ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଜନାଗର ନାଥ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯିଏଁ ଯାହାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେହି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିରୋଧାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଦେବୀମାନେଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଯିଏ ଅବିନାଶୀ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଆଶା କରିଥିଲେ, ସେହି ମହାଦେବଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ପାଞ୍ଚ ଅମୃତ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ, ଧୂପ, ଦୀପ, ରୂପବତୀ ଫୁଲ, ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ର, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ସେବା ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ସୋମଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ଏପରେ, ସେହି ପୂଜ୍ୟ ମହାଦେବ ଶମ୍ଭୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ବର ଚାହଁ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।" ତାପରେ ରାମ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାମନା ସଫଳ ହେଉ। ଏବଂ, ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଯେମାନଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ନରକ ସମୁଦ୍ରରେ ପତିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ। ଜନ୍ମରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମନ, ବାଣୀ କିମ୍ବା କାୟା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପାପ କରାଯାଇଥାଏ, ଏଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏଠାରେ, ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଯେ କୌଣସି ଅଳ୍ପ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ସେ ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ ଓ ଦାତାକୁ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।" ଏପରି ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରଦାନ କରି, ଖୁସି ହୋଇ ଶଙ୍କର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ।” ତାପରେ ସେ ଦେବମାନ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ, ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଗୌତମୀ ନଦୀ ଉତ୍ସର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରୁ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନ "ରାମ ତୀର୍ଥ" ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ସେଠାରେ, ଦୟାବଶତଃ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ହାତରୁ ଏକ ବାଣ ଖସିଗଲା, ଯାହା "ବାଣତୀର୍ଥ" ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇଲା ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ। ଯେଠି ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସ୍ନାନ କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ସେଠି "ଲକ୍ଷ୍ମଣତୀର୍ଥ" ଓ ସେଇ ସ୍ଥାନ "ସୀତାଉଦ୍ଭବ" ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତି ପାଇଲା। ଯାହାଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶରେ ଗଙ୍ଗା ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବାର କ୍ଷମତା ପାଇଲା, ସେହି ମହାନ୍ତିକୁ କେତେ ଗୁଣଗାନ କରିବି? ଯେଠି ରାମ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେଠି ପରି ତୀର୍ଥ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମିଳିବ? ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ "ପୁତ୍ରତୀର୍ଥ" ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରିଥାଏ। ଏହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ନାରଦ। ଯେତେବେଳେ ଦିତିର ପୁଅମାନେ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ଓ ଅଦିତିର ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବୃଦ୍ଧି ପେଲେ, ତେବେ ଦିତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଦାନୁକୁ କହିଲେ, “ଆମ ପିଲାମାନେ କମିଯାଇଛନ୍ତି, ଏବେ କଣ କରିବି? ଏହି ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅଦିତିଙ୍କ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ, ଶାସନ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ବିଜୟ ଦେଖ। ସେମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଧର୍ମ ଉଚ୍ଚ, ମୋ ହୃଦୟର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରେ ପ୍ରଭୀଣ। ଆମେ ସମାନ ପତି, ସମାନ ଆଚରଣ, ସମାନ ବଂଶ, ସମାନ ରୂପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଉନ୍ନତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସହିପାରୁନାହିଁ। ଅଦିତିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ମୁଁ ବିଶେଷ କ୍ଷୁଦ୍ରତା ଅନୁଭବୁଛି।" ଏପରି କହି, ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ମୁହଁ ନେଇ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ନେଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଓ ଶ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ମଧୁର କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, “ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହଁ, ଯାହା ଆକାଂକ୍ଷା କରାଯାଏ, ତାହା କେବଳ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମିଳିଥାଏ। ଏହାର ଉପାୟ ମହାତ୍ମା ପ୍ରଜାପତି ଜାଣନ୍ତି, ସେ ତୁମକୁ କହିଦେବେ।" ଦିତି ନମ୍ରତାରେ ହୃଦୟ ସହିତ ଶିରୋନମନ୍ତା କଲେ। ତାପରେ ଦାନୁ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ତୁମର ପତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ସ୍ୱ ଗୁଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ କର; ପତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତୁମର ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ ହେବ।" ଦିତି 'ତଥା' କହି ସମସ୍ତ ହୃଦୟରେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ଏବେ ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “କଣ ଦେବି? ତୁମର ଇଚ୍ଛା କହ, ହେ ଦିତି।" ଦିତି ନମ୍ରତାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଅନେକ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜୟ କରିପାରିବା ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଦିଅ। ଯାହା ଜନ୍ମେ ମୁଁ ବୀର ପୁଅର ମାଆ ହେବି—ଏମିତି ବର ମୁଁ ଚାହଁ।" ତେବେ କଶ୍ୟପ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ଉପବାସ ବିଧି କହିବି, ଯାହା ବାର ଝିଅରେ ଫଳ ଦେଉଛି। ତାପରେ ମୁଁ ଆସି ତୁମ ଗର୍ଭରେ ଇଚ୍ଛିତ ପୁଅ ଦେବି। ଯେଉଁଠି ନିର୍ମଳ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ।" କଶ୍ୟପଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଆନନ୍ଦିତ ଦିତି ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବ୍ରତ କଲେ। ଯେମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସେବା, ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେମିତି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ? ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, କଶ୍ୟପ ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଗର୍ଭାଧାନ କଲେ। ଏବଂ ଗୁପ୍ତରେ କଶ୍ୟପ ପୁଣି ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅନେକ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସରଣ ନ କଲେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ। ଉଷା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏବେଳେ ଘୁମ ନିଅ, ବାହାରକୁ ଯିଅ, କିମ୍ବା ଖୋଲା କେଶ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ସମୟରେ ଖାଇବା, ହାଡ଼ିବା, ବା ଗା ଟାଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏବେଳେ ଭୂତ-ପିଶାଚ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ହସିବାକୁ ଚିରକାଳ ଲୁଚାଇବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଉଷା-ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଘର ଭିତରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦିନ ବା ରାତି କେବେ ମଧ୍ୟ ମୁସଳ, ଉକୁ, ଚାଲନ୍ତି ଝାଲା, ଆସନ ବା ଆବରଣ ଉପରେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଉଷା-ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ମୁଣ୍ଡ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ରଖି ଶୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା, ଅନ୍ୟ ଘରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ସ୍ୱ ପତ୍ନୀ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ପାତ କରିବାରେ ସବୁବେଳେ ସାବଧାନ ହେବା ଦରକାର। ଏହି ନିୟମ ଅନୁସରଣ କଲେ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକ ଶାସନ କରିପାରିବା ପୁଅ ପାଇବ।" ଦିତି 'ତଥା' କହି ସମ୍ମାନିତ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ମନସ୍କାମନା କଲେ।