ଏହି ଉତ୍କଳିତ ଗଥାରେ, ଏକ ଦିନ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀମତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—ଶିବ, ବୃଷାକପି, ଏବଂ ଜଳରୁ ଜନ୍ମିତ ମୋ ମିତ୍ର, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଦ୍ମନାଳୀ, ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଏହି ଶ୍ରେୟସ୍ ମୋତେ ମିଳିଛି। “ଓ ଶୁଭେ, ମୁଁ ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ଏଠାରେ ମୁଁ ଦୃଢ଼ ଇନ୍ଦ୍ର। ଯେଉଁଠି ଜନାନୀ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ଚିନ୍ତାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେଠି କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" ସେ କହିଲେ, “ମୁକ୍ତି ଆମ ପାଇଁ ଦୁଃସାଧ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଓ ଶୁଭାଙ୍ଗିନୀ, ତିନି ପୁରୁଷାର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଜନାନୀ ହିଁ ଉତ୍ତମ ମିତ୍ର, ଦୁଇ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି। ଯଦି ଜନାନୀ ଉତ୍ତମ କୁଳର, ମଧୁର ଭାଷାର, ପତିପରାୟଣ, ସୁନ୍ଦର, ଗୁଣଗଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସମ ଭାଗ୍ୟ-ଅଭାଗ୍ୟରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ଲୋକରେ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" “ଏହିପରି, ଓ ରମଣୀ, ତୁମର ବୁଦ୍ଧିରେ ଏଠାରେ ମୋତେ ଏହି ଶ୍ରେୟସ୍ ମିଳିଛି; ଯାହା ତୁମେ କହିଛ, ତାହା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ପରଲୋକ ଏବଂ ଧର୍ମରେ, ସତ୍ୟ ପୁତ୍ର ସମାନ କିଛି ନାହିଁ; ଏଠାରେ, ଦୁଃଖୀ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଜନାନୀ ସମାନ ଉପାୟ କିଛି ନାହିଁ।" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଲାଗି ଏବଂ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ସମାନ କିଛି ନାହିଁ; ଓ ଶୁଭମୁଖୀ, ଆଉ ଶୁଣ। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ ଲାଗି ଏବଂ ପାପମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏଠାରେ ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅଭିନ୍ନତାର ଜ୍ଞାନ ସମାନ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ।" "ଏହିପରି, ଓ ଗୁଣବତୀ, ତୁମର ବୁଦ୍ଧିରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜନ୍ମିଛି—ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଗଙ୍ଗାଙ୍କର କୃପାରେ। ମୋର ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ଏବେ ଦୃଢ଼, ଏବଂ ମୋ ମିତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ; ବୃଷାକପି ମୋ ସାଥୀ, ଜଳରୁ ଜନ୍ମିତ, ଓ ଶୁଭାଙ୍ଗିନୀ।" "ତୁମେ ମୋର ସଦା ଆତ୍ମୀୟ ମିତ୍ର; ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହରି ଓ ଶଂକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଏହି ଦେବମାନେର କୃପାରେ ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛି, ଏହି ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।" "ଏହିପରି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଅନୁକ୍ରମେ ଏହି ଅନୁରୋଧ କରିବି; ମୁନିମାନେ, ଗଙ୍ଗା, ହରି ଓ ଶଂକର ଏହିପରି ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତୁ।" "ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର ଓ ଅବ୍ଜକା ଦୁଇ ତୀର୍ଥରେ ଦେବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ; ଏକରେ ଦେବ ଶଂକର, ଅନ୍ୟଟିରେ ଜନାର୍ଦନ।" "ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟକୁ ପବିତ୍ର କରି, ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ; ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ତୀର୍ଥମାନେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛନ୍ତି।" "ଏଠାରେ, ଏକ ସ୍ନାନରେ ମଧ୍ୟ ଅତିପାପୀ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ; ପାପୀମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ।" "ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତି ପୂର୍ବପୁଷ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିବାକୁ ଅଳ୍ପ ତିଳ ଦାନ କରନ୍ତି—" "ଦାନକାରୀମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଅକ୍ଷୟ, ଇଚ୍ଛା ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି; ଏହା ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ ଦେଉଛି ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରେ।" "ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କର କଥା ଶିଖିଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ସ୍ନାନର ମୁକ୍ତିଦାୟକ ଶକ୍ତି ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଢ଼ିବା, ଏହି ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥର ମହିମା ଶୁଣନ୍ତି—" "ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟର୍ହ, ଏଠାରେ ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସ୍ମୃତି ପାଇଁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପର ଭଣ୍ଡାର ନଶ୍ଟ କରେ, ଯାହାକୁ ନିୟତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ରଖିଥିବା ଋଷିମାନେ ଅତି ଆଶା କରନ୍ତି।" "ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେବା ଉଚିତ।' ଗୌତମୀର ଉତ୍ତର ତଟରେ, ମୁକ୍ତିଦାୟକ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ—" "ସେଠାରେ ଦେବ, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ସାତ ହଜାର ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏହିପରି, ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଠିକ୍ ଏଗାରଟି ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି।" "ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି ଅବ୍ଜକା ଗୋଦାବରୀର ହୃଦୟ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମଧ୍ୟ।" "ଆପସ୍ତମ୍ବ ନାମକ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କେବଳ ସ୍ମରଣରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ କରିପାରେ।" "ବିଶାଳ ଜ୍ଞାନ ଓ କୀର୍ତ୍ତିର ମହା ଋଷି ଆପସ୍ତମ୍ବଙ୍କର ଏକ ଜନାନୀ ଥିଲେ—ଅକ୍ଷସୂତ୍ରା, ପତି କାର୍ଯ୍ୟରେ ପରାୟଣ।" "ତାଙ୍କର ଏକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପଣ୍ଡିତ, କାର୍କି ନାମରେ; ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ ଏକ ଦିନ ମହା ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆସିଲେ।" "ଆପସ୍ତମ୍ବ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ—" "ଓ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତିନି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ପୂଜ୍ୟ? କିଏରୁ ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଆସେ? କିଏ ଆଦିହିନ? ଓ ଋଷି, କିଏ ଅନନ୍ତ, ଦେବମାନେର ଦେବ? କିଏ ଯଜ୍ନରେ ପୂଜିତ? କିଏ ବେଦରେ ସ୍ତୁତିତ? ଓ ମହା ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ମୋର ଏହି ସନ୍ଦେହ ସମାଧାନ କର।" "ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରମାଣ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଯେଉଁଜଣ ବେଦରେ ଗୀତିତ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯେଉଁଜଣ ମରେ, ସେ ନିମ୍ନ, କିନ୍ତୁ ଅମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ।" "ଯେଉଁଜଣ ନିରାକାର, ସେ ଉଚ୍ଚ; ଯେଉଁଜଣ ଆକାରୀ, ସେ ନିମ୍ନ। ଗୁଣଭିନ୍ନତାରେ ଆକାରୀ ତିନି ପ୍ରକାର।" "ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ—ସେ ଏକା ତିନି ରୂପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତିନି ଦେବମାନେ ପାଇଁ, ଜଣାଯିବା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଏକା, ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଭିନ୍ନତାରେ, ବହୁପ୍ରକାରେ ବ୍ୟାପି; ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ ତିନି ରୂପ।" "ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ୟକୁ ଯେଉଁଜଣ ଜାଣିଛି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ; ଅନ୍ୟ କିଏ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଜଣ ଭିନ୍ନତା କହେ, ସେ ରୂପବିଭାଜକ।" "ତିନି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା କହିବାକୁ କୌଣସି ପରିହାର ନାହିଁ; ତିନି ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଆକାରର ଭିନ୍ନତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ।" "ବେଦ ସମସ୍ତ ଠାରେ ପ୍ରମାଣ, ତାଙ୍କର ଅନେକ ରୂପରେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଏକ ନିରାକାର ତତ୍ତ୍ୱ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଏହାରେ, ମୋତେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚୟ ମିଳିନାହିଁ; ତଥାପି, ଏଠାରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି—ତୁରନ୍ତ ଏହି ନିଶ୍ଚିନ୍ତ, ଅଚଳ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀର ଦାତା ଚିତ୍ତକୁ କହ।