ହେ ରାମ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ—ମଣିଷ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ, ସେହି ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କର ପିତୃଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି । ଏହିଭଳି ଏକ ଦିନ, ଯେତେବେଳେ ପିଣ୍ଡ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା, ରାମ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ପରମ ଶ୍ମଶାନ ଥିଲା ସେଉଁଠି ମୃତଦେହ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ । ସେଠାରେ ଏମିତି ଏକ ସ୍ମୃତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା ଯାହା ବଡ଼ ବଡ଼ ପାପର ଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ । ସେଇ ସମୟରେ ଦିଗପାଳମାନେ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ବସିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଯାନରେ ବସିଥିଲେ, ଯାହା କିନ୍ନରମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି । ସେଠାରେ ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କର ପିତା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ । ରାମ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଦେଖିଲେ । ରାମ ନମ୍ର ହସ୍ତେ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୋର ପିତା କେଉଁଠି?" ତେବେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ସୀତା ମାଧ୍ୟମରେ ରାମଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ—"ତୁମର ପିତା ଦଶରଥ ରାଜା ତିନି ଜନ୍ମହତ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି । ଦେଖ, ପୁତ୍ର," ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ କହିଲେ । "ହେ ରାମ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ସଫଳ; ତୁମର ପିତା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । ଯିଏ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ନିର୍ନିର୍ମାଳ୍ୟ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ସେଇ ପୁତ୍ର ପ୍ରଶଂସାର୍ହ । ସେ ପୁତ୍ର ଧନ୍ୟ, ଏହି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ଏ ମହାବାହୁ, ଦେଖ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ତିନି ଲୋକରେ ବିଭାସ୍ୱର । ଧନ-ସମ୍ପଦ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କେହି ପାପୀ ହୁଏ, ସେ ଜଳିଯାଇଥିବା ଗଛ ପରି; କିନ୍ତୁ ଧନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କେହି ପୁଣ୍ୟବାନ୍, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ।" ଏହା ଦେଖି ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଶୁଭକାମନା କଲେ, "ତୁମେ କର୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ । ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ତୁମ ପ୍ରୟାସରେ ମୁଁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛି । ଏହି ଜଗତରେ ସେଇ ପୁତ୍ର ଧନ୍ୟ ଯିଏ ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରେ ।" ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଦେବତାଙ୍କ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ କହିଲେ, "ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯାଅ ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାମ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, "ହେ ଦେବମାନେ, ମୋ ଗୁରୁ ଓ ପିତାଙ୍କ ସହିତ ଆଉ କିଛି କର୍ତବ୍ୟ ଅଛି କି?" ଦେବମାନେ କହିଲେ, "ଗଙ୍ଗା ସମାନ କୌଣସି ନଦୀ ନାହିଁ; ତୁମ ସମାନ ପୁତ୍ର ନାହିଁ; ଶିବ ସମାନ କୌଣସି ଦେବ ନାହିଁ; ଉଦ୍ଧାରକ ସମାନ କୌଣସି ମଣିଷ ନାହିଁ । ରାମ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜ କର୍ତବ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ; ପିତୃମାନେ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛନ୍ତି । ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯାଅ ।" ଏହିପରେ ଦେବମାନେଙ୍କ କଥାରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମ ଓ ସୀତା ଗଙ୍ଗାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ହା, ଏହି ଗଙ୍ଗାର ଶକ୍ତି କେତେ ଅପୂର୍ବ! ତିନି ଲୋକରେ ଏପରି କିଛି ନାହିଁ । ଆମେ ଧନ୍ୟ, ଏହି ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ରକାରୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖିପାରିଛୁ ।" ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ରାମ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କରି ଷୋଡଶୋପଚାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କଲେ । ସେ ଭଳି ଭାବେ ପୂଜା କରି, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଛତ୍ରଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ଛତ୍ରିଶ ଶକ୍ତି ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ— "ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସନାତନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସର୍ବଜ୍ଞ, ଅପାରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ରୁଦ୍ର, ଅକ୍ଷୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଶର୍ବଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନମସ୍କାର । ଚିରଅବିନାଶୀ ଦେବ, ଉମାପତି, ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାଶକ, ରୋଗ ହରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପୀ ମଙ୍ଗଳମୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସୃଷ୍ଟିର ବୀଜକୁ ନମସ୍କାର; ସଂସାରର କାରଣ, ଲୟକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଗୌରୀପତି, ଅବିନାଶୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଶାଶ୍ୱତ, ବିନାଶୀ ଓ ଅବିନାଶୀ ଦୁଇଁକୁ ନମସ୍କାର; ଚିଦ୍ରୂପୀ, ଅପରିମିତ ସ୍ୱରୂପ, ତ୍ରିନେତ୍ରୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନମସ୍କାର ।" "ଦୟାମୟ, ଭୟଦାୟକ ଲୋକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେବାଳୁ, ସୋମପତି, ଉମାପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ତ୍ରୟୀ ବେଦର ନେତ୍ର, ତ୍ରିରୂପାତୀତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସତ୍ ଅସତ୍ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘିତ ପବିତ୍ରଙ୍କୁ, ପାପ ହରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ବିଶ୍ୱମଙ୍ଗଳକାମୀ, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସଂସାର ରକ୍ଷକ, ସତ୍-ଅସତ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।" "ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱର, ଦେବ-ପିତୃ ହୋମର ଭୋକ୍ତା, ମାର୍ଗ, ଶିବ, ଦାତା, ଦାନପ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହଁନ୍ତି, ବିଜୟୀ ଉମାପତିଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନମସ୍କାର । ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର, ନନ୍ଦୀନାଥ, ପୁତ୍ରପ୍ରିୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।" "ଭବସ୍ନାନ ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ଗଙ୍ଗାଧର, ଉମାପତି, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବ-ଦାନବମାନେ ଯେଉଁଠି ପଦପଦ୍ମକୁ ପୂଜନ୍ତି, ଦେବୀମାନଙ୍କ ମୁଖ ଦେଖିବାକୁ ତିନି ଅକ୍ଷି ଚାହିଁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।" "ପଞ୍ଚାମୃତ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ, ନାନା ଫୁଲ, ମନ୍ତ୍ର, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ସେବାରେ ପୂଜିତ ସୋମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।" ଏପରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଶମ୍ଭୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବର ଚାଉ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ ।" ରାମ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ପଠିବେ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଉ ।" "ଓ ଶମ୍ଭୁ, ଯେଉଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ପିତୃମାନେ ନରକର ସମୁଦ୍ରରେ ତଳିଯାଇଛନ୍ତି, ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ । ଜନ୍ମରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମନ, ବାଚା, କାୟା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଏଠାରେ କେବଳ ତିର୍ଥସ୍ନାନରେ ନଶ୍ଟ ହେଉ । ଏଠାରେ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇ ଦାତାଙ୍କୁ ଫଳ ଦେଉ ।" "ଏମିତି ହେଉ," ବୋଲି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଶଙ୍କର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ ।