ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ସେଠାରେ ସୁନା ଦାନ କଲେ, ସେଉଁଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁତ୍ର ଲାଭ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ, ଯେଉଁମାନେ ଅମାନତ ଚୋରି କରନ୍ତି, ରତ୍ନ ଲୁଚାନ୍ତି କିମ୍ବା ପିତୃକର୍ମ ପାଳନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ବଂଶ ବିକଶିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହିପରି ଫଳ ମିଳେ; ଯାହାହେଉ, ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେବା କରିଲେ ଜୀବନରେ ପ୍ରଶଂସାନୀୟ ବଂଶ ଜନ୍ମିତ ହୁଏ। ଦିତି ଓ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି, ଲୋକେ ଆଦିଅନ୍ତହୀନ, ଅବିନାଶୀ, ଚିତ୍ସ୍ଵରୂପ, ଆନନ୍ଦମୟ, ପ୍ରଭୁ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମହାଦେବ ଲିଙ୍ଗ ଆକାରରେ, ଜ୍ଵଲନ୍ତ ଆଲୋକରେ ଭର୍ପୁର ଏବଂ ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ, ଦେବତା, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଯିଏ ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରତିଦିନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ଵାରା ପୂଜା କରେ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଗାୟନ କରେ, ଏଉଁଠି ସେ ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ଭବ, ସୁନା ଦାନ କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖୁଆଏ, ସେ ଏଠାରେ ଶତପୁତ୍ର ଲାଭ କରେ। ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶେଷରେ ସେ ଶିବଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଏ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁଠି ଗାୟନ କରାଯାଏ, ଏଉଁଠି ବନ୍ଧ୍ୟା ମହିଳା ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ପୁଅ ପାଇଥାଏ। ସେଠୁଠି ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ‘ପୁତ୍ରତୀର୍ଥ’ ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲା; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ମାରୁତମାନଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ଦ୍ଵାରା ଏହାକୁ ‘ମିତ୍ରତୀର୍ଥ’, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାପଶୂନ୍ୟତା ଦ୍ଵାରା ‘ଶକ୍ରତୀର୍ଥ’ ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ‘କମଳତୀର୍ଥ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଶିବ ନିଜେ ଘୋଷଣା କଲେ—“ସମସ୍ତ କିଛି ହେବ”—ଏହା କହି ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କାମନା ପୂରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ‘ଯମତୀର୍ଥ’ ନାମକ ସ୍ଥଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପିତୃଦେବତାମାନେ ବଢିଯାନ୍ତି, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହି ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ଅପରାଧ ନାଶ କରେ—ଏହି କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଏଠାରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପରାବତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅନୁହ୍ରଦ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ହେତି, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଅନେକ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲେ। ଅନୁହ୍ରଦ ଯମଙ୍କର ନାତି, ହେତି ତାଙ୍କ ନାତି। ସମୟ କ୍ରମେ ସେମାନେ ପୁଅ ଓ ନାତି ପାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପେଚା, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା। ସେ ପେଚାଙ୍କ ମଧ୍ୟ ପୁଅ ଓ ନାତି ଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଦୁଇ ଉତ୍ତମ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଦ୍ୱେଷ ରହିଲା। ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ତର ତୀରେ ପରାବତଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ଦକ୍ଷିଣ ତୀରେ ପେଚାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ପୁଅ-ନାତି ସହିତ ବସିଥିଲେ, ଦୁଇ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସଂଘର୍ଷ ଚାଲିଥିଲା। ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳ ପକ୍ଷୀମାନେ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ କେହି ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ହାରିଲେ ନାହିଁ। ଅନୁହ୍ରଦ ଯମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଯମାସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଏହିପରି, ପେଚା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ। ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ପେଚା ଅଗ୍ନିଆସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଅନୁହ୍ରଦ ଯମଙ୍କର ପାଶ ଛାଡ଼ିଲେ। ପେଚାଙ୍କ ଉପରେ ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ଓ ପାଶ ପ୍ରୟୋଗ ହେଲା; ପୁଣି ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ଓ ବକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଅନୁହ୍ରଦଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେତି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉପରେ ଜ୍ୱାଳାମୟ ଅସ୍ତ୍ର ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ। ବିଶେଷ ଭାବେ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଆବୃତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ହେତି ଅଗ୍ନି ଉପକୂଳକୁ ଯାଇ ଅନେକ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଯଜ୍ଞର ଦେବତା, ହବିର ଭୋକ୍ତା, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆକୃତି ଥିବା, ସମସ୍ତର ମୂଳ ତ୍ୱମେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ହବି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ତ୍ୱମେ ଦେବତାଙ୍କ ମୁଖ, ହବି ବାହକ, ପୂରାହିତ୍ୟ କରୁଥିବା, ଦୂତ ଓ ପ୍ରାଣର ଆକୃତି, ବାହ୍ୟ ଭୋକ୍ତା, ବିଜୟୀ, ପ୍ରଥମ ଦେବତା। ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ଶରଣ ନେଉଛି।” ଅଗ୍ନି କହିଲେ, “ମୋ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଅପରାଜୟ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଛି; କହ, ଏହା କେଉଁଠି ବିଶ୍ରାମ କରିବ?” ହେତି ନମ୍ରତାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋ ଉପରେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ବିଶ୍ରାମ କରୁ, ପୁଅ କିମ୍ବା ସ୍ୱାମୀ ଉପରେ ନୁହେଁ; ହୋମ ଭୋକ୍ତା, ଯାତବେଦସ୍, ନମସ୍କାର।” ଅଗ୍ନି ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ, “ତୁମର ଶବ୍ଦ, ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦେଖି ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ହେତି, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ଓ ପୁଅମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ। ଏବେ ସୁଖରେ ଯାଅ।” ଏହି ଦିଗରେ, ପେଚାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଯମଙ୍କ ପାଶରେ ବନ୍ଧା, ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ; ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ, ସେ ଯମଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଯାଇ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତୁମ ଭୟରେ ଲୋକମାନେ ପଳାନ୍ତି, ତୁମ ଭୟରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ପାଳନ କରନ୍ତି, ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ନିଷ୍ଠାବାନ ହୁଅନ୍ତି, ଅହିଂସା ପାଳନ କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାନ୍ତି, ମୃଦୁତା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସୋମପାନ କରନ୍ତି।” ଏପରି ଉପସ୍ଥାପନା କରିବା ପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ରକ୍ଷକ ଯମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଶୁଭେ, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ମାଗ।” ଯମଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭକ୍ତିମତୀ ପେଚା-ସ୍ତ୍ରୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋ ସ୍ୱାମୀ ତୁମ ଦଣ୍ଡ ଓ ପାଶରେ ବନ୍ଧା; ଏହିଠି, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଓ ପୁଅମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହୁନ୍ତୁ।” ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଉପଖ୍ୟାନରେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମହିମା, ଭକ୍ତି, ଦାନ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନାର ଶକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା, ପକ୍ଷୀ, ଓ ମଣିଷମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ।