ରାଜାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ଗୃହପତ୍ନୀ, ଦୁହିଁଝଣି ମିଶି ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୋର ବାପା, ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଦାନବ ତଳପାତାଳକୁ ନେଇଯାଇଛି।" ଏଥିରେ ସେ ପୁଅ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "କେଉଁଠି ନେଇଯାଇଗଲେ, କିଏ ନେଲା, କିପରି ନେଲା, କାହିଁକି ଏହା ଘଟିଲା? କିଏ ଏହା ଦେଖିଲା? ସେଇ ଦାନବ କେଉଁଠି ରହେ, ମୋତେ କହ।" ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ସେଉଁଠି ଥିବା ଲୋକେ କହିଲେ, "ଯେତବେଳେ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାନୀ ଓ ପୁରୋହିତ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ଶାଳାରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଉଥିଲେ, ସେଉଁ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ, ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଦୈତ୍ୟ ମିଥୁର ତାଙ୍କୁ ତଳପାତାଳକୁ ନେଇଗଲା।" ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବାପି ଭାବିଲେ, "ମୁଁ କି କରିବି? ଦେବତାମାନେ, ଅଗ୍ନି, ପୁରୋହିତମାନେ, କି ଆସୁରମାନେ—କାହାଠାରେ ମୁଁ ମୋ ବାପାଂକୁ ଖୋଜିବି?" ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, "ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଖୋଜିବି, ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠାରେ ନୁହେଁ।" ଏହିପରେ ଦେବାପି ଭରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତପ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତଳପାତାଳରୁ ଫେରାଇବି। ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଅପମାନ ଘଟିଲାପରେ ଯଦି କେହି କିଛି ଚେଷ୍ଟା କରେନାହିଁ, ତେବେ ଏଭଳି ଦୁର୍ବଳ ଲୋକର ଜୀବନର କଣ ଅର୍ଥ?" "ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଶାସନ କର, ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ, ବାପା ଭଳି। ମୋ ମାଆଙ୍କୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କର, ରାଜା, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଫେରିଆସିବି। ଯଦି ମୋ କାମ ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ମତେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ, ଭର।" ଭରଙ୍କ ଉତ୍ତରରେ ଦେବାପି ସବୁ ଭାବି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ତା'ପରେ ଭର କହିଲେ, "ସଫଳ ହ, ଖୁସିରେ ଯାଅ, କିଛି ଚିନ୍ତା କରନି।" ଏପରେ ଦେବାପି ଅମରମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଚରଣ ଧ୍ୟାନ କରି, ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତମାନେଠାରେ ଗଲେ। ସେ ନମ୍ରତା ସହ ହାତ ଜୋଡି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, "ଆପଣମାନେ ଯଜ୍ଞ, ଦୀକ୍ଷିତ ଯଜମାନ, ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଓ ଯଜମାନଙ୍କ ଗୃହିଣୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଉଛନ୍ତି।" "ଯଦି ଆପଣମାନେ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ଦାନବ ରାଜା ଯଜ୍ଞକୁ ଭଙ୍ଗ କରି ରାଜାମାନେଠାରୁ ନେଇଯିବେ, ତେବେ ଏହା ଉଚିତ ହେବ ନାହିଁ। ତଥାପି, ମୋ ମତରେ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅକ୍ଷତ ଅବସ୍ଥାରେ ଫେରାଇଦେବା ଉଚିତ, ନହେଲେ ଆପଣମାନେ ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ହେବେ।" "ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର, କାରଣ ଏଠାରେ ଅଗ୍ନି ଦେବତା। ଏହି ଦାୟିତ୍ୱରେ ଆମେ କେବଳ ଅଗ୍ନିର ସେବକ, ଆମେ ଅଧିକ କିଛି ଜାଣିନାହିଁ। ସେଉଁଠି, ଅଗ୍ନି ଦାତା, ଭୋକ୍ତା, ଗ୍ରାହକ, କର୍ତ୍ତା ଓ ହୋମର ଓହ୍ଲାଇବାକୁ ସମର୍ଥ।" ପୁରୋହିତମାନେ ପଛରେ ରଖି, ଦେବାପି ନିୟମାନୁସାରେ ଜାତବେଦାସ୍ ଅର୍ଥାତ୍ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇଲେ। "ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ସେବକ, ଆମେ ହୋମ ଦେଇଥିବା ଅଂଶ ଦେବତା ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରକ୍ଷକ।" "ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତିଁହାଁଁ ଅଂଶ ଦେଇଅଛି; ଏହି ତ୍ରୁଟି ମୋର, ତେଣୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯାଅ।" ଦେବାପି ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପୁରୋହିତଙ୍କ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଓ ଶାପର କଥା ଅଲଗା ଅଲଗା କରି ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, "ପୁରୋହିତମାନେ ବେଦମନ୍ତ୍ରରେ ଆମକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ଆମେ ହୋମ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଆସିବା, କିନ୍ତୁ ଆମେ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ।" "ଏହିପରି, ବେଦ ଅନୁସରି ଓ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଆମେ ନିର୍ଭରଶୀଳ; ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି କଥା ବେଦକୁ କହ।" ତାପରେ ଦେବାପି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଧ୍ୟାନ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବେଦମାନେଠାରେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ; ବେଦମାନେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଦେବାପି ନମ୍ରତା ସହ ବେଦମାନେଠାରେ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରି, ପୁରୋହିତଙ୍କ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଓ ଦେବତାଙ୍କ କଥା ଜଣାଇଲେ। ବେଦମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ନିର୍ଭରଶୀଳ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିଥାଉ। ସେଇ ପ୍ରଭୁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର, ସେ ଅନାଶ୍ରୟ ଓ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ। ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତ ଧନର ଭଣ୍ଡାର; ସେଇ ମହାଦେବ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ ଓ ପରମେଶ୍ୱର।" "ଆମେ ଶବ୍ଦସ୍ୱରୂପ; ଆମେ କଥା କହିବା ଓ ଜାଣିବା ଦାୟିତ୍ୱରେ ଅଛୁ। ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କର, ଆମେ ତାହା କହିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅ।" "କିଏ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲା, ତାଙ୍କ ନାମ କ’ଣ, ସେଉଁଠି କଉଁଠି, ଶକ୍ତି କେତେ? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କଲା, କିମ୍ବା ସେମାନେ ହରାଇଗଲେ? ଏପରି ଅନେକ କଥା ଆମେ ଜାଣିଛୁ।" "ତୁମର ଶକ୍ତି, କାହାକୁ କେଉଁଠି ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଏହି ସବୁ ଆମେ ଜାଣିଛୁ; ଏହିପରି କରିଲେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଆଣିପାରିବ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବାପି ଦୀର୍ଘ ଦିନ ବେଦକୁ ମନେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ବେଦ କହିଥିଲେ, "ଏହି ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ; ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତଳପାତାଳରୁ ଫେରାଇବି, ଏହିପରି ଚାଲିବ।" "ଦେବାପି, ତୁମେ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଅ, ସେଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ସେ ଦୟାଳୁ ହେଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ।" "ଯଦି ଶିବ ତୁମ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ରାଜା ଋଷ୍ଟିଷେଣ ଓ ତାଙ୍କ ରାନୀ ଜୟା ପୁନଃ ମିଳିବେ।" "ତୁମର ବାପା ଉପମନ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ତଳପାତାଳରେ ଅକ୍ଷତ ଅଛନ୍ତି; ମହାଦେବଙ୍କ ଦୟା ଓ ଦାନବ ବିଧ୍ୱଂସ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଖ୍ୟାତି ଓ ଧର୍ମ ଲାଭ କରିବ—ଏହି ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ।" ବେଦଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ, ଦେବାପି ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ; ନିୟମିତ ସ୍ନାନ ଓ କ୍ରିୟା କରି, ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। "ମୁଁ ଏକ ଶିଶୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କ ଗୁରୁ; ମୋର କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ଶମ୍ଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ, ଦେବତା, ଋଷି, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ କେହି ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।" "ଏହି ଜଗତର ଅଶକ୍ତ, ଦୁଃଖିତ, ଦରିଦ୍ର, ରୋଗୀ ଓ ପାପୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ଷା ଦେବେ, ହେ ମହାଦେବ।" "ଦେବତାମାନେ ତପ, ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜି, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ହେ ଲୋକନାଥ।" "ଯେଉଁଠି ମାଗନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତାହା ଆପଣ ଦେଇଥାନ୍ତି; କାହାର ଭାଗ୍ୟ ଆପଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦେଇଥାନ୍ତି—ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।