ଚନ୍ଦ୍ରଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ ତାରାକୁ ଋଷି ନେଇଗଲେ। ଏହି ଘଟଣାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଶୁକ୍ରଦେବ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଡାକି ନିଜ ଚିନ୍ତା ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେ ବିଭିନ୍ନ ନଦୀ, ନଦୀଦେବତା ଓ ଔଷଧୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ—କିପରି ଏହି ତାରା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାମଲାର ସମାଧାନ ହେବ? ତେବେ ଦେବତାମାନେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସୂଚନା ପାଇଲେ—"ଯଦି ତାରା ଭକ୍ତିଭାବରେ ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେ ପବିତ୍ର ହେଉଥିବେ।" ଏହି ଗୁପ୍ତ ମହାତ୍ମ୍ୟ କାହାକୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଗୌତମୀ ନଦୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ। ତେଣୁ ତାରା, ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ସହିତ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା ଓ ଜୟଧ୍ୱନି ହେଲା। ପୁନି ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟର ରକ୍ଷାକାରୀ ରାଜାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ପୁନଃ ଫେରାଇଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କଲେ, ସେଉଁଠି ସବୁ ଭଲ ହେଲା। ଏହି କାରଣରୁ, ମହାମୁନି, ସେଠାରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ପୂଣ୍ୟତୀର୍ଥ ହେଲା। ଏହି ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରେ, ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କର ମିତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦାୟକ ହେଲା। ବିଶେଷକରି ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର ଓ ତାରା ପାଇଁ ଗୁରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଲାଭ କଲେ ଓ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ଗୌତମୀ, ତୁମେ ସଦା ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଥିବା, ବିଶେଷକରି ମୁଁ ସିଂହରାଶିରେ ଥିଲେ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କର।" "ତୁମେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛି, ସେମାନେ ସିଂହରାଶିରେ ମୋର ଉପସ୍ଥିତିରେ ତୁମେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ମା।" ଆନନ୍ଦ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଭାଗ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଧନ, ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ସେଠାରେ ଗୌତମ ମହାମୁନି ପଞ୍ଚହଜାର ତୀର୍ଥର ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ; ଏମାନଙ୍କୁ ମନେ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମନୋରଥ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ଏଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଶିବ ନିବାସ କରନ୍ତି, ନନ୍ଦୀ ସଦା ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଚରଣ କରନ୍ତି—ତେଣୁ ଏହାକୁ ନନ୍ଦୀତଟ ବୋଲାଯାଏ, ତଥା ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଆନନ୍ଦ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦକୁ ବଢ଼ାଏ। ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଭବତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଭବ (ଶିବ) ସ୍ୱୟଂ ନିବାସ କରନ୍ତି—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା ଭାବେ, ସଚିତ୍, ଆନନ୍ଦ ରୂପେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପିତ। ଏବେ ସେଇ ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଶୁଣ, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ସୂର୍ୟବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜା ଥିଲେ—ତାଙ୍କ ନାମ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହି, ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପଞ୍ଚତିସ ମିଲିଅନ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇଥିଲେ—"ମୋ ଯୌବନ ଯେତେବେଳେ ନଷ୍ଟ ହେବ, ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁତ୍ର ବା ଧନ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ବିଯୁକ୍ତ ହେବି, ସେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଉତ୍ତମ ବଂଶଜ, ଓ ବିବେକୀ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଏହି ଆଚରଣ ଉଚିତ।" "ଏକାନ୍ତରେ ରହି, ବିରକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ କଲେ, କେବେ ଅପନା ବିୟୋଗ ହୁଏନା। କେବେ ଦୁଃଖ, ରୋଗ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ବା ପରିବାରରେ ବିବାଦ ହୁଏନା; ମୋ ଶାସନରେ କେହି କେହିଠାରୁ ବିୟୋଗ ହୁଏନା।" ତାପରେ, ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଭଗବାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ବର ଦେଲେ। ଗୌତମୀ ତଟରେ ମହେଶ୍ଵର ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏକାଠି ଭବଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଭବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ—"ମୋର ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖ।" ରାଜା ତାହା ଦେଖିଲେ। ସେଇ ଚକ୍ଷୁର ତେଜରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ମହିମା ବୋଲି ପରିଚିତ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହିମ୍ନ ସ୍ତୋତ୍ର ରଚନା କଲେ। ଭଗବାନ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ତେଣୁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ପୁତ୍ର ପାଇଁ ରାଜା ଏହି ତୀର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଚାହିଲେ, ଯାହା ମହାପାପୀ, ଭୟଙ୍କର ରୋଗୀ ଓ ଦୁଃଖିତମାନେ ପାଇଁ ଉପକାରୀ। ବିଭିନ୍ନ ବିପଦରେ ପିଡ଼ିତ ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ପାଇଁ, ଭବ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦେଲେ, ଏହିଠାରୁ ଏହା "ଭବତୀର୍ଥ" ନାମ ପାଇଲା। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଦାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ; ଭବଙ୍କ ଦୟାରେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହି ପୁତ୍ର ପାଇଲେ। ମହିମା ଗୌତମୀ ତଟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହାକୁ ଭବତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ସପ୍ତତି ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ମିଳେ। ପଣ୍ଡିତମାନେ ସହସ୍ରକୁଣ୍ଡ ନାମକ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; କେବଳ ମନେ କଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକ ଶୁଭ ଲାଭ କରନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ରରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରି, ଲଙ୍କାକୁ ଦହନ କଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେ କୁ ନିହତ କଲେ। ତାପରେ ରାମ, ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଶିକ୍ଷିକାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ବୈଦେହୀ, ତୁମେ ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଉଛ। ଆସ, ମୋ ଅଂକରେ ବସିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।" ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ହନୁମାନ କହିଲେ—"ନାହିଁ, ଆମେ ବୈଦେହୀ ଓ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଏକାଠି ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବା।" ସେଠାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ମାନ୍ୟ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଘୋଷଣା କଲେ। ଅତି ଶୁଭ ଦିନରେ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ତୁମେ ଅଂକାଶ୍ରୟ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଉପରେ କିଏ ସନ୍ଦେହ କରିପାରିବ? ତଥାପି, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅଖ୍ୟାତି ଆଛି, ତାହା ଦୂର କରିବା ଦରକାର, ବିଶେଷକରି ନିଜ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ। ସେମାନଙ୍କ କଥାକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବିଭୀଷଣ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ରାମ ଓ ଜାମ୍ବବାନ୍ ସୀତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ; ଦେବତାମାନେ "ଶୁଭ ହେଉ" ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ, ଏବଂ ସୀତା ରାଜାଙ୍କ ଅଂକରେ ବସିଲେ। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଶୋଭାମୟ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଶୀଘ୍ର ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।