ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ଜଣେ ପୁଅ ରାଜା ହେଲେ। ପଞ୍ଚଜନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଂଶୁମାନ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଦିଳୀପ, ଯିଏ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସେ ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଆସି, କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଜୀବନ ବ୍ୟତୀତ କଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ସତ୍ୟରେ ତିନୋଟି ଲୋକ ଜିତିଥିଲେ। ଦିଳୀପଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ମହାନ ଭାଗୀରଥ। ଏହି ଭାଗୀରଥ, ଯିଏ ଏକ ପ୍ରଭୁ ଭଳି, ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଆଣିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚେଇଲେ, ଏବଂ ଗଙ୍ଗାକୁ ନିଜ କନ୍ୟା ମନ୍ୟ କଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବଂଶ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗାକୁ ‘ଭାଗୀରଥୀ’ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଭାଗୀରଥଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶ୍ରୁତ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଶ୍ରୁତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ନାଭାଗ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ। ନାଭାଗଙ୍କ ପୁଅ ଅମ୍ବରୀଷ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ। ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପଙ୍କ ପୁଅ ଆୟୁତଜିତ, ଶୂରବୀର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ରୁତୁପର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ମହାନ ଖ୍ୟାତି ଧାରଣ କଲେ। ରୁତୁପର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନଳଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଦୈବ ଜୁଆ ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଆର୍ତ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଆର୍ତ୍ତପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ସୁଦାସ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ମିତ୍ର ଓ ରାଜା। ସୁଦାସଙ୍କ ପୁଅ ସୌଦାସ ନାମକ ରାଜା। ସୌଦାସଙ୍କ ଅନ୍ୟ ନାମ କଳ୍ମାଷପାଦ, ମିତ୍ରସହା ଭି ଥିଲେ, ସେ ମହାନ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କଲେ। କଳ୍ମାଷପାଦଙ୍କ ପୁଅ ସର୍ବକର୍ମା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସର୍ବକର୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଅନରଣ୍ୟ, ଯିଏ ପ୍ରଶଂସିତ ଥିଲେ। ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ନିଘ୍ନ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଅନମିତ୍ର ଓ ରଘୁ, ଦୁଇଜଣେ ରାଜବଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ। ଅନମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଜ୍ଞାନୀ ଦିଳୀପ ରାଜା। ଦିଳୀପଙ୍କ ପୁଅ ଦିଳୀପ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ପ୍ରପୂର୍ବଜ। ଦିଳୀପଙ୍କ ପୁଅ ଦୀର୍ଘବାହୁ ରଘୁ। ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଏକ ଥିଲେ ଅଜ, ଯିଏ ରାଘବ ବଂଶର। ଏହି ଅଜଙ୍କୁ ଦଶରଥ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଦଶରଥଙ୍କୁ ଧର୍ମମୟ ଓ ମହାନ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ରାମ ଜନ୍ମିଲେ। ରାମଙ୍କ ପୁଅ କୁଶ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କୁଶଙ୍କୁ ଅତିଥି, ଧାର୍ମିକ ଓ ମହାନ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ଜନ୍ମିଲେ। ଅତିଥିଙ୍କ ପୁଅ ଶୂରବୀର ନିଷଧ। ନିଷଧଙ୍କ ପୁଅ ନଳ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ନଭ। ନଭଙ୍କୁ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଓ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷେମଧନ୍ୱ ଥିଲେ। କ୍ଷେମଧନ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବାନୀକ। ଦେବାନୀକଙ୍କୁ ଅହୀନାଗ ନାମକ ପ୍ରଭୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଅହୀନାଗଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ସୁଧନ୍ୱନ। ସୁଧନ୍ୱନଙ୍କୁ ରାଜା ଶଳ ଜନ୍ମିଲେ। ଶଳଙ୍କ ପୁଅ ଉକ୍ୟ, ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱଭାବର। ଉକ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଭଜ୍ରନାଭ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ମହାତ୍ମା ନଳ। ପ୍ରାଚୀନ ପାରମ୍ପରିକତାରେ ଦୁଇଜଣେ ନଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ — ଜଣେ ବୀରସେନଙ୍କ ପୁଅ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ଚମତ୍କାରମୟ ବଂଶର ମୂଖ୍ୟ ସଦସ୍ୟ। ଯିଏ ଭଲଭାବେ ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ଏହି ସୃଷ୍ଟିକଥା ପାଠ କରେ, ସେ ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସହ ଏକତା ପାଏ, ସମୃଦ୍ଧ ସନ୍ତାନରେ ଭାଗୀ ହୁଏ। ଏବେ, ମୁନିଗଣ, ସୋମଙ୍କ ପିତା ଥିଲେ ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ଅତ୍ରି, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ଆଦି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସେ ‘ଅନୁତ୍ତର’ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା ତିନି ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତପୋବଳରୁ ତାଙ୍କ ବୀଜ ଉପରକୁ ଉଠି ସୋମ ହେଲା। ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଚକୁଁରୁ ଦଶ ଧାରା ଜଳ ବହି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଲା। ପୂଜାର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଦଶ ଦେବୀ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଧାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଦେବୀମାନେ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିପାରିନଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ଓ ଏହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସୋମଙ୍କୁ ଏଭଳି ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସୋମଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ, ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁଅ ସୋମଙ୍କୁ, ଯିଏ ପରମାତ୍ମା, ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେଇ ସ୍ତୁତି ସମୟରେ, ସୋମଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜଗତକୁ ପୋଷଣ କଲା। ସେ ମହାନ ରଥରେ ବସି, ସାଗର ସୀମାବଦ୍ଧ ପୃଥିବୀକୁ ଏକେଠାରେ ସତେର ଥର ଘୂରି, ଶୁଭ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ସୋମଙ୍କ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏବଂ ଏହାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ଔଷଧି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରପଞ୍ଚ ପୋଷିତ ହୁଏ। ସୋମ ନିଜ ଶକ୍ତି ଫେରାଇ ପାଇ, ସ୍ତୁତି ଓ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଲୋଟସ୍ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ, ସୋମଙ୍କୁ ବୀଜ, ଔଷଧି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଜଳର ଶାସନ ଅଧିକାର ଦେଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଧିକାର ପାଇଁ, ସୋମ, ମୃଦୁସ୍ୱଭାବୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଏକ ଲକ୍ଷ ଦାନ ଦେଲେ। ସୋମ ତିନି ଲୋକୁ ଦାନ ଭାବେ ଦେଲେ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ସେହି ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଓ ଯଜ୍ଞ ପୁରୋହିତମାନେ ପାଇଁ। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଭୃଗୁ ପୁରୋହିତ ହେଲେ; ହରି ଏଠାରେ ଅନେକ ଋଷିମାନେ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସିନୀ, କୁହୂ, ଦ୍ୟୁତି, ପୁଷ୍ଟି, ପ୍ରଭା, ବସୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧୃତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ—ଏହି ନବ ଦେବୀ ସୋମଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଲାଗି, ସୋମ ଦଶ ଦିଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବେ ଚମକିଲେ।