ଦୈତ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ରାଜା ଯୟାତି କହିଲେ, “ମୋ କଥା କୌଣସି ପୁଅ ଦୃଢ ଭାବେ ମାନିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବି; ଏହି ଅନୁମତି ଆପଣ ଦେବେ ଗୁରୁଦେବ।” ଭୃଗୁବଂଶୀ ଗୁରୁ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ।” ତାପରେ ଯୟାତି ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ଯଦୁ, ମୋ ଉପରେ ଆସିଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମେ ବଡ଼, ସବୁ କଥାରେ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ, ପକ୍କ, ଓ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପିତା ସେଇ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଆଦେଶକୁ ମାନେ।” କିନ୍ତୁ ଯଦୁ ତାଙ୍କର ପିତା ଯୟାତିଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଦେଲେ, “ନାହିଁ।” ଦାନଶୀଳ ଯୟାତି ଯଦୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ କହିଲେ। ତୁର୍ବସୁ ମଧ୍ୟ ସେ ସମୟରେ ପିତାଙ୍କ ଦିଆ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଇ, ତାପରେ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଉପରେ ଆସିଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତୁମେ ନିଅ।” ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୂପର ଶୋଭା ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ରାଜା ଅନୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନିଅ।” ଅନୁ କହିଲେ, “ନାହିଁ।” ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ତାପରେ ପୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ। ପୁରୁ ଆନନ୍ଦରେ ପିତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଯୌବନ ସୁଖ ଓ ଭୋଗ ପୁରୁ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଯୟାତି ପୁଅଙ୍କର ଯୌବନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ, ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ତାପରେ ନହୁଷବଂଶୀ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ପୁରୁଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲି, ମୋ ପୁଅ, ତୁମର ଯୌବନ ତୁମେ ନେଉ, ଏବଂ ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ମୋତେ ଦେଇଦିଅ।” ପୁରୁ କହିଲେ, “ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ କ୍ଲାନ୍ତ। ପିତା, ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯାହା ଭାଗ୍ୟରେ ଆସେ, ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା କଷ୍ଟକର। ବୟସ୍କ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ସମୟ ଆସିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୋଗିବାକୁ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଜେଷ୍ଠଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ତାହାକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିବି? ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାପ କରି ତ୍ୟାଗ କରିବାଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ; ନାହିଲେ, ରାଜନ୍, ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ନଶ୍ୱନ୍ କରିଦେବି।” ଏପରି କହି, ପୁରୁ ଉତ୍ତମ ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଗୌତମୀ ନଦୀ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଶିବ ଭଗବାନ୍ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସେ ଦେବତା ପୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କଣ ଚାହୁଁଛ?” ପୁରୁ କହିଲେ, “ହେ ଦେବ, ପିତାଙ୍କର ଶାପରେ ଆସିଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ନଶ୍ୱନ୍ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ କୃପାକରି ମୋ ଭାଇମାନଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଦିଆ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।” ବିଶ୍ୱନାଥ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ, ଶାପଜନିତ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ନଶ୍ୱନ୍ କଲେ ଏବଂ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପମୁକ୍ତ କଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗ ନାଶକ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅକାଳ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଏମିତି ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଏହା କାଳଞ୍ଜର, ଯୟାତି, ନହୁଷ, ପୌର, ଶୌକ୍ର, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଇତ୍ୟାଦି ନାମରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ଏପରି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏବଂ ଏକ ଶତ ଆଠଟି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଶ୍ରବଣ, ପାଠ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱନ୍ ହୁଏ ଓ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁଇଟି ମିଳେ। ଏଠାରେ ଦୁଇ ଅପ୍ସରା ଓ ତାଙ୍କର ସଂଯୋଗ ବିବର୍ଣ୍ଣନ ହୋଇଛି; ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଏ। ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ପୁରୁଷ ବା ସତୀ ନାରୀ, ସ୍ନାନ କରି ଓ ବିଧିବତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ବିଶେଷ କରି ନାରୀ ଋତୁଶୁଦ୍ଧି ପରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ଏଠାରେ ବନ୍ଧ୍ୟା ନାରୀ ମଧ୍ୟ ତିନି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ପୁଅ ପାଇପାରିବେ, ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ପତିସଙ୍ଗ କଲେ; ନାହିଁ ହେଲେ, ମୋ କଥା ଫଳିବ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇ ଅପ୍ସରା ତୀର୍ଥ ନାମ ଓ ତାହାର କାରଣ ବିଷୟରେ ଏବେ ମୁଁ କହିବି, ହେ ନାରଦ, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ। ଏକ ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଶିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟରେ ମହାସ୍ପର୍ଦ୍ଧା ହେଲା; ଗାଧିପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତ କରୁଥିଲେ। ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରରେ ବସିଥିବା ମେନକାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, “ଯାଅ, ହେ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି, ମୋ ଆଦେଶରେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରୁ ଅବଚ୍ୟୁତ କର।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମେନକା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରୁ ଅପସାରଣ କରି, ଏକ ପୁତ୍ରୀ ଦେଇ, ପୁଣି ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେବା ପରେ, ଗାଧିପୁତ୍ର ଘଟିଥିବା ସବୁକିଛି ସ୍ମରଣ କରି, ସେଠାରୁ ଛାଡ଼ି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରିୟ କରୁଥିବା ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ। ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି କାଳଞ୍ଜର ଓ ହର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ଏଠି ଇନ୍ଦ୍ର ପୁଣି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ତାପରେ ଉର୍ବଶୀ, ମେନା, ରମ୍ଭା, ତିଲୋତ୍ତମା ଭୟଭୀତ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇ କହିଲେ, “ଆମେ ଯିବୁନାହିଁ”; ଇନ୍ଦ୍ର ପୁଣି କହିଲେ। ସେମାନେ ଗର୍ବିତ ଓ ଗଭୀର ହୋଇ, ଏକାଠି ହୋଇ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମେ ଗାଧିପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବୁ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାକୁ ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଯୌବନ ଶକ୍ତିରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବୁ। ଯାହାଙ୍କ ନେତ୍ର, ହାସି, କଥା ଓ ଚଞ୍ଚଳତାରେ କାମଦେବ ସଦା ବାସ କରନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ କିଏ ରୋକିପାରିବ?” ହଜାରଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ରାଜି ହେଲେ; ସେମାନେ ମହାନଦୀ ପାଖକୁ ଯାଇ, ତପସ୍ୟାରତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଅଜୟ୍ୟ ଥିଲେ, ଧୂର୍ଜଟି ଭଳି ପୃଥିବୀରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ; ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦୂରରୁ ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଚାଟୁକାରିତାରେ ଲୀନ ହୋଇ ଦଢ଼ିଥିଲେ; ତାପରେ ଋଷିସିଂହ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଏପରି ବିପରୀତ ଆଚରଣ ଦେଖି କିଏ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ ନାହିଁ? ମହାବାହୁ ତାଙ୍କର କାମନା ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହାସିଲେ।