ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଏବଂ ଦାନ କରିବା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ନଦୀର ବିଭାଜନ ସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅବନତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ସ୍ବର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ନାରଦ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଜାଣିଥିବା ପବିତ୍ର ନନ୍ଦୀତଟ ତୀରର ମହତ୍ତ୍ୱ କଥା କହିବି। ଏଠାରେ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଧନୁର୍ବେଦ ଶିକ୍ଷା ଉଚିତ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଜୀବଙ୍କଠାରୁ ଶିଖି ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋର ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବି।” ତେବେ ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ପ୍ରିୟା ତାରା, ଯିଏ ରତି ପରି ଉଜ୍ୱଳ।” ଏପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ତାରାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ତାରା ପରି ଉଜ୍ୱଳ। ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ଆପଣଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ଅପେକ୍ଷାରେ, ତାରା ଧୈର୍ୟର ସାଗର, ଜ୍ଞାନବାନ୍, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଓ ସଂଯମଶୀଳ ଥିଲେ। ଏଠି ଏକ ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁରୁଷ ନାରୀଙ୍କ ଆକର୍ଷକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆବୃତ୍ତ ହୁଏନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏମିତି ଦୀର୍ଘନୟନା ନାରୀଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତରେ ଖୋଜିବେ ନାହିଁ। ଏପରି ନାରୀକୁ ଦେଖିଲେ କିଏ ତାଙ୍କ ମନକୁ ଅବଶ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବ? ତେଣୁ ଏକ ସତୀ ନାରୀ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଉଚିତ ହେଉଛି, ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳୀନା ନାରୀ, ନିଜ ଲଜ୍ଜା ଭୟରେ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଚରିତ୍ର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସବୁ କାମ କରିବା; ଯଦି ଦାସୀମାନେ ଦେଖି ପଡିଲେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ବୃହସ୍ପତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଅପରାଧ ଦେଖାଇଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜ ପ୍ରିୟାକୁ ଅନ୍ୟ କାହାରେ ଅଧିନ ହେଉଥିବା ଦେଖିଛନ୍ତି, ସେ କିପରି ସହିପାରିବେ? ଏହି କ୍ରୋଧରେ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶାପ, ଅସ୍ତ୍ର, ଦେବମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର କିଛି ହାନି କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ଏପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ତାରାଙ୍କୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ନିଜ ମହଲରେ ରଖିଲେ, ବର୍ଷକାଳ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ରୋହିଣୀଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ ରହିଲେ। ଏ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତା, କ୍ରୋଧ, ଶାପ, ମନ୍ତ୍ର, ରାଜା, ଋଷି କିମ୍ବା କୌଣସି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଜୟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ବୃହସ୍ପତି ଏକ ଉପାୟ ମିଳାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଉପାୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲାପରେ, ଜୀବ ନୀତିର ପଥ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ମାନ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଅପମାନ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ କୁ ସାଧନ କରନ୍ତି; ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ହାରାଇବା ମୂର୍ଖତା। ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଉପାୟରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ ହୁଏ, ସେହିପରି କରିବା ଉଚିତ; ଅବିବେକୀ ଲୋକ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବୃହସ୍ପତି ଶୁକ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ବିଶ୍ରାମ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇ ଶେଷରେ, ଦୈତ୍ୟଗୁରୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ କାରଣ ପଚାରିଲେ। ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଘରକୁ ଆସିଲେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏହି କଥା ମନେ ରଖି, ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କ ଜୀବନୀର ଆରମ୍ଭରୁ ତାରାଙ୍କ ଅପହରଣର ଘଟଣା କହିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୁକ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଏଉଁ ସମୟରେ ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ଅପରାଧ ଶୁଣି ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ, ଶୁକ୍ର ଏହିପରି କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରିୟା ପୁନଃ ତୁମକୁ ଫେରାଇ ଦେଇଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଇବି, ପିଇବି, ଶୋଇବି ଓ କଥାହେବି ନାହିଁ। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆଣି, ସମ୍ମାନ କର, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗୁରୁଦ୍ରୋହ ପାଇଁ ଶାପ ଦିଅ, ଏବଂ ତାପରେ ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବି।” ଏପରି କହି, ଦୈତ୍ୟଗୁରୁ ଜୀବ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦୟାରେ ଶୁକ୍ର ବିଭିନ୍ନ ଵର ପାଇଲେ; ଏଠି ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏବେ ଶୁକ୍ର ଓ ଜୀବ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ, ଏଠାରେ ଶୁକ୍ର ଚିତ୍କାର କରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—“ତୁମେ ଅହଂକାରରେ ଅପରାଧ କରିଛ, ଏହିଠାରୁ ତୁମେ କୁଷ୍ଠ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେବା”—ଏପରି କହି ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ। ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ମୃଗଙ୍କ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ। ଗୁରୁ, ମାଲିକ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇ କିଏ ନଶ୍ୱର ହୁଏନାହିଁ? ଏପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ତାରାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଋଷି ତାରାକୁ ନେଇ ଗଲେ। ଶୁକ୍ର ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଡାକି ନିଜେ ନଦୀ, ନଦୀଦେବୀ ଓ ଔଷଧମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାରା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଘଟଣାର ସମାଧାନ ଖୋଜିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ ଶୁଣିଲେ—“ଯଦି ତାରା ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୋତମୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେ ପବିତ୍ର ହେବେ।” ଏହି ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ କାହାକୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏଠି ଗୋତମୀ ଲୋକଙ୍କ ଶରଣ। ଏହିପରି ତାରା ତାଙ୍କ ସ୍୵ାମୀ ସହିତ ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କଲେ; ସେଠାରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଜୟଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ପୁନି ଦେବତା, ମାନବ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ପବିତ୍ର କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଠିକ୍ ହେଲା; ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ହେଲା। ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ପବିତ୍ର କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଠିକ୍ ହେଲା; ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରୀ, ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କ ସହାୟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଓ କ୍ଷେମ ଦାତା ହେଲା। ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର ଓ ତାରାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ, ଗୁରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ଓ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଗୋତମୀ, ତୁମେ ସଦା ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେବାଳୁ, ବିଶେଷକାରେ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ସିଂହରାଶିରେ ଅଛି, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରିଥାଅ।