ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମାଦତ୍ତ କଥାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ଭଉଣୀକୁ ଉଚିତ ରୀତିରେ ତୁମ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କର; ତାଙ୍କ ସହ ନିର୍ମଳ ସ୍ନେହରେ ଜୀବନ ଯାପନ କର—ଏହି ମୋର ଉପହାର ପ୍ରାର୍ଥନା।” କଥା ଦୂଃଖିତ ହେଇ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଶିଷ୍ୟ ସଦା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭାଇ କିମ୍ବା ପୁଅ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ, ଗୁରୁ ପିତା ସମ; ଏହି ଭାବରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ କିପରି ହେବ?” ଗୁରୁ ଆବଶ୍ୟକ କରି କହିଲେ, “ମୋର ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କର; ଏହି ଆଜ୍ଞା ହେଉଛି ତୁମର ଉପହାର। କଥା, ସବୁ କଥା ମନେ ରଖି, ରେବତୀଙ୍କୁ ଭାବପୂର୍ବକ ଗ୍ରହଣ କର।” କଥା, “ଏହିପରି ହେଉ,” କହି ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି, ରେବତୀଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦୂଃଖ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ, କଥା ରେବତୀଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ, ଦେବାଦିଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ରେବତୀ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ମନୋହର ଅଙ୍ଗ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅପୂର୍ବ; ରେବତୀଙ୍କ ଅଭିଷେକର ଜଳ ଏଠାରେ ବହିଲା। ଏହି ଜଳ ଗଙ୍ଗାରେ ଏକ ନଦୀ ଭାବେ ପରିଣତ ହେଲା, ଯାହାକୁ ‘ରେବତୀ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଦେଇବାରେ ବିଶିଷ୍ଟ। ପୁନଃ, କଥା ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଆକୃତି ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କଲେ; ଏହି ଜଳ ନଦୀ ‘ବିଦର୍ଭା’ ଭାବେ ପରିଣତ ହେଲା। ଯେଉଁ ଲୋକ ରେବତୀ ଓ ଗଙ୍ଗା ସଙ୍ଗମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି, ବିଦର୍ଭା ଓ ଗୌତମୀ ସଙ୍ଗମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ସେମାନେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଉଭୟ କୂଳରେ ଏକଶ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ପାପ ହରିନେଇ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ‘ପୂର୍ଣ୍ଣତୀର୍ଥ’ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ଏଠାରେ ଜଣେ ଅଜାଣା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣତୀର୍ଥର ମହିମା କିଏ ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବ? ଏଠି ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ମଧ୍ୟ ବିରାଜିତ ଅଛନ୍ତି। ଦୀର୍ଘକାଳ ପୂର୍ବରୁ, କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରେ, ଆୟୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧନ୍ବନ୍ତରି ଅନେକ ବିଶିଷ୍ଟ ବଳି, ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ବହୁ ଦାନ ଦେଇ ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଭୋଗର ଅସମତା ବୁଝି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈରାଗ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସମୁଦ୍ର ପାର୍ଯ୍ୟ ଗିରିଶିଖର, କିମ୍ବା ଗଙ୍ଗା ତୀର, କିମ୍ବା ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଗୃହରେ, ବିଶେଷ କରି ଏକ ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମରେ—ଏଠି କୃତ ତପ, ବଳି, ଜପ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନରେ ଧନ୍ବନ୍ତରି ଏଠି ବିଶେଷ ତପ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ, ଭୀମେଶଙ୍କ ଚରଣରେ ଶରଣ ନେଇ, ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ତିବ୍ର ତପ କଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଜଣେ ମହା ଦାନବ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ, ଭୟରେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ସମୁଦ୍ରରେ ଲୁଚିଥିଲେ। ଧନ୍ବନ୍ତରି ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ; ରାଜା ଏକାଗ୍ର ହେଲେ, ଦାନବ ସମୁଦ୍ରରୁ ବାହାରିଗଲେ। ଧନ୍ବନ୍ତରି ରାଜା ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ତପ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ‘ତମ’ ଏଠି ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ଧନ୍ବନ୍ତରି ସଦା ଜପ ଓ ହୋମରେ ଲିନ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ଏକାଗ୍ର, ଚିନ୍ତା କଲେ—“ମୁଁ ଏହି ଶତ୍ରୁକୁ ନାଶ କରିବି”—ଏବଂ ତମ ସମୁଦ୍ରରୁ ବାହାରିଗଲେ। “ମୁଁ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ତାକୁ ବାରମ୍ବାର ନାଶ କରିଛି; ଏହି ଶତ୍ରୁକୁ ନାଶ କରିବି,” ଭାବି, ତମ ସମୁଦ୍ରରୁ ବାହାରିଗଲେ। ତାଙ୍କ ମାୟାରେ, ଜଣେ ମହିଳା ଭାବେ ରୂପ ଧରି, ରାଜାଙ୍କୁ ନିକଟେ ଆସିଲେ—ସେ, ସୁନ୍ଦର ଭୂରୱଳି, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ହାସ୍ୟରେ ଲିନ, ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏକାଗ୍ର, ଶାନ୍ତ, ଭକ୍ତିଶୀଳା, ଅନେକ ଦିନ ଏଠି ରହିଥିବା, ଦୟାପୂର୍ବକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ତୁମେ କିଏ? କିପାଇଁ ଏଠି ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଛ? କିଏକୁ ଦେଖି ଏପରି ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖାଯାଉଛ? ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, କହ।” ମହିଳା ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାଜାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ତୁମେ ରହିଥିବାବେଳେ, ଦୁନିଆରେ ମୋ ଆନନ୍ଦର ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରର ଶ୍ରୀ; ତୁମକୁ ଦେଖି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। ଆନନ୍ଦରେ ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ପୁନଃପୁନଃ ଚଳିବି, ରାଜା, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟର ଅଭାବରେ, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାଜା ତିବ୍ର ତପ ଛାଡି ଦେଲେ, ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବାରେ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ। ଏବେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଶରଣ ନେଲେ; ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତିବ୍ର ତପ ନାଶ କରି, ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏପରି, ମୁଁ ଏଠି ଆସି ଆଶିର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହିଲି; ତାଙ୍କୁ ବିମୂଢ଼ ଦେଖି, ତପରୁ ବିଚ୍ୟୁତ, ମୃତ ସଦୃଶ ଦେଖିଲି। ତା'ପରେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାକୁ ନିଜ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ କାରଣ ଦେଇ ଶାନ୍ତ କଲି; ତୁମ ଶତ୍ରୁକୁ ‘ତମ’ ନାମ ଦେଇ ତାଙ୍କର ତପ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲି। ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ରାଜା, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମହିଳାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ବିପଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଏପରି କରନ୍ତି, ବିଶେଷ ଭାବେ ଯିଏ ମାୟାରୁ ନିର୍ମିତ; ତା'ପରେ, ରାଜା ହାତ ଜୋଡି ମୋତେ କହିଲେ, ବିମୂଢ଼ତା ଦୂର ହେଲା— “ମୁଁ କଣ କରିବି, ବ୍ରହ୍ମନ୍? କିପରି ତପର ଅନ୍ତ ପାଇଁ?” ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲି: “ଜନାର୍ଦନ, ଦେବାଦିଦେବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଶଂସା କର; ତା'ପରେ ସଫଳତା ପାଇବା।” “ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ରଷ୍ଟା, ପୁରାତନ, ବେଦରେ ଜ୍ଞାତ, ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା; ତିନି ଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ।” ତା'ପରେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ପ୍ରମୁଖ ହିମବତ୍ ଗିରିକୁ ଗଲେ; ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତିସହ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ— “ବିଜୟ ହେଉ, ବିଷ୍ଣୁ! ବିଜୟ ହେଉ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ! ବିଜୟ ହେଉ, ଜିତା! ବିଜୟ ହେଉ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ! ବିଜୟ ହେଉ, ଗୋପାଳ, ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି! ବିଜୟ ହେଉ, କୃଷ୍ଣ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ନାୟକ!