ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ, ରାଜା ଶୂରସେନ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ରାଣୀଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ହେଲା—କିନ୍ତୁ ସେ ପୁଅ ଭୟଙ୍କର ନାଗ ଆକୃତିରେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପୁଅକୁ ଶୂରସେନ ଗୁପ୍ତ ରଖିଲେ; ରାଜ୍ୟରେ କେହି ଜଣେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଲେନି ଯେ ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ ଏକ ନାଗ। ମା ଓ ବାପା ଛଡା କେହି ଅନ୍ତର୍ଗତ କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ ଲୋକ, ଏକା ଦାୟି, ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁଜାରୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଜାଣିଲେନି। ପୁଅକୁ ଦେଖି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ନାଗ ଆକୃତିରେ ରାଜା ଓ ରାଣୀ ସଦା ଦୁଃଖିତ ରହୁଥିଲେ; ତେବେ ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ସନ୍ତାନ ନ ହେବା ଭଲ, ଏହିପରି ନାଗ ପୁଅ ଥିବା ପ୍ରତି। ତଥାପି, ଏହି ନାଗ ପୁଅ ସଦା ମାନବ ଭାଷାରେ କଥା କରୁଥିଲେ; ସେ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ଚୂଡା କ୍ରିୟା କର।" ଏହିପରି, ଉପନୟନ ଓ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଦରକାର; ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ନ କଲେ, ଦ୍ୱିଜ ଶୂଦ୍ର ସମାନ ହୁଏ। ପୁଅଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୂରସେନ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁ ଆଣି, ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡିକ କରିଦେଲେ। ନାଗ ପୁଅ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ବିବାହ କରାଉ, ରାଜା; ମୁଁ ଏକ ଜନାନୀ ଚାହୁଁଛି। ନହେଲେ, ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ ନାହିଁ—ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚିତ ମତ।" "ପୁଅ ସନ୍ତାନ ହେବା ପରେ ଓ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା ପରେ, ବିବାହ ନ କରିଲେ, ପିତା ନରକରେ ପତିତ ହେବାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଶୂରସେନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଇ, ନାଗ ଆକୃତିର ପୁଅକୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମ ଶବ୍ଦରେ ମହାବୀର ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି—କିଏ ତୁମକୁ ଜନାନୀ ଦେବେ? ମୋ ପୁଅ, କଣ କରିବି?" ପିତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନାଗ ପୁଅ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ରାଜା, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବିବାହ କରନ୍ତି: ବଳପୂର୍ବକ ଅପହରଣ, ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଓ ସମ୍ମତି ଦ୍ୱାରା।" "ମୋ ବିବାହ ହେଲେ, ରାଜା, ତୁମର ପିତୃ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ; ନହେଲେ, ମୁଁ ଗଙ୍ଗାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବି—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।" ପୁଅଙ୍କର ଏହି ନିଶ୍ଚିତ କଥା ଶୁଣି, ଶୂରସେନ, ଯଦିଓ ସନ୍ତାନ ହୀନ ହେବା ଭୟ ଥିଲେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିକଟକୁ ଡାକି, ବିବାହ ପାଇଁ କଥା କହିଲେ। "ନାଗେଶ୍ୱର ମୋ ପୁଅ, ରାଜକୁମାର, ଗୁଣର ଭଣ୍ଡାର; ସେ ଧର୍ମିକ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ପ୍ରତାପୀ, ଅଜୟ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା।" "ରଥରେ, ଧନୁଷ ହାତରେ, ନାଗେ ଭୂମିରେ ଅପୂର୍ବ; ମୋ ବୟସ ହେବାରୁ, ତାଙ୍କର ବିବାହ ହେବା ଦରକାର।" "ରାଜ୍ୟର ଭାର ମୋ ପୁଅକୁ ଦେଇ, ମୁଁ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ହେବି; ତାଙ୍କର ବିବାହ ହେଉଅଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ମୋ ପ୍ରିୟ।" "ସେ ଏଯିଁ ଶିଶୁ ଭାବ ଛାଡନାହିଁ; ତେଣୁ, ତମେମାନେ, ମୋ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ବିବାହ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।" "ପୁଅର ବିବାହ ହେଲେ, ମୋ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ; ପୁଅ ପାଇଁ ଭାର ଦେଇ, ନିପୁଣ ଲୋକ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଆନ୍ତି।" ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହସ୍ତ ଯୋଡି ଆଦର ସହିତ କହିଲେ, "ତୁମ ପୁଅ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ବିବାହ ପାଇଁ କିଏ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର?" ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହିପରି କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ନାଗ ପୁଅ ବିଷୟରେ କିଛି ଖୋଲାସା କଲେନି; ତେମାନେ ଜାଣିଲେନି। ପୁନଃ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "କେଉଁ କନ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ? କେଉଁ ଉତ୍ତମ ବଂଶର, ଧନୀ, ଏବଂ କେଉଁ ରାଜା ଗୁଣର ଭଣ୍ଡାର?" "କେଉଁ ଭାଗିନୀ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ପ୍ରତାପୀ, ଏବଂ ଯାଙ୍କର ସଂଯୋଗ ପ୍ରଶଂସିତ?" ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ, ରାଜାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଓ ଇଙ୍ଗିତ ବୁଝି, କହିଲେ— "ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ବଡ଼ ରାଜା ବିଜୟ ଅଛନ୍ତି, ଯାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ହାତୀ, ରତ୍ନ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ।" "ସେ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜାଙ୍କର ଏଠି ଆଠି ପୁଅ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରତାପୀ ଧନୁର୍ଧର; ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଭୋଗବତୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସମାନ, ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପୁଅ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବାହ।" ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ପଚାରିଲେ, "କିପରି ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ମୋ ପୁଅର ପତ୍ନୀ ହେବେ? କହ।" "ରାଜା, ତୁମ ମନର କଥା ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି; ଶୂରସେନରେ ଯାହା ଦରକାର, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।" ରାଜା ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କୁ ଭୂଷଣ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ପଠାଇଲେ। ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ବଡ଼ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ରାଜନୀତି ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଶୂରସେନଙ୍କ ପୁଅ, ରାଜା ନାଗ, ଭୋଗବତୀ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚାହିଲେ। ବିବାହ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସଂଯୋଗ କଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଭୂଷଣ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସମ୍ମାନ ପାଇ, ରାଜା କହିଲେ, "ମୁଁ ଦେବି," ଏବଂ ପରେ, ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଆସିଲେ। ସେ ବିବାହ ଘଟଣା ଶୂରସେନକୁ ଖବର କଲେ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଭୂଷଣ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଯାଇଲେ। ବିବାହ ପାଇଁ, ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଉପଦେଷ୍ଟାମାନେ ଘିରି, ସମସ୍ତ କଥା ବଡ଼ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ। "ଏଠି, ଶୂରସେନଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାଗ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଗୁଣର ସାଗର, ଆସୁନାହିଁ।" ଏଭଳି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଗୁପ୍ତ ଘଟଣାରେ, ଶୂରସେନ ତାଙ୍କର ନାଗ ପୁଅ ପାଇଁ ବିବାହ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହଯୋଗ କଲେ, ଏବଂ ଭୋଗବତୀ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଦୂତ ଦେଇ, ବିବାହ ଆୟୋଜନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।