ଏକ ସମୟର କଥା, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ—ସେ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଅସୀମ ଓ ଅବିନାଶୀ। ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମନ କରେଁ, ଶର୍ବଙ୍କୁ ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ନମାଏ। ମୁଁ ଉତ୍ତମ, ଅବିନାଶୀ ଦେବଙ୍କୁ, ଉମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାଶକ, ରୋଗ ହରଣ କରିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମନ କରେଁ। ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ବିଜ୍ ଅବତାରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ ଓ ଲୟକାରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ଗୌରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଅବିନାଶୀ, ନିତ୍ୟ, କ୍ଷର ଓ ଅକ୍ଷର ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମନ କରେଁ। ଅପାର ଚେତନାର ଅବତାର, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରି, ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ନମାଏ। ଦୟାମୟ ଓ ସମସ୍ତ ଭୟର ଉତ୍ପାଦକଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେଁ। ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଇଥିବା, ସୋମଙ୍କ ପତି, ଉମାଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ତିନି ବେଦର ଚକ୍ଷୁ ଓ ତିନି ରୂପରୁ ଅତୀତ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଉଭୟରୁ ଅତୀତ, ପାପ ନାଶକଙ୍କୁ ମୁଁ ନମନ କରେଁ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଯାହାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଉଦ୍ଭବକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ଯଜ୍ଞର ନାଥ, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେହି ପଥ ଓ ସଦା ମଙ୍ଗଳମୟ ଶିବଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ଦାନ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଫଳ ଦାତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ସୋମଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହଁ, ଉମାଙ୍କ ବିଜୟୀ ସ୍ୱାମୀ, ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ନମାଏ। ବିଘ୍ନର ନାଥ, ନନ୍ଦୀନାଥ, ପୁତ୍ରପ୍ରିୟଙ୍କୁ ମୁଁ ନମନ କରେଁ। ଭବସାଗରର ଦୁଃଖ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ଗଙ୍ଗାଧର, ସ୍ତୁତିୟ, ଉମାପତି, ଦେବମାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଜନ୍ମାପୁରୀଶ୍ୱର, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ପୂଜନ୍ତି, ଦେବୀମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ତିନି ଅକ୍ଷୟ ଚକ୍ଷୁ ଆଶା କରିଥିଲେ, ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ପଞ୍ଚାମୃତ, ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ତେଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ, ନାନା ମନ୍ତ୍ର, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସେବା ଦ୍ୱାରା ସୋମଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠି ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ଏପରେ, ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଥିବାବେଳେ, ସେଇ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋ ଠାରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହ, ତୁମର କଳ୍ୟାଣ ହେଉ।” ତେବେ ରାମ ନନ୍ଦୀଧ୍ୱଜ ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପଢି ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଉ। ଓ ଶମ୍ଭୁ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ପିତୃମାନେ ନରକ ସମୁଦ୍ରରେ ପତିତ, ତାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚାଇବେ। ଜନ୍ମଠାରୁ ଯେଉଁ ପାପ ମନ, ବାଚ୍ୟା, କିମ୍ବା ଶରୀର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଛି, ଏଠି କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ସେଗୁଡିକ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏଠି, ଓ ଶମ୍ଭୁ, ଯେଉଁ କିଛି ଅତି ସାଧାରଣ ଦାନ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଫଳଦାୟି ହୁଏ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଖୁସି ହୋଇ ଶଙ୍କର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ।” ତା’ପରେ ସେ ଦେବମାନ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ରାମ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଶନେ ଶନେ ଗୌତମୀ ନଦୀ ଉତ୍ସ ଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ‘ରାମତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ସେଠି ଦୟାବଶତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ହାତରୁ ଏକ ତୀର ପଡିଲା, ଏହା ‘ବାଣତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତି ନାଶ କରେ। ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସେଠି ‘ଲକ୍ଷ୍ମଣତୀର୍ଥ’ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଉଦ୍ଭବସ୍ଥଳ ହେଲା। ଯାହାଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶରେ ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରି ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ର କରିପାରିଲା, ସେଠି ତାଙ୍କ ସ୍ନାନ କଲେ—ତାହାର ମହିମା କ’ଣ କହିବି? ରାମତୀର୍ଥ ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ‘ପୁତ୍ରତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଏହା ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରାଯାଏ। ଏହାର ତତ୍ତ୍ୱ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଓ ନାରଦ, ଆଗ୍ରହ ସହିତ ଶୁଣ। ଯେବେ ଦିତିର ପୁତ୍ରମାନେ ଅଳ୍ପ ହେଉଥିଲେ ଓ ଅଦିତିର ପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିଲେ, ଓ ନାରଦ— ଦିତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଆମ ପିଲାମାନେ ଅଳ୍ପ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଓ ସୁମୃଦୁ, ଏହି ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅଦିତିର ଅଭିନ୍ନ, ଉତ୍ତମ ବଂଶ, ସାମ୍ରାଜ୍ୟ, ଖ୍ୟାତି ଓ ଜୟର ଅଲୋକ ଦେଖ, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦଳିତ, ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ଓ ଧର୍ମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେମାନେ ମୋର ହୃଦୟ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରନ୍ତି; ଆମେ ସ୍ୱାମୀ, ଆଚରଣ, ବଂଶ ଓ ରୂପରେ ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ— ମୁଁ ତାଙ୍କର ଉନ୍ନତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସହିପାରୁନାହିଁ; ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଅଛି, ଅଦିତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦେଖି। ଏପରି କହି, ଦିତି ମୁଁହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦାସ, ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ର ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଓ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ମିଷ୍ଟି କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନ୍ତି ଦେଲେ— “ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହିଁ, ଓ ସୁମୃଦୁ, ଯାହା ଚାହାଯିବା ସେ କେବଳ ପୁଣ୍ୟରେ ମିଳେ। ତାହା ପାଇଁ ଉପାୟ ପ୍ରଜାପତି ଜାଣନ୍ତି; ସେ ତୁମକୁ କହିବେ।” ଦିତି ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ନମ୍ର ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ତେବେ ଦାନୁ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସ୍ୱାମୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ତୁମ ଗୁଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ କର। ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ପାଇବେ।” ଦିତି କହିଲେ, “ଏମିତି ହେଉ।” ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ତେବେ ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପ କହିଲେ, “ତୁମେ କ’ଣ ଚାହଁ? ତୁମ ଇଚ୍ଛା କୁହ, ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ ଦିତି।” ଦିତି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏମିତି ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅ, ଯିଏ ଅନେକ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିଜୟ କରିପାରିବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବ।” “ଏହି ଜଗତରେ ଯାହାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବୀର ପୁତ୍ରର ମାଆ ହେବି—ଏମିତି ଆଶୀର୍ବାଦ ମୁଁ ଚାହେଁ, ଓ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ।