟେ ସମୟେ ଏକାକୀ ବସି ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ସେ ଭାବୁଥିଲେ—ଏହି ସଂସାରରେ ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ କେବେ ଦାସତ୍ୱ ଆସିନାହିଁ, ସେମାନେ ଏହି ସଂସାରରେ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ସ୍ୱାଧୀନ ଲୋକମାନେ ସୁଖରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଗୀତ ଗାନ୍ତି, ଶୟନ କରନ୍ତି, ହସନ୍ତି; ଦୁଃଖ ତାଙ୍କ ଜନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଆଧୀନ ରହନ୍ତି। ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ, ଅପାର ମନସ୍କ ଗରୁଡ଼ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ନିଜ ମାଆଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ମାଆ, କାହାର ଦୋଷରେ—ତୁମ, ମୋ ବାପା, କିମ୍ବା ମୋର—ତୁମେ ଦାସୀ ହେଇପଡିଛ? ମୁଁ ତୁମଠାରୁ କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ତାହାପରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଛୋଟ ଭାଇ ଅରୁଣଙ୍କ ଭାଇ, ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ମାଆ କହିଲେ, “ଏଠାରେ କାହାର ଦୋଷ ନାହିଁ, ମୁଁ ନିଜ ଦୋଷ କହୁଛି। ଯାହା ନିଜ କଥାକୁ ରଖିପାରେନି, ସେଇ ଦାସୀ ହେଉଛି—ଏହି କଥା ମୁଁ କହିଛି। “ମୁଁ କଦ୍ରୁ ସହିତ ଏକ ଶର୍ତ୍ତ ରଖିଥିଲି; ତାଙ୍କ ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପରାଜିତ ହେଲି, ଏହିପରି କଦ୍ରୁ ମୋ ମାଲିକା ହେଲେ। ଭାଗ୍ୟ, ପୁତ୍ର, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଏହା କେଉଁ କାମ ନ କରେ? ଏହିପରି ମୁଁ କଦ୍ରୁଙ୍କ ଦାସୀ ହେଲି, ଓ କଶ୍ୟପପୁତ୍ର, ମୁଁ ଦାସୀ ହେଲିବେଳେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦାସ ହେଲେ, ଓ ଦ୍ୱିଜାତି।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଗରୁଡ଼ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ, ଭାଗ୍ୟର ଚକ୍ର ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏକ ଦିନ, କଦ୍ରୁ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ନିଜ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚାହିଁ, ପକ୍ଷୀ ମାତା ଭିନତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମର ପୁଅ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରିବାକୁ ଯାଏ; ତୁମେ ଦାସୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସଉଭାଗ୍ୟ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।” ଭିନତା ନିଜ ଦୁଃଖ ଲୁଚାଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ କଦ୍ରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମ ପୁଅମାନେ କାହିଁକି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାନ୍ତିନାହିଁ?” କଦ୍ରୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋ ସପମାନେ ନିମ୍ନସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳରେ, ସମୁଦ୍ର ସମୀପ ଏକ ଶୀତଳ ହ୍ରଦରେ ବସିଥାନ୍ତି; ତୁମେ ମୋ ସନ୍ତାନମାନେଠାରେ ନେଇଯାଅ।” ତାପରେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼, ସପମାନେ, କଦ୍ରୁ ଓ ଭିନତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ। ଏହାପରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, କଦ୍ରୁ ଭିନତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହିପରି ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ, ସପମାନଙ୍କର ମାତା ନମ୍ରତା ସହିତ କହିଲେ, “ମୋ ସନ୍ତାନମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତିନି ଲୋକର ଗୁରୁ, ହଂସଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯିବେ। ଦୟାକରି, ପ୍ରତିଦିନ ମୋ ସନ୍ତାନମାନେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ନେଇଯିଅ।” ଭିନତା କ୍ଷୁଦ୍ରତା ଓ ଭୟରେ କଦ୍ରୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ, ଓ ସପମାନଙ୍କର ମାଆ; ମୋ ପୁଅ ତୁମ ସନ୍ତାନମାନେଠାରେ ନେଇଯିବେନାହିଁ। ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁଣି ଫେରିଯିବେ।” ଭିନତା ତାଙ୍କ ପୁଅ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସପମାନେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଏହି ସାଧିକି ସେମାନେ ଏହି ଅଧିକାର ଲାଗିଛନ୍ତି। ସପମାନଙ୍କର ମାଆ କହିଛନ୍ତି, ‘ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରେ ନେଇଯିଅ।’” ଗରୁଡ଼ “ଠିକ୍ ଅଛି” ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କଲେ ଏବଂ ସପମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ବସିଲେ। ତାପରେ ସପମାନେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଧୀରେ ଧୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ତିବ୍ର ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଜଳିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଫେରିଯାଅ, ଓ ଜ୍ଞାନୀ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପକ୍ଷୀକୁ ନମସ୍କାର। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା, ଆମେ ତାପରେ ଦୁଃଖିତ। ଆମକୁ ନେଇଯିଅ, କିମ୍ବା ଆମେ ନିଜେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ସପମାନେ ଏପରି କହିଲେ, ତେବେ ଗରୁଡ଼ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖେଇବି।” ଏହିପରି କହି ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ। ସପମାନେ ତାପରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଲଖ ଲଖିଆ ଅରୁଣ ଦ୍ୱୀପରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କର କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣି, କଦ୍ରୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବାକୁ ଆସିଲେ। କଦ୍ରୁ ଭିନତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମ ପୁଅ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ଅତି ଦୁର୍ଭାବନା ଦେଖାଇଛି, ଯାହା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପିନସ୍ତି ନାହିଁ। ମାଲିକଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରିବା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ଯଦି ମହାମୁନି କଶ୍ୟପ ଏଠାରେ ଥାନ୍ତେ, କିଛି କ୍ଷତି ହେଇନଥାନ୍ତା। ଏହିପରି, ମୋ ସପମାନେ କେମିତି ଶାନ୍ତି ପାଇବେ, ଓ ସୁନ୍ଦରୀ?” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭିନତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେ ନିଜ ପୁଅ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ପୁଅ; ନମ୍ରତା ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଅଭିମାନ ନୁହେଁ। ଯାହା କହାଯାଇଛି, ତାହା ଉପୟୁକ୍ତ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟଥା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କିମ୍ବା ଚତୁରତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ପଣ୍ଡିତ କି ଚଣ୍ଡାଳ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତି କରନ୍ତି; ଅଶକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରନ୍ତି।” ତାପରେ ଭିନତା କଦ୍ରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ମୁଁ କଣ କରିଲେ ତୁମ ସପମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ? ସେହି କଥା କହ, ମୁଁ କରିଦେବି। ବୟସ୍ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି—କି କରିଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ?” କଦ୍ରୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ରସାତଳ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମୋ ସନ୍ତାନମାନେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭିନତା ତୁରନ୍ତ ରସାତଳ ଜଳ ଆଣି, ସପମାନେ ଉପରେ ଛିଁଟିଲେ। ତାପରେ ଗରୁଡ଼ ମଘବାନ୍ଙ୍କୁ—ଏକ ଶତ ଯଜ୍ଞର ଧାରୀ—କହିଲେ, “ତିନି ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏଠି ବର୍ଷା ହେଉ।” ଏହିପରି ମେଘଦେବ ବର୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ସପମାନେ ନିଜେ ଭଲ ହେଲେ; ରସାତଳ ଜଳ, ଗଙ୍ଗାର ଜନ୍ୟ, ସପମାନେକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲା।