ଏହି କଥାରେ, ଭାଗ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ଏକ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ସେ ସବୁ କିଛି ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଳ ପିବା ପାଇଁ ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାହାଠାରେ ଆସିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମାରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଭାଗ୍ୟର ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଗଲା। ସେ ଗଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ, ସେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଗରରେ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବୈଶ୍ରବଣ। ସେ ନ ଶୁଣିପାରୁଥିଲେ, ନ ଦେଖିପାରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସାଙ୍ଗିନୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିଲେ। ତେବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସହ କଥାହେଲେ— "ଆମେ ଦୁହେଁ ପିଆସରେ ପୀଡ଼ିତ, ଏବେ ରାତି ହୋଇଯାଇଛି। ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କର ଜୀବନ ଏକେବାରେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର୍ଷୀଳ। ତୁମେ ତ ଏଉଁ ଛୁଆ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ। ଅନ୍ଧ, ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ବେଧିର ଲୋକଙ୍କର ଜୀବନ ଉପରେ ଲଜ୍ଜା। ଏହି ଜରାବସ୍ଥାରେ ଶରୀର ଅବସ୍ଥା ଦୁଃଖଦ, ପୁଅ, ଏ ଜୀବନ ଉପରେ ଲଜ୍ଜା, ଲଜ୍ଜା। ମାନବେ ତାଳେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ଓ ସ୍ବାଧୀନତା ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବିତ ରହିବା ଉଚିତ। ନହେଲେ ପୁଣି ତୀର୍ଥରେ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" ଏମିତି ବଡ଼ମାନେ କହିବା ସୁନି, ସେଇ ପୁଅ, ଯିଏ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ—"ମୁଁ ଜୀବିତ ଥିବା ସମୟରେ କିପରି ଏମିତି ଦୁଃଖ ଆପଣମାନେ ଭୋଗିବେ? ପୁଅ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଯିଏ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପିତାମାତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରେନି, ସେ ପୁଅ ଅନୁଚିତ। ଏଭଳି ପୁଅ ରହିଲେ ପରିବାରରେ କ'ଣ ଉପକାର?" ଏପରି କହି, ପିତାମାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଏକ ବୃକ୍ଷର ତଣ୍ଡ ଉପରେ ବସାଇଲେ। ହାତରେ ଜଳପାତ୍ର ନେଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ଏଠାରେ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ। ଉଭୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ୍ୱରିତ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଜଳପାତ୍ର ପୂରାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ। ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହାତୀ ଭାବି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। ଏକ ଜଙ୍ଗଲୀ ହାତୀ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିନଥାନ୍ତା, କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟର ମାୟା ରେ ରାଜା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗଭୀର ଆଘାତ ପାଇ, ବେଦନାରେ କହିଲେ—"ମୋ ପ୍ରତି ଏହି ଦୁଃଖଦ କାର୍ଯ୍ୟ କିଏ କଲେ? ମୁଁ ମୈତ୍ର ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ମୋର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।" ଏହି କଥା ସୁନି ରାଜା ଅସ୍ଥିର ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଶନେହେ ଶନେହେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା ମୂର୍ଛିତ ପ୍ରାୟ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ପରେ ଆତ୍ମସ୍ଥିର କରି, କହିଲେ—"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କିଏ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? ମୁଁ ଅପରାଧ କରିଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଣ ତାହା କହନ୍ତୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତାକୁ, ସେ ଯେତେ ବକ୍ତା ହେଉ, କେବେ ଛୁଉ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହି ଦୋଷ କେବେ ଶୁଧି ହେଉନାହିଁ।" ରାଜାଙ୍କ କଥା ସୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର କହିଲେ—"ମୋ ଜୀବନ ଶୀଘ୍ର ଛାଡ଼ିଯିବ; ତେଣୁ କିଛି କହିଯିବି। କାର୍ଯ୍ୟର ପକ୍କା ଫଳ ସ୍ୱାଧୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଜ୍ଞାନରୁ ଆସେ। ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ନୁହେଁ, ବୟସ୍କ ଅନ୍ଧ ପିତାମାତା ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ—ମୋ ବିନା ସେମାନେ କିପରି ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବଞ୍ଚିବେ? ହାୟ, ମୋ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ—ମୋର ପିତାମାତାଙ୍କ ସେବାର ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ଆଜି ମୁଁ ମୃତ ତୁଳ୍ୟ—ହେ ଭାଗ୍ୟ, ତୁମେ କଣ କଲେ? ତଥାପି ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଜଳପାତ୍ର ନେଇ ସେଠାକୁ ଯାଅ। ସେମାନେ ଜଳ ପିଉନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ନ ପାଆନ୍ତୁ।" ଏମିତି କହି, ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ରାଜପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ବାଣ ଓ ଧନୁଷ ଛାଡ଼ି, ଜଳପାତ୍ର ନେଇ, ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତାଁକ ନିକଟକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ସେଇ ରାତିରେ ଦୁଇ ବୃଦ୍ଧ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ କଥା ହେଲେ— "ସେ ଚିନ୍ତିତ କି? କିମ୍ବା କ୍ରୁଧ୍ଧ? କିମ୍ବା କୌଣସି ପଶୁ ଖାଇଦେଲା? ଆମ ପୁଅ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିଲେନି କାହିଁକି? ଆମେ କ'ଣ କରିବୁ, ଆଶା କ'ଣ ରହିଲା?" "ଏଭଳି ପୁଅ ଏଠି ଅଛି କି? ଚଳିତ ବା ଅଚଳ, ଯିଏ ପିତାମାତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିବ? ତାଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କଲେ ମଧ୍ୟ।" "ପୁଅକୁ ଦେଖିନଥିବା ଏମିତି ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ବଜ୍ରପାତରୁ ଅଧିକ କଠିନ। ତଥାପି, ଯେଉଁଠି ଜୀବନ ମାତ୍ର ପୁଅ ଉପରେ ନିର୍ଭର୍ଷୀଳ, ତେଉଁଠି ତୁରନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିନଥାଏ।" ଏଭଳି ଦୁଇ ବୃଦ୍ଧ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅନେକ ଦୁଃଖର କଥା କହୁଥିଲେ, ସେଠି ରାଜା ଦଶରଥ ଶନେହେ ଶନେହେ ଆସିଲେ। ପଦଶବ୍ଦ ସୁନି, ସେମାନେ ଭାବିଲେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଫେରିଆସିଛି। "ପୁଅ, ଏତେ ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି? ତୁମେ ଆମର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଓ ଦୃଷ୍ଟି। କାହିଁକି ଚୁପ ଅଛ? ତୁମେ କ୍ରୁଧ୍ଧ କି, ଅନ୍ଧ ପିତାମାତାଙ୍କ ପୁଅ?" ଏହି ଦୁଃଖରେ ରାଜା, ନିଜ ଅପରାଧର ଚିନ୍ତାରେ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ କହିଲେ—"ମୋତେ ଜଳ ଦିଅନ୍ତୁ।" ବୃଦ୍ଧମାନେ କହିଲେ—"ଏହା ଆମ ପୁଅର କଥା ନୁହେଁ—ଆପଣ କିଏ? ସତ କଥା କହନ୍ତୁ।" ରାଜା କହିଲେ—"ପ୍ରଥମେ ଜଳପାନ ପରେ କରିବେ। ତୁମର ପୁଅ ସେଠି ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଜଳ ରଖାଯାଇଛି।" ଏହି କଥା ସୁନି, ଦୁଃଖିତ ବୃଦ୍ଧମାନେ କହିଲେ—"ଠିକ୍ କଥା କହ, ମିଥ୍ୟା କହିବେନି।" ତେବେ ରାଜା ସବୁ କଥା ଯଥା ଘଟିଛି, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ତାହାପରେ, ସେଇ ଦୁଇ ବୃଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ଆମକୁ ସେଠାକୁ ନେଇଯାଅ, କିନ୍ତୁ ଆମକୁ ଛୁଅନି—ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ପାପ।