ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ପିଶାଚ ତୀର୍ଥ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ। ଏହି ପିଶାଚ ତୀର୍ଥର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଅଛି—ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି କଥା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ କହାଯାଏ। ସୁୟବସ୍ୟର ପୁଅ ଜୀଗର୍ତି ନାମରେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସେ ପରିବାର ଭାରରେ ଦୁଃଖିତ ହେଇ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପୀଡିତ ଥିଲେ। ଅତି ଧନ ଲାଭ ପାଇଁ, ସେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଶୁନଃଶେପ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ବଳି ଦେବାକୁ ବେଚିଦେଲେ। ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ କେଉଁ ପାପ କରିନଥାଏ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଧିକ ଧନ ନେଇ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ତାଙ୍କର ଧନ ଲାଭ ପାଇଁ ବିଭାଜନ କରିଥିଲେ, ତାହାର ଫଳରେ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଅସାଧ୍ୟ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲେ। ସମୟ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ତାଙ୍କୁ ନରକରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ପୂର୍ବରୁ କରିଥିବା ପାପର ଫଳ ଭୋଗ କରିବା ପ୍ରତି ଶେଷ ନାହିଁ। ଯମ ଓ ତାଙ୍କର ଦୂତମାନେ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ; ଶେଷରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର ପିଶାଚ ହେଲେ। ବନରେ ଶୁଷ୍କ କାଠ ଭିତରେ, ଜଳ ନଥିବା ଏକାକୀ ସ୍ଥଳରେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମର ତିବ୍ର ତାପରେ, ଯମର ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ, କନ୍ୟା, ଜମି, ଘୋଡ଼ା, ଗାଁ ବେଚିଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ଜୀଗର୍ତି ନିଜ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ଯମର ଦୂତମାନେ ଦେଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ଏକ ଦୁଃଖର ଦେହରେ ରହି, ଚିତ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ ପୀଡିତ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ, ଜୀଗର୍ତିଙ୍କର ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଶୁନଃଶେପ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ପିଶାଚ ରୋଦନ ଶବ୍ଦ ଏବେବେ ଶୁଣିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପୁଅ ବେଚିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ, ଏବଂ ଜୀଗର୍ତିଙ୍କ ପିତାର ପାପ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଫୁଟିଉଠିଲା। ଶୁନଃଶେପ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ?” ଜୀଗର୍ତି ଦୁଃଖରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଶୁନଃଶେପର ପିତା।” “ମୁଁ ଏକ ଅତି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ତାହାର ଫଳରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ମ ପାଇଛି; ନରକରେ ତାପି, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହି ଭାଗ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କ ପାଇଁ।” ଜୀଗର୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ପିତା, ମୋ ଦୋଷରେ, ତୁମେ ମୋତେ ବେଚିଦେଇ ଏହି ନରକକୁ ପହଞ୍ଚିଛ; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇବି।” ଏପରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଗାଧିଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ଶୁନଃଶେପ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାର୍ଷି, ତାଙ୍କ ପିତା ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରି, ଗଙ୍ଗା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଅନନ୍ତ ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିବା ସରିର ଏବଂ ମହା ମୋହ ଏପରି ଏକ ମହା ସମୁଦ୍ରରେ ବୁଡ଼ିବା ଜୀବଗୁଡ଼ିକୁ ତିନି ଲୋକରେ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ। ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମହାତ୍ମା ମୁନି ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଗୌତମୀ (ଗୋଦାବରୀ) ତୀରକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶମ୍ଭୁ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଯେଉଁଠି ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଏବଂ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଆକୃତିରେ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଜଳ ଦେଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ଜୀଗର୍ତି ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହେଲେ ଏବଂ ଅତି ଶୁଭ ଆକୃତି ପାଇଲେ। ସେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅର ଶକ୍ତି, ଗଙ୍ଗାର ଶକ୍ତି, ହରି, ଶମ୍ଭୁ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦୟାରେ, ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ତୀର୍ଥ ତାହା ପରେ ବିଶ୍ୱରେ ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ଏହି ତୀର୍ଥ ପିଶାଚ ଦୂର କରେ, ମହା ରୋଗ ଉପଚାର କରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ମାନେ ଦୃତ ଦୂର ହୋଇଯାନ୍ତି ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ। ଏଠାରେ ତିନି ଶହ ତୀର୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ; ଏଠାରେ ମୁନିମାନେ ଆଦର କରିଥିବା ତିନି ଶହ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଅଛି, ଯାହା କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ଚାହିଦା ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ନିମ୍ନଭେଦ ନାମକ ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ଦୂର କରେ; ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଅଛି। କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ; ଏଠାରେ ବେଦଦ୍ୱୀପ ଦେଖିଲେ, ବେଦରେ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇଯାଏ। ଏଠାରେ ଏକ ରାଜା ଏଇଲ, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଚାହିଲେ; ତାଙ୍କର ମଦ ଭରା ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି କିଏ ମୋହିତ ହେବେ ନାହିଁ? ଉର୍ବଶୀ ଅଗ୍ନି ଦର୍ଶନ ପରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଏକ ସମୟ ଦେଇ, ଯେଉଁଠି ରାଜା ଥୋଡ଼ା ଘୃତ ଖାଇଥିଲେ, ଚାଲିଗଲେ। ଏଇଲ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କରିଲେ, ଏକ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଯୁବତୀ ମେଧିନୀ; ଉର୍ବଶୀ ଶୟନ କରିଥିବା ସମୟରେ, ପୁରୁରବାସ ତାଙ୍କ ସହିତ ଶୟନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ନଗ୍ନ ଦେଖି, ଉର୍ବଶୀ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ; ନାରୀମାନଙ୍କର ମନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଚଞ୍ଚଳ ହେବାରୁ, ଏଠି ସ୍ଥିରତା କେଉଁଠି? ସେ ରାତି ରାଜା ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ; ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ଦେବମାନେଙ୍କର ମହାନ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିଲେ; ଫେରିବା ପରେ, ମହାନ ରାଜା ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟରୁ ଉପଦେଶ ପାଇଲେ। ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଚାଲିଯିବା ଶୁଣି, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ; ସେ ବଳି ଦେଲେ ନାହିଁ, ଖାଇଲେ ନାହିଁ, କିଛି ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ, ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ମହାନ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ। “ସେ ଏବେ ମୃତ, ମହାବୁଧିମାନ ରାଜା; ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଅଶୁଭ ଶକ୍ତି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ନାରୀମାନଙ୍କର ମନ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୃଗାଳ ଭଳି; ତେଣୁ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। କେଉଁ ରାଜା, କେଉଁ ମହାନ ନର, ନାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠକିଯାଇନାହାନ୍ତି? ଠକା, କ୍ରୁରତା, ଚଞ୍ଚଳତା, ଚତୁର୍ୟତା ତାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ। ଏହି ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଜାତି; ଏମିତି ହେଲେ, କେଉଁଠି ସେମାନେ ସୁଖର ଉତ୍ସ?