ଏହି ଘଟଣାରେ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଉନଥିବାରୁ କେହି ଉତ୍ତେଜିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଲେ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଆସିପାରେ । ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ମୁଁ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିବା ଏକ କଥା କହିଲି—ଏହା ଥିଲା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ବିଷୟରେ, ଯିଏ ଆୟୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ମହାନ ଚିତ୍ତର ଥିଲେ । ସେଠାରେ ଅନ୍ଧକାର ଦ୍ୱାରା ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ଓ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ତାହାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ; ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଘଟଣା ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ ଓ ପୁଣି ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ବିଘ୍ନ କିପରି ଦୂର କରାଯିବ?” ତାପରେ, ମୁଁ ଧ୍ୟାନ କରି ସେମାନେଂକୁ କହିଲି—“ଦୋଷର କାରଣ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର ମୂଳ ଓ ଦୁଃଖସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଉପାୟ ଶୁଣ। ଏହା ହେଉଛି ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟ ନେଇଥିବେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟ ଶରଣ; ଏହି ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ । ତେଣୁ ଗୌତମୀ ଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର ।” “ଏହିଠାରେ ଶୁଦ୍ଧିକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡ଼ି, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ତୁରନ୍ତ ଗୌତମୀଙ୍କୁ ଗଲେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ । ସମୟଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ—‘ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ, ଓ ବରାହଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର; ନୃସିଂହ ଓ ବାମନ ଦେବଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର । ହୟଗ୍ରୀବ, ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ବୁଦ୍ଧ, ରାମ ଓ କଳ୍କି ଆଦି ରୂପରେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଅନନ୍ତ, ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଭୁ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ, ଓ ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ ଆଦି ରୂପକୁ ନମସ୍କାର । ଏହି ତିନି ଲୋକର ଆକାର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଅଗ୍ରଣୀ ଦେବତା, ଉପରେ ସରସ୍ୱତୀ ବିରାଜିତ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।’ ‘ଅପରାଧହୀନ, ଆପଣ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଅନେକ ବାହୁ, ଜଂଘା, ଚରଣ, କାନ, ଚକ୍ଷୁ, ମୁଣ୍ଡ ଆଦି ଆପଣଙ୍କ; ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ ପାଇଛନ୍ତି । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନେ ହେ ହରି, ଦୟାର ସାଗର, ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଅପବିତ୍ରତା ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ରହନ୍ତି । ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ପରମ, ଅନନ୍ତ ଜ୍ୟୋତି, ଓଁକାର ତତ୍ତ୍ୱ, ପ୍ରକୃତି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ, ଚିତ୍ସ୍ୱରୂପ, ଆନନ୍ଦମୟ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି ।’ ‘ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ କିଛି ଚାହାନ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ପଞ୍ଚମହାୟଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ସେମାନେ ସଂସାର ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ସମଭାବ ରଖି, ଷଡ୍ ଉର୍ମି ଦେଖି, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଥିବା, କର୍ମର ଫଳକୁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ କରି, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।’ ‘ନ କୁଳ, ନ କର୍ମ, ନ ବେଦ, ନ ଧ୍ୟାନ, ନ ସମାଧି—ଏ କିଛି ନୁହେଁ; ଭକ୍ତି ସହ ବିନୟ କରି ମୁଁ ରୁଦ୍ର, ଶିବ, ଶଙ୍କର, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଦେବ ସୋମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ । ଏ ଶମ୍ଭୁ, ଏକ ମୂଢ଼ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣରେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରେ; ଜ୍ଞାନ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା, ଧ୍ୟାନ, ହୋମ ଓ ଫଳ ସମସ୍ତ ରେ ।’ ‘ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ହେଉଛି ଦିନ ରାତି ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଶ୍ରବ୍ୟ ଫଳ ଦାୟକ । ଏହି ଭକ୍ତି ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଶ୍ରେଣୀ, ହେ ବିଶ୍ୱର ନିବାସ, ଚରଣ ପ୍ରାପ୍ତିର ଫଳ; କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ଏହାକୁ କେବଳ ଶ୍ରେଣୀ ଭାବେ ମାନନ୍ତି ନାହାନ୍ତି ।’ ‘ଏହିପରି, ଦୟାମୟ, ମୋ ପାଖରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଦିଅ; ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱରୂପର ସେବା ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମ ଅପରାଧୀମାନେ ଉପରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ । ଆପଣ ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଆଦି ଓ ଅନନ୍ତ, ପିତା ଓ ମାତା, ଅସତ୍ ଓ ସତ୍—ଏପରି ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ମୁଁ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ ।’ ଏହିପରି ସ୍ତୁତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ହରି ଓ ହର, ଦେବମାନଙ୍କ ଦୁଇ ନାଥ କହିଲେ, “ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ସେଉଁଠାରୁ ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ଲଭ ଵର ମାଗ ।” ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ମିଳେ ଓ ହରାଯାଏ; ଏହି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଶେଷ ହେଉ । ମୁଁ ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ହେଉ, ମୋର ସମସ୍ତ କିଛି ଅଚଳ ରହୁ । ଯଦି ଆପଣ ଦୁଇଁଜଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ସମସ୍ତ କିଛି ସଦା ଅବିଚଳ ରହୁ ।” “ତଥାସ୍ତୁ”—ଏହିପରି ହରିଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ଅନୁମୋଦନା କରି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଦେଖି, ଦୁଇଁଜଣ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କୃପା ପାଇଲେ । ସେମାନେ ଅବିନାଶୀ, ନିରାଧାର, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଶରଣ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାତା । ଏହି ତିନି ଦେବତା ଓ ମହାତୀର୍ଥ ଗୌତମୀ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣକାରୀ—ସେଠାରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ତାପରେ ବୃହସ୍ପତି ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଆମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସମୃଦ୍ଧିର ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ । ଏହି ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ସୁକୃତ୍ୟ କରାଯାଇଛି, ସେସବୁ ସଫଳ ହେଉ; ହେ ଗୋଦାବରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ଏହିପରି ସ୍ମରଣ କରି ଯିଏ ଗୌତମୀରେ ସ୍ନାନ କରେ, ଆମ କୃପାରେ ସେ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ ହୁଏ । ଏପରି ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ, ଆନନ୍ଦିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ମହାଭିଷେକ କଲେ; ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ଅଫିଶିଏଟ୍ କଲେ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ନଦୀ ମଙ୍ଗଳା ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା, ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗମ ଗଙ୍ଗା ସମାନ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ହେଲା । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ, ବିଷ୍ଣୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଶକ୍ର ଭୂମିକୁ, ତିନି ଲୋକ ସମ ମୂଲ୍ୟର ଭୂମି, ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ସେଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ମିଳିଲା; ଓ ଭୂମି, ତିନି ଲୋକ ସମାନ ଭୂମି, ଅୟୁଧଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମିଳିଲା ।