ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଇ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉ; ତାରକ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦିଅ।” ଋଷି ବିଚାର କଲେ, “ଏକ ଜାଗାରେ ଯେଉଁଠି ପତିପତ୍ନୀ ଏକା ଅଛନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ତେଣୁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବତା ପାଇଁ ତ ଏହା ଅତି ଅନୁଚିତ। ଯଦି କେହି ଏକାନ୍ତରେ ପତିପତ୍ନୀଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ସଂଭାଷଣ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ ନାହିଁ। ଶମ୍ଭୁ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଥ, ମହାକାଳ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ—ଭବାନୀଙ୍କ ସହ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ସମୟରେ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ?” କିନ୍ତୁ ସମୟ ଅତି ଆପତ୍କାଳୀନ ଥିଲା; ତାରକ ଠାରୁ ଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିବାରୁ, ଋଷିଙ୍କୁ କହାଗଲା, “ତୁମେ ଯିବାକୁ ହିଁ ପଡିବ; ତୁମେ ତାରକ ହେବାକୁ ପଡିବ। ଯେତେବେଳେ ଭୟର ଉତ୍ପାତୀ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ; ତୁମେ ଅନ୍ୟ ରୂପ ନେଉ କିମ୍ବା ଯଥାଯଥା କଥା କହ। ଦେବତାମାନଙ୍କର କଥା ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ସ୍ବିଫ୍ତ ଭାବେ ଫେରିଆସ; ତାପରେ ଆମେ ଦୁଇ ଲୋକରେ ପୂଜା କରିବା।” ତାପରେ ଧୂତଶନ ଏକ ଟିଆ ପକ୍ଷୀର ରୂପ ନେଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଉମାଙ୍କ ସହ ରମଣ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ହବ୍ୟବାହନ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଟିଆର ରୂପ ନେଇ ଦ୍ବାରରେ ନୁହେଁ, ବାହାର ଜାଲିରେ ଦଣ୍ଡ ନମାଇ, କମ୍ପିତ ହୋଇ ଦଉଁଡିଲେ। ଶମ୍ଭୁ ଏହା ଦେଖି, ଉମାଙ୍କୁ ହସି କହିଲେ, “ଦେଖ, ମା, ଏକ ଟିଆ ଆସିଛି, ଧୂତଶନ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ।” ପାର୍ବତୀ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଏବେ ପ୍ରୟାପ୍ତ।” ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଦ୍ବିଜ ରୂପ ଧରିଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶମ୍ଭୁ ଡାକି, “ଏଠାରେ କିଛି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମୁଁଠ ଖୋଲ, ଏହା ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ଏହାକୁ ନେଇ ଯାଉ।” ଶମ୍ଭୁ ଏହିପରି କହି ତାଙ୍କ ଶୁକ୍ର ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମୁଁଠରେ ଦେଲେ; ଶୁକ୍ର ଭରି ଅଗ୍ନି ଅସମର୍ଥ ହେଲେ ଚାଲିଯିବାକୁ। ତାପରେ ଅଗ୍ନି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ନଦୀର ତୀରକୁ ଗଲେ; ଶୁକ୍ରକୁ କୃତ୍ତିକାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଇ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶରୀରରେ ଯେଉଁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଶୁକ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା, ତାହା ଅଗ୍ନି ଦୁଇ ଭାଗରେ ନିଜ ଜନାନୀରେ ଦେଲେ। ଏହି ଶୁକ୍ର ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସ୍ୱାହା, ଯିଏ ପୁତ୍ର ଅଭିଲାଷୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା; ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କଲେ, ତୁମର ବଂଶ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେବ। ତାପରେ ଅଗ୍ନି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଏହି ଶୁକ୍ରକୁ ଦେଲେ; ଏହି ଶୁକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ଦୁଇ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣା। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣା ଭୂମିରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁପମ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ବଢାଇଲେ। ଅଗ୍ନି ସୁବର୍ଣ୍ଣାକୁ ଧର୍ମର ସ୍ୱାମୀ, ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଋଷି, ନିତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦେଲେ; ତାପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, ଏବଂ ଋଷି ଏହି ପୁତ୍ର ଓ କନ୍ୟାର ବିବାହ ଆୟୋଜନ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଶୁକ୍ରର ମିଶ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା, ଦୁଇଜଣ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସନ୍ତାନ ହେଲେ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ପୁତ୍ର, ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ ଧରିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, କୁବେର, ବରୁଣ, ମହା ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀର ରୂପ ନେଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚାହିଲେ ଯେଉଁଠି ଯାଇପାରିଥିଲେ। କେବେ କେବେ ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭକ୍ତିଶୀଳା ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀର ରୂପ ନେଇ, ସଦା ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ରେ, ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏହିପରି କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣା, ଧର୍ମର ପତ୍ନୀ ଓ ସ୍ୱାହାର କନ୍ୟା, ନିଖିଳ ଇଚ୍ଛାରେ ଏଠିଠାରେ ଯାଇପାରିଥିଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣା ଅନେକ ପତିମାନଙ୍କ ସହ ମନୁଷ୍ୟ, ଦେତ୍ୟ, ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଧାରୀମାନଙ୍କ ସହ ରୂପ ଧରି ଉପଭୋଗ କଲେ। ଦେବତା ଚାହିଲେ ଯେଉଁ ଦେବୀର ରୂପ ନେଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣା ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ, ନିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ। ଏପରି ସୁବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଦେଖି, ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ କନ୍ୟାକୁ ଶାପ ଦେଲେ: “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅପରାଧ ଓ ଧୌଁସ ଚରିତ୍ର; ଏହିପାଇଁ ଓ ହବ୍ୟବାହନ, ତୁମର ପୁତ୍ର ସଦା ଭ୍ରମଣ କରିବେ, ଅପରାଧର ଚିହ୍ନ ଥିବେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣା ଏକା ପତି ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖିବେ ନାହିଁ, ଏକା ପାଇଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ; ଅନେକ ପ୍ରକାର, ଅପ୍ରିୟ ରୂପ ଧାରୀମାନେ ସହ ଏକାତ୍ମ ହେବେ—ଏହି ତୁମର କନ୍ୟାର ଦୋଷ।” ଏହି ଶାପ ଶୁଣି, ଅଗ୍ନି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, “ମୋ ପୁତ୍ର ଓ କନ୍ୟା ପାଇଁ ପାପ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ କହ।” ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି, “ଓ ବହ୍ନି, ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଉ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ଏବଂ ଏହି ଶାପ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୂଚନା କର। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତି ତୁମ ଶରୀରରେ ଅଛି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଏପରି ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ତେଣୁ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଏହି ଶାପ ବିଷୟରେ ଜଣାଇବା ଉଚିତ, ଯେଣିଏ ଶମ୍ଭୁ ତୁମର ସନ୍ତାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବେ। ଦେବତା ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଶଂସା କର; ଶିବ ଖୁସି ହେବେ, ତାପରେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଅଗ୍ନି ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବେଦାନୁସାରେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ପ୍ରଶଂସା କରି ପୂଜା କଲେ: “ମୁଁ ସମ୍ସାରର ନାଥ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ସମ୍ସାରର ରୂପଧାରୀ, ନିର୍ମଳ, ଆଦିକର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ-ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଯିଏ ଅଗ୍ନି ରୂପେ ସଂହାର କରନ୍ତି, ଜଳ ରୂପେ ସୃଷ୍ଟି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ମୁଁ ତିନି ଆଖି ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।” ତାପରେ ଅନନ୍ତ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଅବିନାଶୀ ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଦରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। ଅଗ୍ନି ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି; ତାହା ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୁନ୍ଦର ପୁତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।