ପୁରାଣ, ସ୍ମୃତି, ବେଦ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଯେତେବେଳେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ, ତେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପଦବୀର ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମେ; ଏହିପରି ଦେହ ଅଧିକାର କରିବେ। ଏମିତି ଲୋକେ ଦୀର୍ଘଦିନ ପରେ ପ୍ରଜାପତି ହେବେ, ବେଦର ଅବନତି ଓ ଅଧର୍ମର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିବାବେଳେ। ବେଦ ଯେତେବେଳେ କ୍ଷୀଣ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଭବିଷ୍ୟତ୍ରେ ବ୍ୟାସମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ; ଧର୍ମର ଅବନତି କିମ୍ବା ବେଦ କ୍ଷୟ ଦେଖାଯିବା ସମୟରେ। ଏହି ବେଳେ, ସେ ବ୍ୟାସମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ; ସେମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟା ସ୍ଥଳ ହେଉଛି ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଟ। ସେଠାରେ ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ (ବ୍ରହ୍ମା), ଆଦିତ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ଜଳ—ସମସ୍ତେ ସଦା ସମସ୍ତ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର କିଛି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜାଗା ନାହିଁ; ଏହି ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ସେହିଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମ। ଶିବ, ସମସ୍ତର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସେଠାରେ ବିଶେଷ କରି ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇ ରହନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି, ଶିବ ତାଙ୍କ ଦୟା ଦେଇଥାନ୍ତି; ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଧର୍ମ-ବ୍ୟାସ ଓ ବେଦ-ବ୍ୟାସ। ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ତିନି ଲୋକରେ "ବ୍ୟାସ ତୀର୍ଥ" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହାର ଜଳ ପାପର ମଳ କୁ ଧୋଇଦିଏ, ମୋହ ଓ ଅହଂକାରର ଅନ୍ଧକାର କୁ ଦୂର କରେ, ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ଏହି ଅତିଶୟ ଅପୂର୍ବ ତୀର୍ଥ। ଏହିପରି ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି—ବଞ୍ଜରାସଂଗମ, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ରାଜା ଋଷିମାନେ ସଦା ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଏଠି ଗରୁଡ଼, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା, ଏକ ସମୟରେ ସର୍ପମାନଙ୍କର ଦାସ ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ମାଆଙ୍କୁ ସେବା କରିବାର ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ଅନେକ ସମୟ ଏକାକି ବସି, ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, ଏହି ସଂସାରରେ ସେମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ କେବେ ଦାସତ୍ୱ ଭୋଗ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାରରେ ସତ୍ୟ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ସ୍ୱାଧୀନ ଲୋକ ହସି, ଗାଇ, ଶୁଅଁ, ଆନନ୍ଦରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି; ଅନ୍ୟର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଲଜ୍ଜା ଓ ଦୁଃଖ ଛୁଁଇଥାଏ। ଏପରି ଚିନ୍ତା ରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଅପାର ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ବେନାତେୟ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମାଆ, ତୁମର, ବାପାଙ୍କର କିମ୍ବା ମୋର କାହାର ଦୋଷରେ ଆମେ ଦାସ ହେଲୁ? ମୋତେ କାରଣ କୁହ।" ତାଙ୍କ ମାଆ, ଅରୁଣଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଠି କାହାର ଦୋଷ ନାହିଁ, ମୋ ଦୋଷ ମୁଁ ନିଜେ କହିଛି; ଯାହାର କଥା ଭଙ୍ଗ ହୁଏ, ସେ ଦାସୀ ହୁଏ—ଏହି ମୁଁ କହିଛି। ମୁଁ କଦ୍ରୁ ସହିତ ଏକ ଶର୍ତ୍ତ ରଖିଥିଲି; ତାଙ୍କ ଚତୁରତାରେ ମୁଁ ପରାଜିତ ହେଲି, ଏଭଳି କଦ୍ରୁ ମୋର ସ୍୵ାମିନୀ ହେଲେ। ପୁଅ, ଭାଗ୍ୟ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଏହା କି କରିପାରେ ନାହିଁ? ଏଭଳି ମୁଁ କଦ୍ରୁଙ୍କ ଦାସୀ ହୋଇଲି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ ହୋଇ ଦାସ ହେଲ।" ଏପରି ଶୁଣି, ଗରୁଡ଼ ଦୁଃଖରେ ନିରବ ରହିଲେ, ମାଆଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଭାଗ୍ୟର ଗତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏକ ଦିନ, କଦ୍ରୁ ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସ୍ୱ ଉନ୍ନତି ଚାହିଁ, ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ମାଆ ବିନତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମର ପୁଅ ବିନା ବାଧା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଯାଏ; ତୁମେ ଦାସୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ଲୋକରେ ଧନ୍ୟ।" ବିନତା ନିଜ ଦୁଃଖ ଲୁଚାଇ, ଚମତ୍କୃତ ହୋଇ କଦ୍ରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମର ପୁଅମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦର୍ଶନ କାହିଁକି କରନ୍ତି ନାହିଁ?" କଦ୍ରୁ କହିଲେ, "ମୋ ପୁଅମାନେ ସର୍ପ ଲୋକରେ ରହନ୍ତି, ସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ଏକ ଶୀତଳ ସରୋବର ଅଛି, ସେଠାରେ ରହନ୍ତି। ତୁମେ ମୋ ପୁଅମାନେକୁ ସର୍ପ ଲୋକକୁ ନେଇଯାଅ।" ତାପରେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ଼) ସର୍ପମାନେ, କଦ୍ରୁ ଓ ବିନତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇଗଲେ। ଏହିପରେ, ଖୁସି ହୋଇ, କଦ୍ରୁ ଭାଇନାତେୟଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ। ପରେ, ସର୍ପମାନଙ୍କର ମାଆ ନମ୍ରତା ସହିତ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ପୁଅମାନେ ତିନି ଲୋକର ଗୁରୁ ହଂସ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ପ୍ରଣାମ କରି ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯିବେ। ଦୟାକରି, ପ୍ରତିଦିନ ମୋ ପୁଅମାନେକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ନେଇଯିଅ।" ବିନତା ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କଦ୍ରୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, ମୋ ପୁଅ ତୁମ ପୁଅମାନେକୁ ନେଇଯିବେ ନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ପୁନି ଫେରିଆସନ୍ତୁ।" ବିନତା ନିଜ ପୁଅ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ନାୟକଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସର୍ପମାନେ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ସର୍ପମାନଙ୍କ ମାଆ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି, 'ଆମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନେଇଯିଅ।'" ଗରୁଡ଼ "ଏହିପରି ହେଉ" ବୋଲି କହି, ସର୍ପମାନେକୁ ଉପରେ ଉଠିବାକୁ ଦେଲେ। ତାପରେ, ସର୍ପମାନେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଦୀର୍ଘ ଭାବେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଚାଲିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ତୀବ୍ର ତାପରେ ସର୍ପମାନେ ଦହିଯିବାରେ ଲାଗିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଜଳିଗଲା। ସେମାନେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପଛକୁ ଫେର, ବୁଦ୍ଧିମାନ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ଆମେ ଏଠାରେ ରହିପାରିବୁ ନାହିଁ, ତାପରେ ଜଳିଗଲୁ। ଆମକୁ ନେଇ ଚାଲ, କିମ୍ବା ଆମେ ନିଜେ ଯିବାକୁ ଦେ।" ଗରୁଡ଼ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖେଇବି।" ବୋଲି, ଶୀଘ୍ରତାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସର୍ପମାନେ ତାପରେ ଦହିଗଲା, ଶତାଧିକ ଲୋକ ତୀବ୍ର ତାପରେ ଶିଥିଲା, ଗ୍ରାସ ଦେଖି ଏକ ନଳଦ୍ବୀପରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, କଦ୍ରୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବାକୁ ଆସିଲେ। କଦ୍ରୁ ବିନତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମର ପୁଅ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅପରାଧ କରିଛି, ଅତ୍ୟଧିକ ଦୁଷ୍ଟତା କରିଛି, ଯାହା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ।" "ଏଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ; ନାଗରାଜ ମାଲିକଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନିବା ଦରକାର। ଯଦି ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପ ଏଠାରେ ଥାନ୍ତେ, ତେବେ କୌଣସି ଅପମାନ ହେଇନଥାନ୍ତା। ଏବେ ମୋ ପୁଅମାନେ କେମିତି ଶାନ୍ତି ପାଇବେ, ଓ ସୁନ୍ଦରି?" ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିନତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।