ପୌଳୋମୀ ଏହିପରି କହିଲେ, “ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁ କଥା କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ପରାଜୟ କିପରି ଘଟିପାରିବ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ତୁମର ମନ ଶାନ୍ତି ପାଇବ। ହେଇରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ଏହି ବୀର, ତାଙ୍କର ମାମାଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହିଭଳି ସେ ମୋର ଭାଇ। ବର ପାଇ ସେ ଅହଂକାରୀ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କଠୋର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ମିଳିଯାଏ, ତାହା ସହିତ କ’ଣ ଅସମ୍ଭବ?” ଏହିପରି ଦୃଢ଼ କଥା କହି, ପୌଳୋମୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ତେଣୁ କେବେ ମନରେ ଆସକ୍ତି କିମ୍ବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ୍, ମୁଁ କ୍ରମକ୍ରମେ କହିବି, ଶୁଣ। ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ନିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ହରାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି ଅପୂର୍ବ କଥା ମୁଁ ପୁନି ଶୁଣିଛି, ମହାନ୍: ମହିଳାମାନେ ନିଜେ ନିଜର ସ୍ୱଭାବ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ହେ ଦେବତାମାନ୍ୟ ରାଜା। ଏହିପରି ଦେଖି, ମହିଳା ଓ ଭୂମିର ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ। ତପ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ସବୁ ଏଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟରେ, ଭୂମି ଏକ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ ଅଟୁଟ ସ୍ଥାନ, ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍, ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସମସ୍ତ ଅଭିଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ହେବ। ଆଉ ଏକ କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପତିନିଷ୍ଠା ମହିଳା, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଭୂମିର ସାର ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ଏବଂ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ଅଛି; ସେଠାରେ ଗଂଗା ଅଛନ୍ତି—ଏହି ଜଗତ୍ର ପୋଷକ। ସେଠାରେ ଆପଣ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ହରା, ହରି, କିମ୍ବା ଗଂଗା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ଓ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତୁ। ଭକ୍ତି, ସ୍ତୁତି ଓ ତପସ୍ୟା ସହିତ ମୋ ସହିତ ଏକାଠି ପୂଜା କରନ୍ତୁ; ତାହାଲେ ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟାରୁ ଶୁଭ ଫଳ ମିଳିବ। ଅଜ୍ଞାନରେ କୃତ୍ୟ କଲେ ସାଧାରଣ ଫଳ ମିଳେ, ଜ୍ଞାନ ସହିତ କଲେ ଶତଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପତ୍ନୀ ହିଁ ପୁରୁଷଙ୍କ ସଂଗୀ; ସାଧାରଣ କାମରେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ସଫଳତା ନାହିଁ। ଏକା ଏକା କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ମିଳେ; ପତ୍ନୀ ସହିତ କଲେ ବିପୁଳ ଫଳ ମିଳେ। ତେଣୁ ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ପତ୍ନୀ ହିଁ ପୁରୁଷଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗିନୀ। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଗୌତମୀ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଅଛି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ ଓ ଚାହିଦା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଏହିପରି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ମୋ ସହିତ ଚଳ। ତାପରେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ମହାନ୍ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରିବ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଶତକ୍ରତୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଗଂଗା ତୀରକୁ, ଯାହାକୁ ଗୌତମୀ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଯିଏ ଜଗତ୍ର ପୋଷକ, ଯାଇଲେ। ହରି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟକୁ ଗଲେ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ବ୍ରତ ନେଲେ। ପ୍ରଥମେ ଗଂଗାଙ୍କୁ ନମନ କରି, ସ୍ନାନ କରି, ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଏହି ସ୍ତୁତି କହିଲେ— “ଯିଏ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ତିନି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ପରେ ତାହାରେ ଆସକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ଏକ, ସ୍ୱାଧୀନ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଆନନ୍ଦମୟ, ସେଇ ପିଣାକପାଣି ଆମକୁ କୃପା କରନ୍ତୁ। ସନକ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଅବିଗମ୍ୟ, ସେଇ ପାର୍ବତୀପତି ମୋ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ, ମୋ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରନ୍ତୁ। ସେଇ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସ୍ୱୟଂଭୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାଙ୍କର ଭୟାନକ ମୁଣ୍ଡ କଟି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ସେଠାରୁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପାପ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଲୋଭ, ମୋହ ଓ ଦୁଃଖ ଏହିପରି ଅନେକ ଦୁଃଖ ଜନ୍ମ ନେଲା ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତାମାନ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଜଗତ୍ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥ ହେଉଛି, ତୁମେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ଜଗନ୍ମାତା, ହେ ଉମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଶୁଭଦାୟିନୀ।’ ‘ହେ ନିର୍ମାଣର ଆଧାର, ଵରଦାତ୍ରୀ, ବିଜୟିନୀ! ତୁମେ ଭୋଗ, ଧ୍ୟାନ, ପରାମୋକ୍ଷ, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ଶୁଭ, ସିଦ୍ଧି, ଭାଷା, ବୁଦ୍ଧି, ଆଶୀର୍ବାଦ, ଅଜରାମର, ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତିର ମୂଳ। ଜ୍ଞାନ ଆଦି ରୂପେ ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ତିନି ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କର, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ତିନି ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ବିଚିତ୍ର ହୁଏ।’ ହରିଙ୍କ ଏହିପରି ସ୍ତୁତିରେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଦେବୀ ଭାବର ଅଙ୍ଗରେ ଲଗି ଦୀର୍ଘ ସମ୍ଭାଷଣରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଅଳସି, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଅଂଶ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିକଟରେ ଆଶ୍ରୟ କଲେ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଳିର ଶିରା ରୁ ଅମୃତ ଝରିଲା। ସେଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ଧର୍ମ, ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଦାନ, ଶୁଭ ବର୍ଷା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ, ଜଳ, ଧାନ୍ୟ, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଶୁଭ ଜିନିଷ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୋଶାକ, ରତିବିଷୟ, ମହାଔଷଧ, ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ, ଅମୃତ, ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ର, ବେଦ, ସ୍ମୃତି, ନୀତି, ଖାଦ୍ୟ ପାନୀୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର, ବିଦ୍ୟା, ଘର ଉପକରଣ, ଅସ୍ତ୍ର, ତୀର୍ଥ, କାନନ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ଶୁଭ କ୍ରିୟା, ଯାନ, ଶୁଭ ଭୂଷଣ ଓ ଆସନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଭାବ ଅଙ୍ଗର ସମ୍ବେଦନ, ମଧୁର ଆଲୋଚନା ଓ ମୃଦୁ ହାସରେ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ଏଠାରୁ ନିର୍ମଳ ଜିନିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଶୁଭ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଅବିନାଶୀ ମଙ୍ଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏହି ସବୁ ତୁମ ସ୍ୱରୂପରୁ ଉଦ୍ଭାସିତ। ତେଣୁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ଜଗନ୍ମାତା, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର। କିଛି ଲୋକ ବିବାଦରେ ମୁଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, କିଛି ତାହିଁରେ ଲୀନ; ମୁଁ ସେ ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କର ଶୁଭ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ।