ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ସମାନଭାବରେ ଅନୁସୃତ ଥିଲେ। ଶଳଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଆର୍ଷ୍ଟିଶେଣ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ କାଶ୍ୟପ। କାଶଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ରାଜା କାଶିପ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦୀର୍ଘତପସ, ଓ ଦୀର୍ଘତପସଙ୍କର ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ। ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାର ଶେଷରେ ପୁନଃ ବୃଦ୍ଧ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ଦେବତା ହୋଇ ଏଠାରେ ମାନବ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଘରେ ଦେବତା ଧନ୍ୱନ୍ତରୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ କାଶିର ମହାନ୍ତ ରାଜା, ସମସ୍ତ ରୋଗର ନାଶକ ହେଲେ। ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ବର୍ହଦ୍ୱାଜଙ୍କଠାରୁ ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଂଶୀକ ହେଲେ, ଏଠାରେ ଚିକିତ୍ସକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଅଠ ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ କରି ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ଧନ୍ୱନ୍ତରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର କେତୁମାନ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀମରଥ, ଏବଂ ଭୀମରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଵୋଦାସ, ଯିଏ ପ୍ରଜାଙ୍କ ନାଥ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ଦିଵୋଦାସ ବାରାଣସୀର ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ କ୍ଷେମକ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ଅଧିକୃତ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ନଥିଲେ। ଏହି ନଗର ମହାନ ନିକୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୂନ୍ୟ ରହିଲା। ଏହା ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଶାପ ଲାଗିବା ସମୟରେ, ପ୍ରଜାନାଥ ଦିଵୋଦାସ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ସୀମାରେ ଗୋମତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ନଗର ସ୍ଥାପନ କଲେ। ପୂର୍ବରୁ ବାରାଣସୀ ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ନଗର ଥିଲା; ଏହି ନଗର ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ଶତପୁତ୍ରଙ୍କ ଅଧିନରେ ଥିଲା, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଦିଵୋଦାସ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଏଠାରେ ନିବାସ କଲେ ଓ ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକୃତ କଲେ। ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ସେ ଛୁଆବେଳେ ଦିଵୋଦାସ ତାଙ୍କୁ କୃପାବଶତଃ ଅପସାରଣ କଲେ। ରାଜା ହୈହୟବଂଶୀ ପୈତୃକ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଦାବି କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦିଵୋଦାସ ଶକ୍ତିବଳେ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକୃତ କରିଥିଲେ। ମହାନ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଶତ୍ରୁତାର ସମାପ୍ତି କଲେ। ଦିଵୋଦାସଙ୍କ ଦୃଷଦ୍ୱତୀରେ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ପ୍ରତର୍ଦନ, ଯିଏ ନବଯୁବକ ଭାବେ ପୁନଃ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ପ୍ରତର୍ଦନଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ବତ୍ସଭାର୍ଗ ଓ ବତ୍ସ, ଦୁଇଁଜଣେ ମହାନ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ। ବତ୍ସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଲର୍କ ଓ ସମ୍ନତି। ଅଲର୍କ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଥିଲେ। ରାଜା ଋଷି ଅଲର୍କ ବিষୟରେ ପୁରାତନ ଶ୍ଲୋକ ଗାଯାଯାଏ—ସେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଷଷ୍ଟି ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁବା ରୂପରେ ରହିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ସେ ପ୍ରଥମ। ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଆୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ବିଶାଳ, ତାଙ୍କର ଶୋଭା ଓ ଯୌବନ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲା। ଶାପ ଶେଷରେ, ଶୂରବାହୁ ଅଲର୍କ କ୍ଷେମକ ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ କରି, ପୁନର୍ବାର ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସମ୍ନତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସୁନୀଥ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ; ସୁନୀଥଙ୍କ ପୁତ୍ର କ୍ଷେମ, ତାଙ୍କର ମହାନ ଯଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କ୍ଷେମଙ୍କ ପୁତ୍ର କେତୁମାନ୍, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁକେତୁ, ସୁକେତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧର୍ମକେତୁ। ଧର୍ମକେତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସତ୍ୟକେତୁ, ଯିଏ ମହାରଥୀ; ସତ୍ୟକେତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭିଭୁ, ପ୍ରଜାପତି। ଭିଭୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆନର୍ତ୍ତ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁକୁମାର, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ବେଣୁହୋତ୍ର, ପ୍ରଜାନାଥ; ବେଣୁହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାର୍ଗ, ସେ ବି ପ୍ରଜାନାଥ। ବତ୍ସଙ୍କ ଭୂମି ବତ୍ସଭୂମି ଓ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଭୂମି ଭାର୍ଗଭୂମି ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତେ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ବଂଶର ପୁତ୍ର, ଭାର୍ଗବ ବି ଏହି ବଂଶରେ ଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷାଧିକ ପୁତ୍ର ଏହି କାଶ୍ୟପ ଗୋତ୍ରର ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏବେ ନହୁଷଙ୍କ ବଂଶ କଥା ଶୁଣ। ବିରାଜା, ପୂର୍ବଜଙ୍କ କନ୍ୟା, ନହୁଷଙ୍କ ଛଅ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୀପ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଥିଲେ—ୟତି, ଯୟାତି, ସମ୍ୟାତି, ଅୟାତି ଓ ପର୍ଶ୍ୱକ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୟତି ଜେଷ୍ଠ, ତାପରେ ଯୟାତି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ୟତି କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ କନ୍ୟା ଗାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋକ୍ଷ ନିଷ୍ଠା ଧାରଣ କରି ୟତି ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ୟୀ ହେଇଗଲେ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଭାଇଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ଯୟାତି ପୃଥିବୀ ଜୟ କରି, ଉଶନାଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀକୁ ବିବାହ କଲେ। ଏବଂ ଅସୁରକୁମାରୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଶପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା, ଦେବୟାନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଯୟାତିଙ୍କୁ ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁ ଦେଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୁରୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥ ଦେଲେ। ସେହି ଦିବ୍ୟ ରଥ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ, ଦେବତାମୟ, ଶ୍ଵେତ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାରେ ଯୁକ୍ତ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ତିନି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କଲେ। ସେହି ପ୍ରମୁଖ ରଥ ଉପରେ ଯୟାତି ଛଅ ରାତିରେ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଅଜୟ ହୋଇ ଜୟ କଲେ। ପରେ ସମସ୍ତ କୌରବମାନେ, ସମ୍ବର୍ତ୍ତବାସୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନମେଜୟ ଠାରୁ ଏହି ରଥ ଅଧିକୃତ କଲେ। କିନ୍ତୁ କୁରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପରୀକ୍ଷିତ୍ ରାଜାଙ୍କ ସେହି ରଥ ମହାନ ଗାର୍ଗଙ୍କ ଶାପରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। କାରଣ, ରାଜା ଜନମେଜୟ ଏକ ସମୟରେ ଗାର୍ଗଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗିଲା। ସେହି ରାଜା ଋଷି ଲୋହ ଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରି, ପ୍ରଜା ଓ ଦେଶବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇ, ଏଠାରୁ ସେଠାକୁ ଭ୍ରମଣ କରି, କେବେ ଶାନ୍ତି ନ ପାଇଲେ।