ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସେଉଁଠି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଟୀର୍ଥ ହେଲା, ଏବଂ ସେଠି ହେଉଛି ସୀତାଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ। ଏହି ସ୍ଥାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପଦସ୍ପର୍ଶରେ ଗଙ୍ଗା ଏମିତି ପବିତ୍ର ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରି, ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରିପାରିଲେ। ଯେଉଁଠି ରାମ ନିଜେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ, ସେଉଁଠିର ମହାତ୍ମ୍ୟ କ’ଣ କହିବାର ଦରକାର? ପୃଥିବୀରେ ରାମଙ୍କ ଟୀର୍ଥ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଟୀର୍ଥ ନାହିଁ। ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପୁତ୍ର-ଟୀର୍ଥ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏହାର ମହିମାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏହି ଟୀର୍ଥର ଅସଲ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଓ ନାରଦ, ଭଲଭାବେ ଶୁଣ। ଯେତେବେଳେ ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦାନବମାନେ କ୍ଷୟ ପାଇଲେ ଏବଂ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉନ୍ନତି କଲେ, ଦିତି ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଆମ ପିଲାମାନେ କମିଯାଇଛନ୍ତି, ଓ ସୁମ୍ୟ, ଏହି ସଂସାରରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ। ଅଦିତିଙ୍କ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସୁନ୍ଦର ବଂଶ, ଶାସନ, ଖ୍ୟାତି ଏବଂ ବିଜୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ସେମାନେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ, ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ଓ ଧର୍ମ ଉଚ୍ଚ, ଏବଂ ସେମାନେ ମୋ ହୃଦୟର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରନ୍ତି। ଆମେ ସମାନ ପତି, ସମାନ ଆଚରଣ, ସମାନ ବଂଶ, ସମାନ ରୂପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଉନ୍ନତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ସହିପାରୁନି। ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଅଛି, ଅଦିତିଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି।” ଏପରି ଦୁଃଖ ଭରା ମୁହଁରେ ଦିତି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଶାନ୍ତି ଦେଲେ, କହିଲେ, “ଦୁଃଖିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ, ମାନବ ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏହାର ଉପାୟ ମହାତ୍ମା ପ୍ରଜାପତି ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ତୁମକୁ କହିଦେବେ।” ଦିତି ନମ୍ରତାରେ ନମିଲେ। ତାପରେ ଦାନୁ, ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସ୍ୱାମୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ନିଜ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କର। ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।” ଦିତି କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ, ମୁଁ ଆତ୍ମାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲି।” ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପ କହିଲେ, “ତୁମେ କ’ଣ ଚାହୁଁଛ? ଇଚ୍ଛା କର, ଦିତି।” ଦିତି କହିଲେ, “ଏହି ସଂସାରରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଜୟୀ ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅ। ମୁଁ ଏପରି ଏକ ଶୂରବୀର ପୁତ୍ରର ମାଆ ହେବାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି ଦାନ ଦିଅ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ।” କଶ୍ୟପ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଶିଖାଏବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବାର ମସିଆ ପରେ ମୁଁ ଆସି ତୁମ ଗର୍ଭରେ ଇଚ୍ଛିତ ସନ୍ତାନ ଦେବି। ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ପାପ ଥିବା ଶେଷରେ ଜନ୍ମ ନେବ, ସେହିଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବ।” ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ ବ୍ରତ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଠାରେ କହାଯାଏ, ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସେବା, ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କେମିତି ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇପାରିବେ? ବ୍ରତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, କଶ୍ୟପ ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଗର୍ଭ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ପୁନି ସେ ଦିତିଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତରେ କହିଲେ, “ଏଠି ନିୟମ ଅବହେଳା କଲେ, ଏଠି ମହାପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ସାନ୍ଧ୍ୟା କାଳରେ ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଘରରେ ରହିବା, ଚୁଲି ଖୋଲି ରଖିବା, ଶୋଇବା, ଖାଇବା, ଜମ୍ଭା ଓ ଦେହ ଟାଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ହସି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାରି ଘରକୁ ଯିବା ନିଷିଦ୍ଧ। ମୁଣ୍ଡ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଦେଇ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ନିୟମ ମାନିଲେ ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ରାଜ୍ୟ କରିପାରିବା ପୁତ୍ର ପାଇବେ।” ଦିତି ଏହିପରି ନିୟମ ମାନିବାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଲେ। କଶ୍ୟପ ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ଚାଲିଗଲେ। ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ସ୍ୱରୂପ ଏକ ଗର୍ଭ ବଢ଼ିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଦାନବ ମାୟା ତାଙ୍କ ମାୟାବଳରେ ଜାଣିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମାୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମିତ୍ରତା ହେଲା। ମାୟା ଗୁପ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦିତିଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ବ୍ରତ, ଗର୍ଭର ବଢ଼ିବା ଓ ତାହାର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିଦେଲେ। ଏହିପରି ନିର୍ଭୟ ଓ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ମିତ୍ର କେବଳ ସୁକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମିଳିଥାଏ। ମାୟା, ଦାନବ ନାମୁଚିଙ୍କ ଭାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କେମିତି ହେଲା? ନାମୁଚି ଏକ ସମୟରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସେନାପତି ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା ଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷରେ, ନାମୁଚି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଏଇରାବତ ହାତୀକୁ ଛାଡ଼ି, ଫେନ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଫେନ ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେଲେ। ନାମୁଚି ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ମାୟା ଛୋଟ। ଭାଇଙ୍କ ହନ୍ତାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ, ମାୟା ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ମାୟାବଳ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ମାୟା ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଦାନ ଓ ମାନ୍ୟ କଥା କହିବାର କୌଶଳ ପାଇଲେ।