ମୁଁ ଭାବଗଭୀର କଥା ଶୁଣାଉଛି—ତାକୁ ଅତିଶୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣ। ଏକଥିରେ, ମୁଁ ବହ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲି: “ହେ ବଳବାନ ବହ୍ନି, ତୁମେ ଗୌତମୀକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କୁ ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଜଣାଇଦିଅ।” ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲି, “ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତି ତୁମ ଦେହରେ ବସିଛି, ଏହି କାରଣରୁ ଏମିତି ସନ୍ତାନ ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ। ଏହି ଅପରାଧର କାରଣରେ ଦେବତାମାନେ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହା ସମ୍ପର୍କରେ ଦେବଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଶଂଭୁ ତୁମ ସନ୍ତାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁରକ୍ଷା କରିପାରିବେ।” “ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବ-ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର; ଏପରି କଲେ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ ଓ ତୁମ ସନ୍ତାନ ସମ୍ପର୍କରେ ତୁମ ଆଶା ପୂରଣ ହେବ।" ମୋର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଅଗ୍ନି ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବେଦ-ଉପଯୁକ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ତୁତି ସହିତ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ଭରି ଏହିପରି କହିଲେ: “ମୁଁ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା, ନିର୍ମଳ, ଆଦିକାରଣ ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂ।” “ଯିଏ ଅଗ୍ନି ରୂପେ ସଂହାର କରନ୍ତି, ଜଳ ରୂପେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ ପାଳନ କରନ୍ତି—ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।” ଏହିପରି ଭକ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ଅନନ୍ତ, ଶୁଭ, ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ଦେବମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ତେବେ ଅଗ୍ନି ନମ୍ରତା ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ମୋର ଭିତରେ ବସିଛି, ଏହି ଶକ୍ତିରୁ ଏକ ଶୁଭ୍ର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାମରେ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।” “ଏଭଳି, ପ୍ରଭୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତୁମଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏକ କନ୍ୟା ହେଲେ; ଆମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଶକ୍ତିର ମିଶ୍ରଣ ଓ ଏହି ଦୋଷରୁ ଏହି ଦୁଇଁଟି ଫଳ ହେଲା।" “ଅପରାଧରୁ ଏହି ସନ୍ତାନ ଦୋଷି ହେଲେ; ଶିବ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହାକୁ ଶାପ ଦେଲେ—ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ଶଂଭୁ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶବ୍ଦ କହିଲେ: “ମୋର ଶକ୍ତି ଓ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମହାବଳଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ଏହାରେ ସଂଗୃହୀତ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶୁଣ, ଅଗ୍ନି, ସେ ତିନି ଲୋକର ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା ହେବେ।" “ସେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ଅମୃତ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଏକମାତ୍ର ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ, ଏକମାତ୍ର ଦକ୍ଷିଣା। ସେ ସମସ୍ତ ରୂପରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଗୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଗୁରୁ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପରମ ଶକ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ, ଯାହା ମୋରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।" “ବିଶେଷକରି ଏହି ଶକ୍ତି ତୁମେ ଧାରଣ କରିଛ, ତେଣୁ ଅଧିକ ଚିନ୍ତାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଏହି ଶକ୍ତି ବିନା ସମସ୍ତ କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ସହିତ ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ।" “ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବିନା ଜୀବନ୍ତ ଲୋକମାନେ ମୃତ; ଗୁଣହୀନ କିନ୍ତୁ ଧନୀ ପୁରୁଷ ସମ୍ମାନିତ, ଗୁଣୀ କିନ୍ତୁ ଦରିଦ୍ର ସମ୍ମାନିତ ନୁହେଁ। ଏହି କାରଣରୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣକୁ କିଛି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କରିପାରିବ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯଦିଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ତଥାପି ଚଞ୍ଚଳ।" “ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ କିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ; ତିନି ଲୋକରେ ତପ, ଜପ ଓ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।" “ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା, ଅଗ୍ନି, କିଛି ମାତ୍ର ପ୍ରଶଂସିତ; ସେଯେଉଁଠାରେ ରହନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ହେଉ ଚଳିଚାଲି କରିବାକୁ ଦିଅ।" “ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳା ହେବେ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ହେବେ; ଆଜିଠାରୁ ଏହି ଦୁଇଁ ସନ୍ତାନ ସ୍୵େଚ୍ଛାରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।" “ତଥାପି, ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ନଥିଲା, ଓ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।” ଏହିପରି କହି, ଶଂଭୁ ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଦୁଇଁ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ଖୁସି ହେଲେ; ଅଗ୍ନିର କନ୍ୟା ସୁବର୍ଣ୍ଣା ତାଙ୍କର ପତି ସହ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ କରି ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ମୁନି, ଅଗ୍ନିର କନ୍ୟା ସୁବର୍ଣ୍ଣା— —ଦାନବପତି ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇ, ଧର୍ମକୁ ଅବମାନ କରି, ଏହି ଶ୍ରୀ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଆଶ୍ରୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣା, ଯିଏ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କୁ ଶାର୍ଦୂଳ ପାତାଳକୁ ନେଇଗଲେ; ଏଭଳି ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଜାମାତା ଧର୍ମ ଓ ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ହବି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି— —ଦୁଇଁଜଣେ ବାରମ୍ବାର ବିଶ୍ୱନାଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ମିଳି ମିଳି ବଳବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତେବେ, ହରି ତାଙ୍କର ଚକ୍ରଦ୍ୱାରା ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରୀ ମହିଳା ସୁବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିଲେ। ନାରଦ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ—ଏହି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ କନ୍ୟା—ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ। ମହେଶ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ଚକ୍ର ଜ୍ଵଳମାନ ହୋଇ ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଥିଲା— —ସେଠାକୁ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ଓ ଶାର୍ଦୂଳ ବୋଲି ଯାଣାଯାଏ; ସେଠି ସୁବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ଶଂକରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣିଦେଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳୀ ଶଂକର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବୋଲି ଖ୍ୟାତି; ସେଠି ଅଗ୍ନି ଓ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁ ପଡ଼ିଲା; ଏହିପରି ଆନନ୍ଦା ନାମରେ ଏକ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାକୁ ନନ୍ଦିନୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହି ନଦୀ ଓ ଗଙ୍ଗାର ସଙ୍ଗମ ପବିତ୍ର; ସେଠି, ସେହି ସଙ୍ଗମରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣା ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଦାକ୍ଷାୟଣୀ, ଶିବା, ଆଗ୍ନେୟୀ, ଅମ୍ବିକା, ଜଗତର ଆଧାର, ଶିବା, କାଟ୍ୟାୟନୀଶ୍ୱରୀ ବୋଲି ଜଣାଶୁଣା। ସେ ତୀର ଦୁଇଟିକୁ ଶୋଭା ଦେଇ, ଭକ୍ତଙ୍କର ଆଶା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଏଠି ଅଗ୍ନି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ତପୋବନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହେ ମୁନି, ଏହି ଦୁଇଁ ପାର୍ଶ୍ୱର ପବିତ୍ର ତୀର ଏପରି; ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ ଓ ଶୁଭ ଲାଭ ମିଳେ।