ଏକ ସମୟର କଥା, ରାଜା ଏକ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ଅପରାଜିତ ବୀର, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିଥିଲେ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିଥିବା, ଯଜ୍ଞର ନାୟକ ଥିବା ଏହି ରାଜା, ଏ ଭୂମିର ନାଥ ଥିଲେ। ସତ୍ୟବାଦୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶାରୀରିକ ଦମନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମିତ, ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲା। ଏହି ଶାନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ରାଜାକୁ, ଦିପ୍ତିମାନ୍ ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଚୟନ କରିଥିଲେ। ଉର୍ବଶୀ ସହିତ ରାଜା ଦଶ ବର୍ଷ, ପାଞ୍ଚ, ଛଅ, ପାଞ୍ଚ, ସାତ, ଆଠ, ଦଶ, ଆଉ ଆଠ ବର୍ଷ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲେ। ସେମାନେ ଚୈତ୍ରରଥର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅରଣ୍ୟ, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀର କୂଳ, ଆଲକାର ବିଶାଳ ନଗର, ନନ୍ଦନ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିଥିଲେ। ଉତ୍ତର କୁରୁର ଫଳମୂଳ ଉଦ୍ଭିଦ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡର ତଳ, ମେରୁ ପାହାଡର ଉତ୍ତର ଶିଖରରେ ଯାଇଥିଲେ। ଦେବମାନେ ଯାଉଥିବା ଏହି ପ୍ରମୁଖ ଅରଣ୍ୟଗୁଡିକରେ, ରାଜା ଉର୍ବଶୀ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ। ପ୍ରୟାଗର ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ, ଯାହାକୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଭୂମିର ନାଥ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଇଲାର ବଂଶଜ ରାଜା, ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର କୂଳର ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ତାଙ୍କର ମହିମାରେ ବସିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସାତିଜଣ ପୁଅ, ଦେବପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ: ଆୟୁ, ଜ୍ଞାନୀ ଅମାବସୁ, ବିଶ୍ୱାୟୁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶ୍ରୁତାୟୁ, ଦୃଢାୟୁ, ବନାୟୁ ଓ ବହ୍ୱାୟୁ—ଏମାନେ ଉର୍ବଶୀର ପୁଅ। ଅମାବସୁର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ରାଜା ଭୀମ, ରାଜାମାନଙ୍କର ନାୟକ; ଭୀମର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ରାଜା କଞ୍ଚନପ୍ରଭା। ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରବଳ ସୁହୋତ୍ରା, କଞ୍ଚନପ୍ରଭାର ପୁଅ; ସୁହୋତ୍ରାଠାରୁ କେଶିନୀରେ ଜହ୍ନୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଜହ୍ନୁ ମହା ଯଜ୍ଞ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସର୍ପ-ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ପତି ପ୍ରେମରେ ଗଙ୍ଗା ନାରୀ ରୂପରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ, ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ବନ୍ୟା କରିଲେ; ଚାରିପାଖରେ ଜଳ ଦେଖି, ସୁହୋତ୍ରା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗଙ୍ଗାକୁ ଶାପ ଦେଲେ: "ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରୟାସକୁ ଅର୍ଥହୀନ କରିବି, ତୁମର ଜଳ ପିଇ ଦେବି।" "ଏହି ଅଭିମାନର ଫଳ ତୁମେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାଇବ!" ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଦେଖିଲେ, ଗଙ୍ଗାକୁ ରାଜା ଜହ୍ନୁ ପିଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଜହ୍ନୁଙ୍କୁ ଜହ୍ନବୀ ନାମକ ଝିଅ ଭାବେ ଦେଲେ; ଜହ୍ନୁ କାବେରୀ, ଯୁବନାଶ୍ୱର କନ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଯୁବନାଶ୍ୱର ଶାପରେ, ଗଙ୍ଗା ଅଧା ରାସ୍ତାରେ ବିଦାୟ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ କାବେରୀ, ଜହ୍ନୁଙ୍କର ନିର୍ମଳ ପତ୍ନୀ, ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଜହ୍ନୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କାବେରୀ ଉପରେ ଏକ ଧର୍ମପୁତ୍ର ସୁନନ୍ଦ ଜନ୍ମ କରାଇଲେ; ସୁନନ୍ଦର ପୁଅ ଥିଲେ ଅଜକ। ଅଜକର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ବଳାକାଶ୍ୱ, ଏକ ଶିକାର ପ୍ରେମୀ ରାଜା; ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁଶା ଥିଲେ। କୁଶାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ: କୁଶିକ, କୁଶନାଭ, କୁଶାମ୍ବ, ମୂର୍ତିମାନ। କୁଶିକ ସଦା ଅରଣ୍ୟରେ ବସି, ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାଳିତ, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ପୁଅ ଚାହିଁ। "ମୁଁ ଏମିତି ପୁଅ ପାଇବି," ଭାବି, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ; ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ପୁଅ ଦେଇପାରିବା ଶକ୍ତିର ଧାରୀ, ତାଙ୍କର ଶାଶ୍ୱତ ଉପକାରୀ ହେଲେ। ସନ୍ତାନ ପାଇବାକୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ରାଜା କୁଶିକଙ୍କର ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଲେ; ଏଭଳି, ମଘବନ୍ ନିଜେ ରାଜା ଗାଧି ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଗାଧିଙ୍କର ପତ୍ନୀ ପୌରା ଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଗାଧି ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଗାଧିଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ଝିଅ ସତ୍ୟବତୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ଶୁଭ୍ର ଥିଲେ। ଗାଧି ସତ୍ୟବତୀକୁ କାବ୍ୟର ପୁଅ ଋଚୀକଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ; ଭାର୍ଗବ ଓ ଭୃଗୁ ବଂଶୀ ଏହି ପତି ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସନ୍ତାନ ଚାହିଁ, ଋଚୀକ ଗାଧି ପାଇଁ ଏକ ହବି ସାଜିଲେ; ତାପରେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ଡାକି, ଭାର୍ଗବ ଋଚୀକ କହିଲେ: "ଓ ଶୁଭେ, ଏହି ହବିକୁ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ମା ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ; ତୁମେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୁଅ ଜନ୍ମ କରିବା।" "ତୁମେ ଜନ୍ମ ଦେବା ପୁଅ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପରାଜିତ ହେବେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିବେ। ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ତୁମେ ଏକ ଦୃଢ଼, ତପସ୍ୟାରେ ଧନୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ କରିବା।" "ଏହି ହବି ଏକ ଶାନ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରସୂତ କରିବ।" ଏଭଳି ପତ୍ନୀକୁ କହି, ଭୃଗୁ ବଂଶୀ ଋଚୀକ ସଦା ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ, ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଗାଧି ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହିତ ଋଚୀକଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ରାଜା ଝିଅକୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ; ସତ୍ୟବତୀ ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ଦୁଇ ହବି ନେଲେ। ସତ୍ୟବତୀ ସାବଧାନରେ ହବି ନେଇ ମାକୁ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମା, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବରେ, ନିଜ ହବି ଝିଅକୁ ଦେଲେ। ଅଜାଣି, ନିଜ ହବିକୁ ନିଜ ଶରୀରେ ଧାରଣ କଲେ; ଏଭଳି ସତ୍ୟବତୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାଶକ ଶକ୍ତିର ହବି ଧାରଣ କଲେ। ସେ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଧାରଣ କଲେ; ଏହି ଦେଖି, ଋଚୀକ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଆସିଲେ। ଏହାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ପତ୍ନୀକୁ କହିଲେ: "ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ତୁମେ ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହବି ଦଲାପାଇଁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଛ।" "ତୁମର ପୁଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ହେବେ, ଭୟଙ୍କର ହେବେ; ତାଙ୍କର ଭାଇ ବ୍ରହ୍ମଣ ସ୍ବଭାବରେ ଏକ ମୁନି ହେବେ।" "ମୋର ତପସ୍ୟାରେ, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଛି।" ଏଭଳି ପତିଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ସତ୍ୟବତୀ, ଉତ୍ତମ ନାରୀ...