ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ଠିକ୍ଭଳି ବସି, ବିଶ୍ରାମ କରି, ଦୟାଳୁ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିବାର କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏଠିରେ ଏହି ନୀତି ରହିଛି ଯେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରାଯିବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାହାଣୀ ଆରମ୍ଭରୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଦେଲେ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା କବି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ନାରଦ ନିଜ ଶିଷ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ଅପରାଧ ଶୁଣି, ଏହାକୁ ମହା ଅପରାଧ ବୋଲି ଭାବି, ରୂଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ କହିଲେ—"ଭାଇ, ତୁମର ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀ ଅନ୍ୟେଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇଥିବା ପରେ ତୁମକୁ ପୁନଃ ଫେରି ମିଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଖାଇବି, ପିଇବି, ଶୋଇବି ଓ କଥା ହେବି ନାହିଁ।" "ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆଣି, ସମ୍ମାନ କର, ଏବଂ ଗୁରୁଦ୍ରୋହ କରିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶାପ ଦିଅ। ଏହି ସବୁ ହେଲେ ପରେ ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବି—ମୋ କଥା ଶୁଣ।" ଏପରି କହି, ଶୁକ୍ର ଜୀବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସେ ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଵର ପାଇଲେ। ଏପରି ଶିବଙ୍କ ଦୟାରେ ଜୀବମାନେ କ'ଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ? ତାପରେ ଶୁକ୍ର ଓ ଜୀବ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ। ଶୁକ୍ର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ କହିଲେ, "ହେ ଚନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ପାପ ଅଭିମାନରେ ଏମିତି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛ, ତେଣୁ ତୁମେ କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉ।" ମହାରୁଷିଙ୍କ ଶାପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ତୁରନ୍ତ ହରିଣ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ଗୁରୁ, ସ୍ୱାମୀ, ବା ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରି କେହି କି ନାଶ ପାଉନାହାନ୍ତି? ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ ମହାରୁଷି ତାରାକୁ ନେଇଗଲେ। ଶୁକ୍ର ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ନଦୀ, ନଦୀଦେବୀମାନେ ଓ ଔଷଧିମାନେଙ୍କୁ ଏହି ତାରା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଘଟଣାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏବେ ଦେବତାମାନେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ ଶୁଣିଲେ—"ଯଦି ତାରା ଭକ୍ତିଭାବରେ ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେ ପବିତ୍ର ହେବେ।" ଏହି ଉତ୍ତମ ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ, ଯାହା କାହାକୁ କୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସବୁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଗୌତମୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ। ତେଣୁ ତାରା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ବିଧିରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ଏଠାରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା ହେଲା, ଜୟଧ୍ୱନି ହେଲା। ପୁଣି ଦେବତା, ମଣିଷ ଓ ସତ୍ୟବାନ ରାଜାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୁନଃ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଦେବମାନେ ଶୁଦ୍ଧ କରି ପୁନଃ ଦେଇଥିଲେ, ସେଠି ସବୁ ଭଲ ହେଲା। ଏହି କାରଣରୁ ସେଠି ସ୍ଥାନ ତୀର୍ଥ ହେଲା। ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ, ସବୁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରୀ, ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଓ କ୍ଷେମର ସ୍ରୋତ ହେଲା। ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର ଓ ତାରା ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ, ଗୁରୁ ଚିର ସୁଖ ଲାଭ କରି, ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ଗୌତମୀ, ତୁମେ ସଦା ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେବାରୀ। ବିଶେଷ କରି, ମୁଁ ସିଂହରାଶିରେ ଥିଲେ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କର।" "ତୁମେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ। ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ପାତାଳରେ ଯେଉଁ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେମାନେ ମୋ ସିଂହରାଶିରେ ଥିବା ବେଳେ ତୁମେ ଉପରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସିବେ, ହେ ମାତା।" "ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଭାଗ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଆୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।" ଏଠି ଗୌତମ ଅଞ୍ଚଳରେ ପଞ୍ଚହଜାର ତୀର୍ଥ ଘାଟ ଅଛି, ଯାହାକୁ ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା ପାଠ କଲେ ମନୋକାମନା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏଠି ଶିବଙ୍କ ନିବାସ, ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ସଦା ନନ୍ଦୀ ବିହାର କରନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ଏଠିକୁ 'ନନ୍ଦୀତଟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ 'ଆନନ୍ଦ' କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେଠି ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଏଠି 'ଭବତୀର୍ଥ' ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଭବ ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିତ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଶୁଭ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ କାହାଣୀ କହିବି—ସୂର୍ୟବଂଶର ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ, ପ୍ରତାପୀ ଛତ୍ରିୟ ରାଜା ପ୍ରାଚୀନବର୍ହି, ଯିଏ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ପଞ୍ଚତିସ କୋଟି ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ସେ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇଥିଲେ—"ଯେତେବେଳେ ମୋର ଯୌବନ ଶେଷ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟ ବିୟୋଗ ହେବ, ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି, ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ଏପରି ବ୍ୟବହାର ଜ୍ଞାନୀ, ଉତ୍ତମ, ବିବେକୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ। ସେ ଏକାକୀ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ବାସ କରି, ବିରକ୍ତି ଭାବେ ରହି, ଧନ ହାରାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଚିନ୍ତା କଲେ। ତଥାପି ରାଜ୍ୟ କରିବା ବେଳେ କେହି କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ହରାଇନଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ କୌଣସି ଦୁଃଖ, ରୋଗ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହୋଇନଥିଲା। ତାପରେ ପୁତ୍ର ଲାଗି ଇଛା କରି, ସେ ଏକ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଭଗବାନ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଇଛାମୁତାବକ୍ ବର ଦେଇଥିଲେ। ଗୌତମୀ ନଦୀତଟରେ ମହେଶ୍ଵର ଦେବ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଭବଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଭବ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, "ମୋର ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖ," କହିଲେ। ରାଜା ତାହା ଦେଖିଲେ। ତାହାର ତେଜରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ମହିମା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ମିଳିଲା, ଯିଏ ପରେ ମହିମ୍ନ ସ୍ତୋତ୍ର ରଚନା କଲେ। ଯେତେବେଳେ ତୃପୁରାନ୍ତକ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ କ'ଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ? ଯାଙ୍କୁ ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବତାମାନେ ସଦା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ପୁତ୍ର ପାଇଁ ରାଜା ତୀର୍ଥର ପ୍ରଧାନତ୍ୱ ଚାହିଲେ, ଯାହା ମହାପାପ, ଘୋର ରୋଗ, ଦୁର୍ଗତିରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକୃତ। ଭବ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାର ନିମିତ୍ତରେ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରଧାନତ୍ୱ ଦେଲେ, ଏହିକୁ 'ଭବତୀର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।