ଏକ ଦିନ, ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଓ ପିତା, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ କାହାର?” ତାପରେ, ପିତା ତିନିଟି ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହତ୍ୟା ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଯଥାବସ୍ଥାନୁସାରେ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୋ ପୁଅମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହତ୍ୟାକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠି ମିଳିବା ଶୋଧନ ନାହିଁ।” ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିବାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, କର୍ମର ଫଳ ଓ ନରକରେ ପତନ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜପୁତ୍ର ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡିଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଦେଖି, ସୀତା କଥା କହିଲେ, “ମହାତ୍ମାମାନେ ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ବି ଶୋକ କରିନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ଦୈବ ଓ ମାନବ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି। ହଜାର ବର୍ଷ ଶୋକ କରିଲେ ବି, ବିପଦ ଦୂର ହୋଇନାହିଁ; ଅବିବେକୀ ଲୋକ ଏଠାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ପଡନ୍ତି, ତେବେ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ନୁହେଁ। ଏହି ଫଳହୀନ ଦୁଃଖର କ’ଣ ଉପଯୋଗ, ଓ ରାଜନ୍? ଆମକୁ ପ୍ରଥମେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟା ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।” ସୀତା ପଚାରିଲେ, “ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଧର୍ମିକ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନିର୍ମଳ, ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ—ଏହି ପାପ ପାଇଁ କ’ଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ?” ସୀତା କହିଲେ, “ମୁଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ହତ୍ୟାର ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅନ୍ତୁ, ତୁମେ ଅନ୍ୟଟି ନିଅନ୍ତୁ।” ସୀତାଙ୍କ ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଉକ୍ତି ଦୁଇଜଣ ସ୍ଥିର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ—‘ଏହିପରି ହେଉ।’ ତାପରେ ଦଶରଥ କହିଲେ, “ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଜନକଙ୍କ ଝିଅ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନହୋଇଥିବା, ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ। ତୁମେ ଯଥାଯଥ କଥା କହିବାରେ କ’ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ?” ତାପରେ ଦଶରଥ କହିଲେ, “ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଦୁଃଖ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଗୌତମୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା, ନିବେଦନ ଦେବା, ଓ ପିଣ୍ଡ ଦେବାରେ ସାନ୍ତା କଷ୍ଟ ଅଛି। ତିନି ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହତ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଉଛି; ଜନକଜନ୍ମା, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ଏହା ତୁମ ପରିବାର ପାଇଁ ଉଚିତ। ଉତ୍ତମ କୁଳର ଜନନୀମାନେ ଦେବୀ ଗୋଦାବରୀର କୃପାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରର ପାର ଉପରେ ନେଇଯାନ୍ତି; ଏଠାରେ କ’ଣ ଦୁର୍ଲଭ?” ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉପକ୍ରମ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଶତୃଘ୍ନ ପାଖରେ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଦରସହ କହିଲେ, “ଇଂଗୁଡି ଗଛର ଫଳ ଅଛି, ତାହାର ଚୁଣା ତୁରନ୍ତ ଆଣାଯାଇଛି।” ତାପରେ ରାମ ଏହି ଚୁଣା ଦେଇ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖରେ ଧୀର ହେଇପଡିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଆସିଲା: “ଶୋକ ଛାଡ, ରାଜପୁତ୍ର! ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ବନକୁ ପହଞ୍ଚିଛ; ତୁମେ ଏଠାରେ କ’ଣ ଅଭାବ ଅଛି?” “ତୁମେ ଚାଳାକ ନୁହେଁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ଏଠାରେ ଶୋକ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଧନ ପାଇଁ ଚାଳକତା ଦେଖାଇ ଧର୍ମ କରିବା ଅପରାଧ। ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶୁଣାଯାଇଛି, ଓ ରାମ, ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣ। ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଜଣେ ମଣିଷ ଖାଏ, ତାହାର ପିତୃଦେବତାମାନେ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି।” ପିଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ପଡିଲା, ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଶ୍ମଶାନରେ ମୃତଦେହ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ମହାପାପ ନାଶ କରିବା ସ୍ମୃତି ଆସିଲା; ଲୋକପାଳମାନେ—ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀ—ଆସିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତି ଚମକଦାର, ଉତ୍ତମ ଯାନରେ, କିନ୍ନରମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା। ତାଙ୍କ ପିତା ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ; ରାମ ନିଜ ପିତାକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଦେବମାନେ ଯାନରେ ଦେଖିଲେ। ରାମ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ମୋ ପିତା କେଉଁଠି?” ଏବେ ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦ ସୀତା ମାଧ୍ୟମରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲା, “ତିନି ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହତ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ ଦଶରଥ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି। ଦେଖ, ପୁଅ,” ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ କହିଲେ। “ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ସଫଳ, ରାମ; ତୁମର ପିତା ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଯେଉଁଜଣେ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେ ନିଜର କ୍ରୁର ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଶଂସିତ। ସେ ଧନ୍ୟ, ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଦେଖ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ତିନି ଲୋକରେ। ସମସ୍ତ ଧନ ଥିଲେ ବି, ପାପୀ ଜଣେ ଜଳିଥିବା ଗଛ ପରି; କିନ୍ତୁ ଧନ ନଥିଲେ ବି, ଧର୍ମିକ ଚନ୍ଦ୍ରଶିରା ଶିବ ପରି ଚମକୁଥିବା ଦେଖାଯାନ୍ତି।” ଏହି ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଶୁଭକାମନା କହିଲେ, “ତୁମେ ତୁମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସଫଳ କରିଛ; ଶୁଭ ହେଉ। ତୁମେ, ନିର୍ମଳ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ। ଏହି ଜଗତରେ ପିତାମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା ପୁଅ ଧନ୍ୟ।” ତାପରେ ଦେବମାନେ ଦେବମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେବମାନଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହେଉ ପାଇଁ, ଓ ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟ, ରାମ, ଚାହିଲା ପରି ଯାଉ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଦେବମାନେ କୁ ପଚାରିଲେ, “ମୋ ଗୁରୁ ଓ ପିତା ସହିତ କ’ଣ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ?” ଦେବମାନେ କହିଲେ, “କୌଣସି ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ସମାନ ନୁହେଁ; କୌଣସି ପୁଅ ତୁମେ ପରି ନୁହେଁ; କୌଣସି ଦେବ ଶିବ ସମାନ ନୁହେଁ; କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ଉଦ୍ଧାରକର୍ତ୍ତା ସମାନ ନୁହେଁ। ତୁମେ, ରାମ, ସମସ୍ତ ପିତୃକର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସଫଳ କରିଛ; ତୁମେ, ଆଦରଦେୟ, ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହେଇଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉ, ତୁମେ ବି ଚାହିଲା ପରି ଯାଉ।” ତାପରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଉକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଉଁ ଏବଂ ସୀତା ସହିତ, ଗଙ୍ଗାର ମହିମା ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇ କହିଲେ, “ଆହା, ଗଙ୍ଗାର ଶକ୍ତି ଏପରି—ତିନି ଲୋକରେ ଏହା ପରି କିଛି ନାହିଁ। ଆମେ ଧନ୍ୟ, ତିନି ଲୋକର ପବିତ୍ରକାରୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖିଛୁ।” ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ରାମ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ କଲେ, ଶୋଳ ଉପଚାରରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ। ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି, ରାମ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ତିନିସଠ ଶକ୍ତିର ଶୋଭା ଓ ଆଭରଣରେ ଶୁଭିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।