ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ—ବିଶ୍ୱାୟୁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶ୍ରୁତାୟୁ, ଦୃଢାୟୁ, ବନାୟୁ ଓ ବହ୍ୱାୟୁ—ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ଏହି ରାଜବଂଶର ଅଗ୍ରଗାମୀ ଅମାବାସୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ରାଜା ଭୀମ, ଯିଏ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଭୀମଙ୍କ ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ କଞ୍ଚନପ୍ରଭା ନାମକ ଉଜ୍ୱଳ ରାଜା ହେଲେ। କଞ୍ଚନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶୂରବୀର ଓ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ସୁହୋତ୍ର। ସୁହୋତ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ କେଶିନୀ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଜହ୍ନୁ। ଏହି ଜହ୍ନୁ ଏକ ବିଶାଳ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ନାଗ ଯଜ୍ଞ କରି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଗଙ୍ଗା, ପତି ପ୍ରେମରେ ମନୁଷ୍ୟୀ ରୂପେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ। ଜହ୍ନୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ, ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ବୁଡ଼ିଯାଇଥିଲେ। ଯଜ୍ଞ ଶାଳା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳରେ ବିନ୍ଦିଗଲା ବେଳେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସୁହୋତ୍ର ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—"ମୁଁ ତୋ ଉଦ୍ୟମକୁ ବିଫଳ କରିବି, ତୋ ଜଳକୁ ପିଇଯିବି।" ଏହି ଅହଂକାର ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଭୋଗ କର, ଗଙ୍ଗା। ଏହା ଦେଖି ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜହ୍ନୁଙ୍କୁ ଜହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) କୁ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବେ ଦେଲେ। ଏବଂ ଜହ୍ନୁ ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ କନ୍ୟା କାଭେରୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ଶାପରେ, ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟପଥରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଜହ୍ନୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପତ୍ନୀ କାଭେରୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଜହ୍ନୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କାଭେରୀଙ୍କୁ ନିଜ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କ ଉପରୁ ସୁନନ୍ଦ ନାମକ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସୁନନ୍ଦଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଅଜକ। ଅଜକଙ୍କ ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବଳାକାଶ୍ୱ, ଯିଏ ଶିକାରକୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ। ବଳାକାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ କୁଶ। କୁଶଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ—ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ କୁଶିକ, କୁଶନାଭ, କୁଶାମ୍ବ ଓ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ। କୁଶିକ ସଦା ଅରଣ୍ୟରେ ବସି, ଗୋପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ି, ଏକ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପୁଅ ଲାଗି ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, "ମୋତେ ଏମିତି ପୁଅ ମିଳୁ।" ଏହି ଭୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କଠାରେ ଆସି, ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା ପରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। କୁଶିକଙ୍କ ଘୋର ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ ନିଜ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ବଚନ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ମଘବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ କୁଶିକଙ୍କ ପୁଅ ଗାଧି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଗାଧିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ପୌରା, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଗାଧିଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଗାଧିଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି କନ୍ୟା ଥିଲେ ସତ୍ୟବତୀ। ଗାଧି ଏହି ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ କାବ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଋଚୀକଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଭାର୍ଗବ ଋଚୀକ, ଭୃଗୁବଂଶୀ ଥିଲେ, ସନ୍ତାନ ଲାଗି ଏକ ଯଜ୍ଞ ଆୟୋଜନ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, "ଏହି ହବି ତୁମେ ଓ ତୁମ ମାଆ ନେଉ। ତୁମ ଗର୍ଭରୁ ଏକ ତେଜସ୍ୱୀ, ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ। ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଜୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଙ୍କ ନାଶକ ହେବେ। ତୁମ ମାଆଁର ଗର୍ଭରୁ ଏକ ଶାନ୍ତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅ ହେବେ।" ଏପରି କହି ଋଚୀକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଗାଧି ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଝିଅଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ସତ୍ୟବତୀ ଦୁଇଟି ହବି ନେଇ, ନିଜ ମାଆଁକୁ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବୀୟ ଚେଷ୍ଟାରେ ତାଙ୍କ ମାଆଁ ନିଜ ହବି ଝିଅଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଅଜାଣି, ସତ୍ୟବତୀ ନିଜ ମାଆଁର ହବି ନେଇ ଗର୍ଭବାନ୍ ହେଲେ। ଏହି ଭାବେ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାଶକ ଶକ୍ତି ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯିବାରେ, ଋଚୀକ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଆସି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ମାଆଁ ଠକାଯାଇଛ, ହବି ବଦଳିଯାଇଛି। ତୁମର ପୁଅ ଦାରୁଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ତିବ୍ର ହେବେ; ତାଙ୍କ ଭାଇ ହେବେ ଶାନ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।" ଏହି ଶୁଣି, ସତ୍ୟବତୀ କହିଲେ, "ମୋ ପୁଅ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁନାହାନ୍ତୁ।" ଋଚୀକ କହିଲେ, "ଏହା ମୋ ଇଚ୍ଛା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ପୁଅ ତିବ୍ର ହେବେ।" ସତ୍ୟବତୀ ପୁନି ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ଏ ମୁନି, ଆପଣ ଚାହିଲେ ନୂତନ ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ, ଏକ ପୁଅ କଣ କଥା! ମୋ ପୁଅ ଶାନ୍ତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେଉ। ଯଦି ଏହା ଅନ୍ୟଥା ନ ହୁଏ, ତେବେ ମୋ ନାତି ଏପରି ହେଉ।" ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ଋଚୀକ ସ୍ୱୀକାର କଲେ, "ମୋ ପାଖରେ ପୁଅ ଓ ନାତିର କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ନାହିଁ, ତୁମ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ହେବ।" ଏହିପରି, ସତ୍ୟବତୀ ତପସ୍ୟାଶୀଳ, ନିୟମିତ, ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ଜମଦଗ୍ନି ନାମକ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଭୃଗୁବଂଶରେ ଜମଦଗ୍ନି ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସତ୍ୟବତୀ ତପସ୍ୟାଶୀଳ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାଦିନୀ ମାଆଁ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ସେ କୌଶିକୀ ନଦୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଏକ ରାଜା ଥିଲେ ରେଣୁ, ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା କାମଳୀ, ଯିଏ ରେଣୁକା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ, ତାପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ।