ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଅମ୍ବାର୍ୟ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ନିଜ ପଦପଦ୍ମରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ମହାନ ଯଶସ୍ୱୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତି ଓ ଅପରାଜିତ ଶୌର୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିନଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର, କମ୍ପାଦାୟକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ହରି ଓ ଏହି ଦାନବପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା । ସେଠାରେ, ଉତ୍ତର ତୀରରେ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହରି ସେହି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କଲେ । ଏହି ଉତ୍ତର ତୀରରେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଥିବା ନରସିଂହ ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କର୍ମ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଓ କ୍ଲେଶ ନଶ୍ୱର ହୁଏ । ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବଦା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରେ । ଯେପରି ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ହରିଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି, ସେପରି ତୀର୍ଥମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତୀର୍ଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନରହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ପାତାଳ କେଉଁଠି ନରସିଂହଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟ ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ କୋଟି ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ । ଅବିଶ୍ୱାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ନାମ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ । ଯେଉଁଠାରେ ନରସିଂହ ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିତ, ସେଠାରେ ତୀର୍ଥସେବାର ଫଳ କେଉଁଠି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ? ଯେପରି ନରହରିଠାରେ କେହି ଦେବତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହଁନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ତୀର୍ଥ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ । ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ତୀରରେ ପିଶାଚ ତୀର୍ଥ ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି । ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ପିଶାଚ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରୁ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ । ସୁୟବସ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୀଗର୍ତି, ଯିଏ ପରିବାର ଦୁଃଖ ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟମ ପୁତ୍ର ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ବଳି ଦେବା ପାଇଁ ବିକ୍ରୟ କଲେ ଓ ବହୁ ଧନ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଅପଦରେ ପଡ଼ିଲେ ଶିକ୍ଷିତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ କେଉଁ ପାପ କରିନଥାଆନ୍ତି? ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧନ ନେଇ ପାପ କଲେ, ତାହାର ପରିଣାମରେ ତିନି ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ । ସମୟ ଅନୁସାରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ନରକକୁ ପଡ଼ିଲେ । ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ପାପର ଫଳ ଭୋଗ ବିନା ତାହାର ଶେଷ ନାହିଁ । ୟମ ଓ ତାଙ୍କର ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଯୋନିରେ ପୁଣି ପୁଣି ପଠାଇଲେ । ଶେଷରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଦେହରେ ଏକ ପିଶାଚ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାଙ୍କୁ ଯମଦୂତମାନେ ଶୁଷ୍କ କାଠ, ବନ, ଜଳହୀନ, ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନ ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ରୂଦ୍ର ତାପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ । ଯେଉଁମାନେ କନ୍ୟା, ପୁତ୍ର, ଜମି, ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଗାଈ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହି ପ୍ରକାର ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳରେ, ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରେ ପଚି, କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ ଓ ପୂର୍ବ କର୍ମ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ । ଏକଦିନ ଜୀଗର୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟମ ପୁତ୍ର ଏହି ପିଶାଚର କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣିଲେ । ସେ ସମୟରେ, ପୁତ୍ର ବିକ୍ରୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ ଓ ପିତା ଜୀଗର୍ତିଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମର ପାପ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲା । ଶୁନଃଶେପ ପଚାରିଲେ, "କିଏ ତୁମେ, ଏତେ ଦୁଃଖିତ?" ଜୀଗର୍ତି କହିଲେ, "ମୁଁ ଶୁନଃଶେପଙ୍କ ପିତା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପ କରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ମ ପାଇଛି; ନରକରେ ପଚି ଏଠାରେ ଆସିଛି । ଏହି ଭାଗ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କୁ ହୁଏ ।" ଏହା ଶୁଣି, ଶୁନଃଶେପ କହିଲେ, "ପିତାଜୀ, ମୋ ଦୋଷରେ, ଆପଣ ମୋତେ ବିକ୍ରୟ କରି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି । ଏହିପରି ଆମି ସେବା କରି, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେବି ।" ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ଗାଧିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପିତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ । ସମସ୍ତ ଜୀବ ଦୁଃଖ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି, ମୋହର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦ ବ୍ୟତୀତ ତିନି ଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ । ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଶୁନଃଶେପ ଦୃତ ଗତିରେ ଗୌତମୀ ତୀରକୁ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଶିବ-ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ । ସେ ପିତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ପ୍ରେତ ଓ ପିଶାଚ ଦେହରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, ଜଳ ଦାନ କଲେ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଜୀଗର୍ତି ସର୍ବପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଶୁଭ ଦେହ ଲାଭ କଲେ । ସେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବସି, ଦେବସମୂହ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷିତ ହୋଇ, ପୁତ୍ରର ଶକ୍ତି, ଗଙ୍ଗାର ଶକ୍ତି, ହରି-ଶିବ-ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କୃପାରେ, ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏହି ଦିନରୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି; ଏହା ପିଶାଚ ନଶ୍ୱର କରେ, ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ନାଶ କରେ, ଏବଂ ମାନବମାନେ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଦୂର କରେ । ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ତୀର୍ଥର ମହିମା କହିଦେଲି; ଏଠାରେ ତିନି ଶତ ତୀର୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ଵର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ମିଳେ । ଏଠାରେ ମାନବମାନେ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ନିମ୍ନଭେଦ ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର କରେ । କେବଳ ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ; ଏଠାରେ ଥିବା ବେଦଦ୍ୱୀପ ଦେଖିଲେ ବେଦଜ୍ଞାନ ଲାଭ ହୁଏ । ଏଠାରେ ଏକ ଦିନ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଏଇଲ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ; ଯିଏ ତାଙ୍କର ମଦମତ୍ତ ନୟନ ଦେଖି ମୋହିତ ହେଉନଥିବେ? ସେ ଅଗ୍ନିଦର୍ଶନ ବିଧି ପରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ । ରାଜା ତାଙ୍କୁ ନିଜର କରିଲେ, ସେ ସଦା ଯୁବତୀ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ । ଏକ ଦିନ ଶେଯ୍ୟାରେ ସେ ଶୁଅଁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ପୁରୁରବା ଜନ୍ମ ନେଲେ । ରାଜାଙ୍କୁ ନଗ୍ନ ଦେଖି, ଉର୍ବଶୀ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଚାଲିଗଲେ; ନାରୀମନ ତଡ଼ିତ ଭଳି ଚଞ୍ଚଳ, ସେଠାରେ ସ୍ଥିରତା କେଉଁଠି? ଏହି ରାତିରେ ରାଜା ଚମକି ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଗଲେ ।