ମହାରାଜାଙ୍କ ମନର ଭିତରେ କଣ ଚାଲିଛି, ତାହା ବୁଝିପାରିଛି, ବଡ଼ ରାଜା। ଶୂରସେନ ଦେଶରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହାଁଛନ୍ତି, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ସେ କାମ କରିଦେବି। ବୟସ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ଏକ ସେନା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ମନ୍ତ୍ରୀ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପହଞ୍ଚି, ମହାରାଜାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଭେଟିଲେ ଏବଂ ରାଜନୀତି ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ କଥା ଓ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଶୂରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ରାଜା ନାଗ, ରାଜକନ୍ୟା ଭୋଗବତୀଙ୍କ ସହ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ସୁଖ ଚାହିଲେ। ବିବାହ ପାଇଁ ସେ ଏକ ମିଳନ ସୂତ୍ର ଗଠନ କଲେ—ସତ୍ୟ ଓ ମିଥ୍ୟା କଥା ଦୁହେଁ ଦେଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସମ୍ମାନ ପାଇ ରାଜା କହିଲେ, “ମୁଁ ଦେଇଦେବି।” ଏହା ପରେ, ପୁଣି ଏହି ବୟସ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ବିବାହ ଘଟଣା ଶୂରସେନଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେ ମନ୍ତ୍ରୀ ପୁଣି ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ କୁବେଗରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ସହିତ ଚାଲିଗଲେ। ବିବାହ ପାଇଁ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୟସ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ପରାମର୍ଶଦାତାମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତ କଥା ମହାରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ। “ଏଠାରେ ଶୂରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ନାଗ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଗୁଣର ଉପକୂଳ, ସେ ଆସିନାହାନ୍ତି। ରାଜନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ବିବାହ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ସହିତ ବିବାହ ହେବା ଉଚିତ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ଭାବରେ ବିବାହ ଅନୁମୋଦିତ ହେଉ।” ବୟସ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବିଜୟ ରାଜା କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବିଲେ ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବିଲେ। ବିଜୟ ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଭୋଗବତୀଙ୍କ ବିବାହ କରାଇ, ତାଙ୍କୁ ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ ପୁଣି ପଠାଇଲେ। ବିଜୟ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଗାଈ, ସୁନା, ଘୋଡ଼ା ଓ ଅନେକ ଉପହାର ଦେଲେ। ଏହାପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଭୋଗବତୀଙ୍କୁ ନେଇ ଶୂରସେନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ବହୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଏବଂ ବିଜୟଙ୍କ ଅନେକ କଥା ଶୂରସେନଙ୍କୁ କହିଲେ, ଅନେକ ଅଳଙ୍କାର, ଦାସୀ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାମ କରି, ବିଜୟଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ଶୂରସେନ ରାଜା ସେମାନେ ଯାହା ଆଣିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଏବଂ ବିଜୟଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଦେଖାଇ, ଠିକ୍ ଭାବରେ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇ ବିଦାୟ କଲେ। ବିଜୟଙ୍କ ଯୁବତୀ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୌବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଝିଅ ଭୋଗବତୀ ସଦା ନନଦ ଓ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ଶୁଶୂଷା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଅତି ମାନ୍ୟ ଥିଲା। ଭୋଗବତୀଙ୍କ ପତି, ଭୋଗବତୀପୁରର ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ନାଗ, ଏକାକୀ ଏକ ଅଲଙ୍କୃତ ମଣିମୟ ଗୃହରେ ବସୁଥିଲେ। ସେଠି, ଶୀତଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ମଧୁର ଆସନରେ, ସେ ନାଗ ପୁନିପୁନି ନିଜ ମାତା-ପିତାଙ୍କୁ କହୁଥିଲେ, “ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ରାଜକନ୍ୟା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୋତେ ଆସି ମିଶୁନାହାନ୍ତି କାହିଁକି?” ପୁଅଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନାଗଙ୍କ ମାତା ଦାୟିକାକୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଭୋଗବତୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ତାଙ୍କୁ କହ, ‘ତୁମ ପତି ଏକ ନାଗ।’ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅ, ସେ କଣ କହିବେ।” ଦାୟିକା “ଠିକ୍ ଅଛି” କହି, ଏହି କଥା ଭୋଗବତୀଙ୍କୁ ଏକାକି ଦେଖି ଆଦର ସହ କହିଲେ, “ମୁଁ ଜାଣେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ନାରୀ, ତୁମ ପତି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା କୌଣସିଠାରେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ତୁମ ପତି ନିଶ୍ଚିତ ନାଗ, ମନୁଷ୍ୟ ନୁହେଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୋଗବତୀ କହିଲେ, “ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପତି ସାଧାରଣତଃ ପୁରୁଷ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମର ପତି ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟରେ ମିଳେ।” ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଭୋଗବତୀ ଅନୁକ୍ରମରେ ନାଗ, ତାଙ୍କର ମାତା ଓ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ବିପଦ ଭାବି କନ୍ଦିଲେ, ଭାଗ୍ୟର ଚକ୍ର ସ୍ମରଣ କରି। ଏବଂ ଭୋଗବତୀ ପୁଣି ତାଙ୍କ ମିତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋତେ ତୁମର ପ୍ରିୟ ପତିକୁ ଦେଖାଅ; ମୋ ଯୌବନ ଅକାରଣରେ ବ୍ୟର୍ଥ ଯାଉଛି।” ତେବେ ସେ ଏକାକି ଅତି ଭୟଙ୍କର ନାଗକୁ ମାଲତି ଫୁଲ ଛିଟାଇଥିବା ଶଯ୍ୟାରେ ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ନାଗପତି, ମଣି ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଭୋଗବତୀ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦେଖି କହିଲେ, “ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ଭାଗ୍ୟବତୀ, କାରଣ ମୋ ପତି ଦିବ୍ୟ ନାଥ।” ଏହିପରି କହି, ସେ ଶଯ୍ୟାରେ ରହି, କମଳାଙ୍ଗୀ ଭୋଗବତୀ ନାଗକୁ ମଧୁର ଭାବ, ଗୀତ ଓ ସ୍ନେହ ଛୁଆଁରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ପାନୀୟ ଦେଇ, ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ; ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ମୁନି, ନାଗଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସ୍ମୃତି ପୁନଃ ମିଳିଲା। ଦିବ୍ୟ ନିୟତି ସ୍ମରଣ କରି, ରାତିରେ ନାଗ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ କହିଲେ। ରାଜକୁମାରୀ ପଚାରିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି ଭୟ କାହିଁକି ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ?” ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଭାଗ୍ୟ ନିୟତିକୁ କିଏ ଅଟକେଇପାରିବ? ପତି ସଦା ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ପଥ, ବିଶେଷକରି ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନାଗ ଖୁସି ହୋଇ ହସି କହିଲେ, “ତୁମର ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; କଣ ଇଛା କରୁଛ, କହ? ମୋ ଦୟାରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ସ୍ମୃତି ଲାଭ କରିଛ। ମୁଁ ଦେବତାମନ୍ଦିର ଦେବତା ପିନାକୀନ୍କ ଶାପରେ ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ହାତରେ ଶେଷ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।