ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକାଳରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିବା ପାଇଁ କୋସ୍ତା ଅଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମିତ, ଶକ୍ତିରେ ମଦୋନ୍ମଦିତ ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ଅନେକ ରୂପର ରାକ୍ଷସମାନେ ଆସିଥିଲେ। ତେବେ, ବ୍ରହ୍ମା ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱ ଶିକ୍ଷକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ଏହି ବିଷ୍ଣୁ, ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ନିଖିଳ କରିବା ପାଇଁ, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ନେଇ ସଜ୍ଜ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଶଂଖ ଭରିଲେ। ତା’ପରେ ପୃଥିବୀକୁ କଣ୍ଟକମୁକ୍ତ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଶତ୍ରୁମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଶଂଖ ଭରିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଲା, ଶଂଖର ଶକ୍ତିରେ ଏହା "ଶଂଖତୀର୍ଥ" ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରେ, ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଚିରାୟୁ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ଦେଏ, ଧନ ଓ ପୁତ୍ର ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା ପାଠ କଲେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ; ଏଠାରେ ଦଶ ହଜାର ତୀର୍ଥର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ। ଦଶ ହଜାର ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱ କରେ; ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ମହେଶ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି। ଏପରି ପାପ ନିବୃତ୍ତିର ସମାନ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧି ନାହିଁ। ଏହାପରେ, "କିଷ୍କିନ୍ଧା" ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଲୋକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରେ; ଏଠାରେ ଭବା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପାପ ଶାନ୍ତି ହୁଏ। ଏହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ମୁଁ ବିବରଣ କରିବି—ଶୁଣ, ନାରଦ। ପୁରାତନ କାଳରେ, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଜଗତର ଭୟ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। କିଷ୍କିନ୍ଧାବାସୀମାନେ ସହିତ ରାମ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ରାବଣ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଓ ସେନା ସହିତ ବଧ କଲେ; ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିହତ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ତାଙ୍କ ଭାଇ ସଉମିତ୍ରି, ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଭୀଷଣ ସହିତ, ରାମ ଦେବମାନେ ସହିତ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଲେ। ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ରାମ ଦେବଦାନ୍ତ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କୁବେରଙ୍କ ଥିଲା ଓ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ତ୍ୱରିତ ଚଳନ କରେ। ସମସ୍ତେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଉଥିଲେ; ଯାଇବା ସମୟରେ, ଆଶ୍ରୟଦାତା ଏବଂ ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ ରାମ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଗୌତମୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରେ, ମନ ଓ ଚକ୍ଷୁର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦିଏ। ଗୌତମୀକୁ ଦେଖି, ରାମ ଗଙ୍ଗାର ତୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଗଳା ଚାପି ଗଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ, ହନୁମାନ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—"ଏହି ଦେବୀର ଶକ୍ତିରେ, ବାନରମାନେ, ମୋର ପିତା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେ ଜଗତର ମାତା, ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଦୁଃସାଧ୍ୟ ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରିଦିଏ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନଦୀ ନାହିଁ।" "ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶତ୍ରୁ ଓ ଅପରାଧ ସଦା ନଶ୍ୱ ହୁଏ; ବିଭୀଷଣ ସଦା ମିତ୍ରତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥାଏ, ସୀତା ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲେ, ହନୁମାନ ନିଜ ବନ୍ଧୁ ହେଲେ। ଲଙ୍କା ନଶ୍ୱ ହୋଇଥିଲା, ରାକ୍ଷସମାନେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସେବାରେ। ଗୌତମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜି ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରୁଥିବା ମାତା, ଅଶୁଭକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା, ଜଗତ ପବିତ୍ର କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ, ସମସ୍ତ ନଦୀର ମୂଳ, ସାବିତ୍ରୀ।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ତୁରନ୍ତ ଗଙ୍ଗାରେ ବିଗ୍ନ କରି ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କଲେ, ବହୁ ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଲେ। ଶର୍ବଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ରାମ ସମସ୍ତ ଭାବକୁ ଅନୁକୂଳ କରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ବାନରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ ଓ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଏହି ମହାତ୍ମା, ମିତ୍ରମାନେଙ୍କ ଭଲପାଇବାରେ ଘିରି, ଏହି ରାତି ଖୁସିରେ କାଟିଲେ; ଶତ୍ରୁ ଦୁଃଖ ସମସ୍ତ ଦୂର ହେଲା—ଗୌତମୀ ସେବା କରୁଥିବା ଜନଙ୍କୁ କିଏ ଦୁଃଖ ରହିଥାଏ? ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ, ରାମ ତାଙ୍କ ସମ୍ବାଧ ଦେଖି ଖୁସିରେ ଗୋଦାବରୀକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ସମସ୍ତ ସେବକମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ରାମ ଅତିଶୟ ଖୁସି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଭୂତି ହେଇ, ରାମ କହିଲେ—"ଏଠାରେ କିଛି ଦିନ ରୁହିବା, ଚାରି ରାତି ରୁହିବା, ତା’ପରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବା।" ବାନରମାନେ ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ମନେ ରଖି, ଚାରି ଦିନ ପରେ, ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରିୟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ "ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର" ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଛି, ଯାହାର ଶକ୍ତିରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ବିନୀତ ହୋଇଥିଲେ; ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ରୁହି, ସମସ୍ତେ ନିଜ-ନିଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ। ଏଠାରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ରହି ସେବା କଲେ; ଯାଉଥିବାବେଳେ, ରାମ ହନୁମାନକୁ କହିଲେ: "ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗକୁ ଉପ୍ରୁଟ କର।" "ମୋତେ ଦ୍ୱାରା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନ୍ୟ ସେବକମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗ ଉପ୍ରୁଟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପରଶଙ୍କରଙ୍କ ପୂଜା ବିସ୍ମୃତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଭବଙ୍କ ପୂଜାରେ ବାହ୍ୟ ରୀତି ମିଶାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ଯେଉଁମାନେ ଅବହେଳାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗର ନିୟମିତ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଭଲ ଦେଖାଯାଏ ଠିକ୍ କିନ୍ତୁ ତଳୱାର ଓ ପତ୍ରମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ—ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନହୀନ ଲୋକମାନେ କର୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।" ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଏହି ଲୋକମାନେ ଯମଙ୍କ ସେବକମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଉଚିତ ଭାବରେ ପାକାଯାନ୍ତି; ହନୁମାନ ଯାଇ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଉପ୍ରୁଟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପଛରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପାଞ୍ଚିବା ପାଇଁ, ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ଲିଙ୍ଗକୁ ଚେପିଲେ, ଉପ୍ରୁଟ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ରାମ ଓ ବାନରମାନେ ଦେଖିଲେ। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲିଙ୍ଗକୁ କିଏ ଉପ୍ରୁଟ କରିପାରିବ? ଦେଖି ଅନଚଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ତୁରନ୍ତ ଯାତ୍ରା କଲେ।