ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଯେଉଁ କୌଣସି ଉତ୍ସର୍ଗ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ—ଉପଜାଉ ଜମି, ଗାଈ ଓ ଔଷଧି ଲାଭ କରି ସମସ୍ତ ଉଲ୍ଲାସ ଉପଭୋଗ କରେ। ଯେଉଁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଓ ଶିବଙ୍କ ରୂପରେ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜାଣିବେ ଯେ ଏହି ଦାନ ଅବିନାଶୀ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରକ। ଯିଏ ବୁଝିପାରିଛନ୍ତି ଯେ ଔଷଧିଗୁଡ଼ିକ ସୋମଙ୍କ ବଂଶର, ଓ ସୋମ ହେଉଛନ୍ତି ଔଷଧିର ଦେବତା, ସେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ ଯିଏ ଔଷଧି ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ହୁଅନ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସୋମଙ୍କ ବଂଶର ଏହି ଔଷଧିମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦୁବାରା କହିଥିଲେ—"ହେ ରାଜା, ଯିଏ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଆମକୁ ଦାନ କରେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ସଂସାର ଅତିକ୍ରମ କରାଇଦେଉ। ହେ ଔଷଧିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ସମସ୍ତ ତୁମ ଅଧୀନ।" ଔଷଧିମାନେ ସୋମ ରାଜାଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଏ, "ହେ ରାଜା, ଯିଏ ଆମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ଆମେ ସେମାନେ ଉପରେ ଦୟା କରି ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରାଉ। ଆମେ ବ୍ରହ୍ମର ରୂପ, ଜୀବନର ରୂପ; ଯିଏ ଆମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଉ। ଯିଏ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଆମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଆମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ରହିଛି, ଆମେ ସେମାନେ ଉପରେ ଦୟା କରି ସଂସାର ଅତିକ୍ରମ କରାଉ।" "ଏହି ସଂସାରରେ ସ୍ଥିର କିମ୍ବା ଚଳନଶୀଳ ଯାହା କିଛି ଆମ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ, ଯିଏ ଆମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଉ। ଯାହା କିଛି ହବି, ପିଣ୍ଡ, ଅମୃତ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ଭୋଗ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଦାନ ହୁଏ, ଯିଏ ଏହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ଦାନ କରେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଦୟା କରି ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଉ। ଏହି ବେଦ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଯିଏ ଶ୍ରବଣ, ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା ପାଠ କରେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଉ।" "ଯେଉଁଠି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସୋମ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଔଷଧି ସହିତ ପାଠିତ ହୁଏ, ସେଠି ଧାନର ତୀର୍ଥ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ସେଠିଠାରୁ ସେ ତୀର୍ଥ ଔଷଧମୟ, ଶୁଭ, ଅମୃତମୟ, ବେଦମୟ ଓ ମାତୃତ୍ବ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଯିଏ ସେଠି ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ସ୍ନାନ, ପାଠ, ହବନ, ଦାନ, ପିତୃତର୍ପଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ନଦାନ କରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ଗଙ୍ଗା ଦୁଇ କୂଳରେ ଛଅ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରି ଧନ-ଧାନ୍ୟ ବଢ଼ାଇଥାନ୍ତି।" ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଏହି ପୁରାଣଜ୍ଞମାନେ କହିଥିବା ଭଳି, ବିଦର୍ଭା ତଥା ରେବତୀ ସଂଗମର ଘଟଣା। ଏଠାରେ ଥିଲେ ଏକ ମହାତ୍ମା ଋଷି—ଭରଦ୍ୱାଜ, ଯିଁହାଁକର ତପସ୍ୟା ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ। ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଥିଲେ ରେବତୀ, ଯିଁହାଁ ଦେହରେ ବିକୃତି ଓ ସ୍ୱରରେ ଅସ୍ୱସ୍ଥ। ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ି, ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଦଢ଼ି ହୋଇ ଦଉଁଥିଲେ। "ଏଠି ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଥିବା ଏହି ଭଉଣୀକୁ କାହାକୁ ଦେଉ? କେହି ଗ୍ରହଣ କରିବେନି, କିନ୍ତୁ ଭଉଣୀକୁ ଦେଉଥିବା ଉଚିତ।" ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ ଏକ ମହାତ୍ମା ଋଷି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଛଉଦ୍ଧ ବର୍ଷ ବୟସର, ସୁନ୍ଦର, ଶାନ୍ତ, ନିୟମିତ, ଗୁଣର ସମୂହ, ନାମ କଠ। ସେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଭରଦ୍ୱାଜ ଉଚିତ ମାନ୍ୟତା ଦେଇ, କଠଙ୍କ ଆଗମନ କାରଣ ପଚାରିଲେ। କଠ କହିଲେ, "ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆସିଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ।" ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, "ପୁରାଣ, ସ୍ମୃତି, ବେଦ, ଧର୍ମର ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ର—ଯାହା ଚାହିଁଲେ ପଢ଼।" କଠ କହିଲେ, "ମୁଁ ସବୁ ଜାଣିପାରିଛି, ଶିଘ୍ର କଥାହୁଅ। ଶିଷ୍ୟ ତ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ଭାଇ ସମାନ, ଏହି ନିୟମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଖିଛି।" ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, "ମୋ ନିଷ୍ପାପ, ଶୁଦ୍ଧ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ଉତ୍ତମ ବଂଶଜ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଶିଷ୍ୟ, ତୁମେ ମୋ ପଠାଇବା ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କର।" "ତଥାସ୍ତୁ," କହି ଭରଦ୍ୱାଜ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଦେଲେ। ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, କଠ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, "ମୁଁ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଦେବାକୁ ଚାହେଁ, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କହନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଖୁସି କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଚିରକାଳ ନରକରେ ପଡ଼ିଥାନ୍ତି।" ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, "ମୋ ଭଉଣୀକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭାର୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ରଖ।" କଠ କହିଲେ, "ଶିଷ୍ୟ ତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ଭାଇ ସମାନ, ଏହି ସମ୍ପର୍କ କିପରି ହେବ?" ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, "ମୋ ଆଜ୍ଞା ଭଳି କର, ଏହି ହେଉଛି ତୋ ଦକ୍ଷିଣା, ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଭାବରେ ରେବତୀକୁ ଗ୍ରହଣ କର।" "ତଥାସ୍ତୁ," କହି କଠ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରେବତୀଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହାପରେ, କଠ ଓ ରେବତୀ ମିଶି ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ରେବତୀଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ପାଇଁ ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ। ରେବତୀ ଏବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗ ଓ ଅପୂର୍ବ ରୂପର ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଭିଷେକର ଜଳ ଗଙ୍ଗାରେ ପଡ଼ି, ସେଠାରେ ରେବତୀ ନାମକ ନଦୀ ହେଲା, ଯାହା ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଦେବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୁନି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ରୂପ ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କରାଯାଇ, ସେ ହେଲା ନଦୀ ବିଦର୍ଭା। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ରେବତୀ ଓ ଗଙ୍ଗା ସଂଗମରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରେ। ଏହିପରି, ଯିଏ ବିଦର୍ଭା ଓ ଗୋତମୀ ସଂଗମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଲାଭ କରେ।