ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମାୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭଲ ପ୍ରେମପୂର୍ଣ୍ଣ ସଖ୍ୟତା ହେଲା। ମାୟା ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ନମ୍ରତା ସହିତ କଥା କହିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦିତିଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ତାଙ୍କର ବ୍ରତ, ଗର୍ଭରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଶିଶୁ ଓ ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ସୁମନ୍ତ୍ରଣା ସହିତ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ଏମିତି ଏକ ସ୍ନେହୀ ଓ ଭୟରହିତ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କେବଳ ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ମିଳେ। ମାୟା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ, ନାମୁଚିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଥିଲେ। ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ ଶତ୍ରୁତା ସହିତ ନାମୁଚିଙ୍କ ହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମାୟାଙ୍କ ସଖ୍ୟତା କିପରି ହେଲା? ନାମୁଚି, ଦାନବମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା ରଖୁଥିଲେ। ଏକଥର, ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ ହେବା ପରେ ନାମୁଚି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ହାତୀ ଏୟାରାବତକୁ ଛାଡ଼ି ଫେନରେ ଲୁଚିଗଲେ। ତା’ପରେ ତାଙ୍କର ବଜ୍ରଧାରା ଦ୍ୱାରା କେବଳ ଫେନ ସହିତ ନାମୁଚିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ। ମାୟା ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଥିଲେ। ଭାଇଙ୍କ ହନ୍ତାକୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ ମାୟା ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ମାୟାବଳୀ ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ବର ପାଇଲେ ଏବଂ ମଧୁର କଥା କହିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ। ଏପଟେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ଏବଂ ଆଶା କରୁଥିବା ଦାତାଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ। ବର୍ଣ୍ଣନାକାରମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ମାୟା ଶତ୍ରୁ ଓ ମାୟାବୀ ଥିବାକୁ ଜାଣି, ମଘବାନ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଶଚୀପତି ପୁନିପୁନି ଦୈତ୍ୟ ମାୟାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ—“ହେ ଦୈତ୍ୟପତି, ମୁଁ ତୁମ ଦାନଶୀଳତା ଶୁଣି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ମୋର ଆଶା ପୂରଣ କର।” ମାୟା ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବି କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା ଚାହିଁଛ, ଦେଇଛି। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଦାତାକୁ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ଦେବା ଭାବି ଦେଖନ୍ତି।” ଏହା ସୁନି, ହରି କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ସଖ୍ୟତା ଚାହେଁ।” ମାୟା ପୁନି ପଚାରିଲେ—“ଏହା କ’ଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ?” ହରି କହିଲେ—“ତୁମ ସହିତ ମୋର କୌଣସି ଶତ୍ରୁତା ନାହିଁ, ବନ୍ଧୁ। ସତ୍ୟ କହ।” ଏପରି କହି, ଦୈତ୍ୟ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ତେଣୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ। ଏହା ଦେଖି ମାୟା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ—“ଏହା କ’ଣ? ତୁମେ ବଜ୍ରପାଣି! ବନ୍ଧୁ, ଏପରି କାମ ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ତେବେ ହସି ହସି ହରି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ—“କାମ ସଫଳ ହେଲା। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଲୋକମାନେ କୌଣସି ଉପାୟରେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରନ୍ତି।” ଏହିଠାରୁ ଶକ୍ର ଓ ମାୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ପ୍ରେମ ଜନ୍ମ ନେଲା। ମାୟା ସଦା ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ। ତା’ପରେ ମାୟା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ହରି ମାୟାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?” ମାୟା ଖୁସି ହୋଇ ନିଜ ମାୟା ଶକ୍ତି ହରିଙ୍କୁ ଦେଲେ। ହରି ପୁନି ପଚାରିଲେ—“ମାୟା, ଏବେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, କହ।” ମାୟା କହିଲେ—“ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ଗର୍ଭବତୀ ଦିତି ବସୁଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରି କିଛି ସମୟ ରୁହ। ମଘବାନ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ବଜ୍ରଧାରା ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁକୁ ଚିରିଦିଅ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଶୁ ଅନୁଗତ ନହୁଏ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ; ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଜ୍ରଧାରା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କର, ତେବେ ଶତ୍ରୁ ରହିବେ ନାହିଁ।” “ଏହିପରି ହେଉ,” ବୋଲି ମଘବାନ ମାୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଏକାକି ନମ୍ରତା ସହିତ ଦିତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଦିତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ। ଗର୍ଭରେ ଯେଉଁ ଜୀବ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଋଷି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଦୃ଼ଶ୍ୟ ଓ ଅପରାଜେୟ ଥିଲା। ତେବେ ବଜ୍ରଧାରୀ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ପୁରନ୍ଦର ଗର୍ଭଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ। ଏକ ଗୋଧୂଳିବେଳେ, ଦିତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଧୋଇ ଶୋଇପଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—“ଏହି ସମୟ,” ଏବଂ ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ଭୟ ଛାଡ଼ି ପୁନିପୁନି କଥା କହିଲେ—“ତୁମେ ମୋତେ କାହିଁକି ରକ୍ଷା କରୁନାହାଁ, ବଜ୍ରଧାରୀ? ତୁମେ ନିଜ ଭାଇକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ଯୁଦ୍ଧ ଛଡ଼ା, ଏପରି ହତ୍ୟା ଅପରାଧ। ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୁଁ ବାହାରିବା ପରେ ଯୁଦ୍ଧ କର। ଏହିପରି କାମ ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଶକ୍ର। ତୁମେ ଶତକ୍ରତୁ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ଶଚୀପତି, ପୁରନ୍ଦର, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ; ଏହି କାମ ତୁମ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସହିତ ମିଳେନାହିଁ। ଯଦି ତୁମର ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମ ସତ୍ୟ ସେଇପାଇଁ, ତେବେ ମୋତେ ଇଚ୍ଛାମତ ରାସ୍ତା ଦେଖାଇ ଦେଉ। ବଡ଼ ଲୋକମାନେ ମୁସିବତରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟାୟ କରନ୍ତିନାହିଁ; ଅଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅସ୍ତ୍ରହୀନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ବିଦ୍ୱାନ, ବଜ୍ରଧାରୀ; ଏପରି ଆଘାତ କରି ଲଜ୍ଜା ଲାଗୁନାହିଁ? ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ କେବେ ନିନ୍ଦାନୀୟ କାମ କରନ୍ତିନାହିଁ। ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ଗର୍ଭରେ ଭାଇକୁ ମାରିବାରେ କ’ଣ ପ୍ରଶଂସା ଅଛି? ଏହାରେ କ’ଣ ପୁରୁଷାର୍ଥ? ଯଦି ତୁମର ଯୁଦ୍ଧପ୍ରେମ ମୋ ପାଇଁ ଅଟୁଟ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଠି ଉଠାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଶିଶୁ ହନ୍ତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ବିଶ୍ୱାସଘାତକ—ଏମାନେ ଦୁଷ୍ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି। ଶକ୍ର, କାହିଁକି ମୋ ହତ୍ୟାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଯାହାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଚଳିଛି, ସେ ଏପରି ଶିଶୁକୁ ମାରିବେ; ଏହିରେ କ’ଣ ପ୍ରଶଂସା କିମ୍ବା ପୁରୁଷାର୍ଥ? ଏପରି କଥା କହିବା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଜ୍ରଧାରା ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭକୁ ଚିରିଦେଲେ। କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ହେଲାକୁ ଦୟା କେଉଁଠି ମିଳେ?