ବେଦମାନେ ଏହି କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି—ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ପାତାଳକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଆଣିବି। ଏତେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ତାପରେ କେହି ଦେବତା ଦେବାପିଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ଦେବାପି, ତୁମେ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଅ, ସେଠାରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର। ଯଦି ସେ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ଦୟାମୟ ମହାଦେବ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ।" "ଯଦି ତୁମ ସ୍ତୁତିରେ ଭଗବାନ୍ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ତେବେ ରାଜା ଋଷ୍ଟିଷେଣ ଓ ତାଙ୍କର ରାଣୀ ଜୟା ପୁନଃ ମିଳିବେ। ତୁମର ପିତା ଉପମନ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ପାତାଳରେ ଅକ୍ଷତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର କୃପା ଓ ଦାନବ ବଧ କରି ତୁମେ ମହିମା ଓ ଧର୍ମ ଲାଭ କରିପାରିବ—ଏହିଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" ଏହିପରି ଶୁଣି, ଦେବାପି ବେଦବାଣୀ ପ୍ରକାରେ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ନିୟମାନୁସାରେ କ୍ରିୟା କରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ— "ମୁଁ କେବଳ ଏକ ଶିଶୁ, ହେ ଦେବତାମନ୍ଦିର ନାଥ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କ ଗୁରୁ, ମୋତେ କିଛି କ୍ଷମତା ନାହିଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ—ଶମ୍ଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।" "ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ, ବ୍ରହ୍ମା ବା ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ; ଆପଣ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ଆପଣ ସେଉଁଠି—ନମସ୍କାର।" "ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁମାନେ ଅସହାୟ, ଦୁଃଖିତ, ଦରିଦ୍ର, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ପାପୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆପଣ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ହେ ମହାପ୍ରଭୁ।" "ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତାମାନେ ତପ, ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜି, ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ହେ ଲୋକନାଥ।" "ଯେଉଁମାନେ ଚାହାନ୍ତି ଓ ଯେଉଁମାନେ ଦେଉଛନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହଁ, କାରଣ ଆପଣ ସମସ୍ତ ଭାଗ୍ୟ ଉଲଟାଇଦିଅନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ, ପାପୀ କିମ୍ବା ନରକରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି—'ଶିବ' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ଆପଣ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।" ଏପରି ସ୍ତୁତି କରିବା ସମୟରେ ତ୍ରିନେତ୍ର ମହାଦେବ ସାକ୍ଷାତ୍ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖାଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଦେବାପି, ତୁମ ଇଚ୍ଛା କହ, ଏହି ଦୁଃଖ ଛାଡ଼।" ଦେବାପି କହିଲେ, "ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ମୁଁ ରାଜା, ରାଣୀ, ମୋ ପିତା, ମୋ ଗୁରୁ ଓ ମୋ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହେଁ।" ଦେବାପିଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ମହାଦେବ କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ", ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହେଲା। ପୁନି ଦୟାର ସାଗର ଶମ୍ଭୁ, ଦେବାପି ପାଇଁ ନନ୍ଦିନକୁ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି ପଠାଇଲେ। ନନ୍ଦିନ ରସାତଳକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପିତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରି ଦେବାପିଙ୍କୁ ଆଣି ଦେଲେ। ପରେ ଜ୍ଞାନୀ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଅଗ୍ନି, ପୁରୋହିତ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ସେଠାରେ ଶମ୍ଭୁ ନିଜେ ଦେବାପିଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦେଖାଇ ଦେଖାଦେଲେ। ସେଠି ସ୍ଥାନ ଭଗବାନ୍ଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତୀର୍ଥ ହେଲା। ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି ଓ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ସଦାକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ। ଅଶ୍ୱମେଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ; ସେମାନେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ସେହି ସମୟରୁ ଦୁଇ ତୀର୍ଥରେ ପନ୍ଦର ହଜାର ଆଠ ଶ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ଦେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ଫଳ ମିଳେ। ତାପୋବନ, ନନ୍ଦିନୀ ସଙ୍ଗମ, ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ଏଠାରେ ଅଛି; ଗୌତମୀ ତୀର୍ଥ ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଶାର୍ଦୂଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହାର କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ପୁରାତନ କାଳରେ ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞର ହୋତା ଥିଲେ; ସେ ଦକ୍ଷପୁତ୍ରୀ ଶୋଭାବତୀ ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସ୍ୱାହା ଏକଥିରେ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ, ସେ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ନିର୍ମଳ ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମେ ଆଉ ତପସ୍ୟା କରନିଅ, ଶୀଘ୍ର ସନ୍ତାନ ହେବେ।" ପତିଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସ୍ୱାହା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ବନ୍ଦ କଲେ; ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ପତିଙ୍କ କଥା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହିଦା ନାହିଁ। ତାପରେ ବହୁଦିନ ପରେ, ତାରକ ଦେଉଁଥିବା ଭୟ ଆସିଲା, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଜନ୍ମ ହୋଇନଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମହେଶ୍ୱର ଓ ଭବାନୀଙ୍କୁ ଭୟ କରି ସମିଳିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ କାମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ କହିଲେ— "ହେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଯାଅ, ତାଙ୍କୁ ତାରକ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଦିଅ।" "ଯେଉଁଠାରେ ପତି-ପତ୍ନୀ ଏକାକି ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ; ସାଧାରଣ ଲୋକ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ, ତେଣୁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ପାଇଁ ତ କଥାଇ ନାହିଁ।" "ଯଦି କେହି ଏକାକି ବସିଥିବା ଦମ୍ପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣେ, ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନାହିଁ।" "ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଥ, ମହାକାଳ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ—ଭବାନୀଙ୍କ ସହ ଗୁପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ସମୟରେ କିଏ ଦେଖିପାରିବ?" "ବଡ଼ ବିପଦ ଆସିଲେ କେଉଁ ନିୟମ ରହିବ? ତାରକ ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଆସିଛି, ତୁମେ ଯାଅ, ତୁମେ ତାରକ ହେଉ।" "ଯେତେବେଳେ ମହାଭୟର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଭଲ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇଦେବା ଉଚିତ; ତୁମେ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିବା କିମ୍ବା ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ କଥା ହେବା ଉଚିତ।" "ଦେବତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଅ; ତାପରେ ଏହି ଦୁଇ ଲୋକରେ ଆମେ ପୂଜା କରିବା।" ଏହାପରେ ଧୂତଶନ ଏକ ପାଖିର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଯେଉଁଠି ଶମ୍ଭୁ ଉମାଙ୍କ ସହ ଖେଳୁଥିଲେ, ସେଠିକୁ ଗଲେ। ପାଖି ହୋଇ ଅଗ୍ନିଦେବ ଭୟଭୀତ ଭାବେ ଦ୍ୱାର ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ହବ୍ୟବାହନ ଦ୍ୱାର ଦେଇ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ବାଟିକାରେ ଦଢ଼ି ନମାଇ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ; ଏହା ଦେଖି ଶମ୍ଭୁ ହସିଲେ ଓ ଉମାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ।