ଗୌତମୀ ନଦୀର କୂଳରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତୃତର୍ପଣ କରାଯାଏ, ବିଶେଷ କରି "ଶତକୋଟି ତୀର୍ଥ" ନାମକ ସ୍ଥାନରେ। ଏଠାରେ କୃତ୍ୟ କଲେ ଅସୀମ ଫଳ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଋଷିମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ଏଠାରେ ଏକଏକରି ଉନଚାଳିଶି ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥ ଏକ ଅଣୁ ଅଧିକ ଅଛି। ଏବେ ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ "ନରସିଂହ" ତୀର୍ଥର କଥା କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ। ପୂର୍ବେ ଏଠାରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନାମକ ଦାନବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ବଳ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମନ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଯିଏ ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଦ୍ୱେଷରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ନରସିଂହ ଦେବ ଏକ ଖମ୍ଭରୁ ପ୍ରକଟିତ ହେଇ, ତାଙ୍କର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କରି, ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ। ପରେ ଏକ ଏକ କରି ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ। ନରସିଂହ ଦେବ ପାତାଳରେ ଅସୁରମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ରହୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଯାଇ ସେମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ପୁଣି ଦେବଲୋକକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କଲେ, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଆସି ପାହାଡ଼ରେ ଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ପ୍ରଭୁ ନରସିଂହ ଦେବ ଜନ୍ତୁ ସ୍ୱରୂପରେ ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ଗ୍ରାମ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ଏବଂ ନାନା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ସେଁଠି ତାଙ୍କର ବଜ୍ରପ୍ରହାରୀ ନଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ବିକାଶିତ କେଶ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା, ବାୟୁରେ ଥିବା ଏବଂ ଆଲୋକରେ ବିଲୀନ ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଇପଡ଼ିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଦହାଡ଼ି ଦହାଡ଼ି ମହାପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଦଳିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ମହାବଳ ଓ ଶରୀର ଚଳନରେ ଅସୁରମାନେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କରି, ହରି ଗୌତମୀ ନଦୀକୂଳକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଅମ୍ବର୍ୟ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦୈତ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ଏବଂ ଏହିଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ହରି ଓ ଦୈତ୍ୟପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶସ୍ତ୍ର-ଅସ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଏବଂ ଶ୍ରୀହରି ଏହି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର କୂଳରେ ବଧ କଲେ। ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗାରେ ଥିବା ନରସିଂହ ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କୃତ୍ୟ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଓ କ୍ଲେଶ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବଦା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରେ। ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେହି ହରିଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ, ସେପରି ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏଠାରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନରହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ପାତାଳ—କେଉଁଠି ହେଉ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟ ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ କୋଟି ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ କିମ୍ବା କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଏଠାରେ ନରସିଂହ ଦେବ ସଦା ବିରାଜିତ, ଏହି ତୀର୍ଥର ସେବାର ଫଳ କି ହେବ, ତାହା କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ଯେପରି କେଉଁଠି ନରହରିଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତା ନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ତୀର୍ଥ ସମାନ ତୀର୍ଥ ନାହିଁ। ଏହି ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଏକ "ପିଶାଚ ତୀର୍ଥ" ଅଛି। ଏଠାରେ ପୂର୍ବେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସୁୟବସ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଜୀଗର୍ତି ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂସାରିକ ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପୀଡିତ ହେଇଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଶୁନଃଶେପ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ତାହାକୁ ଅଧିକ ଧନ ପାଇଁ ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ବଳି ଦେବା ପାଇଁ ବେଚିଦେଲେ। ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ ଯେ କୌଣସି ପାପ ନ କରେ? ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଶେଷ ଧନ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ଏହାର ପରିଣାମରେ ତିବ୍ର ଅସୁସ୍ଥତାରେ ଭୋଗିଲେ। ସମୟ ଅନୁସାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ନରକକୁ ଗଲେ। ଏପରି କୃତ୍ୟର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିବା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ଯମ ଓ ତାଙ୍କର ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଯୋନିରେ ଭ୍ରମଣ କରାଇଲେ; ଶେଷରେ ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପିଶାଚ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ ଶୁଷ୍କ କାଠ, ଜଙ୍ଗଲ, ଜଳହୀନ ସ୍ଥାନ, ଏବଂ ତୀବ୍ର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ତାପରେ ଯମଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗାଇଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଝିଅ, ପୁଅ, ଜମି, ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଗାଈ ବେଚିଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ନିଜ ପାପର ଫଳରେ ସେ ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣାଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ନିଜ କୃତ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ଏକଥିରେ ଜୀଗର୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଏକ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ପିଶାଚର କାନ୍ଦିବା ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ। ଏବେ ଶୁନଃଶେପ ପଚାରିଲେ—"ତୁମେ କିଏ, କଣ ଏତେ କ୍ଷୁବ୍ଧ?" ଜୀଗର୍ତି ଦୁଃଖରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମୁଁ ଶୁନଃଶେପଙ୍କ ବାପା।" "ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପ କରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ମ ପାଇଛି। ନରକରେ ତପି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏକ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହି ଭାଗ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କ ଲାଗି।" ତାପରେ ଜୀଗର୍ତିଙ୍କ ପୁଅ କହିଲେ, "ପିତା, ଏହା ମୋର ଦୋଷ ଯେ, ତୁମେ ମୋତେ ବେଚିଦେଇ ଏପରି ନରକକୁ ଯାଇଛ। ଏହିପରିସ୍ଥିତିରୁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ଦେବାକୁ ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।" ଏଭାବେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରି, ଗାଧିଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପ୍ରମୁଖ ମୁନି ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ମନେ ମନେ ଗଙ୍ଗାର ସ୍ମରଣ କରି ଗୌତମୀ ତୀରକୁ ଗଲେ। ଏହି ଜନ୍ମର ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ଦগ୍ଧ ହେଉଥିବା ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଶୁନଃଶେପ ତ୍ୱରିତ ଗୌତମୀ ତୀରକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କଲେ, ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପିତା, ଯିଏ ଏବେ ପ୍ରେତ ଓ ପିଶାଚ ରୂପେ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, ସେଠି ପିତୃତର୍ପଣ କଲେ।