ପ୍ରତିଥେୟୀ, ପତିଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳା, ଏହିପରି କହି, ଶିଶୁଟିକୁ ପିପ୍ପଳ ଗଛମାନଙ୍କ ନିକଟେ ରଖିଦେଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶିଶୁଟିକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ପରେ, ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଯଜ୍ଞ ପାତ୍ର ଧରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଦୁହେଁ ଏକାସାଥି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ଆଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ, ଗଛମାନେ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ—ସମସ୍ତେ କାନ୍ଦିଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଋଷି ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ସମାନ ପାଳିଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକାପରି ଅନ୍ୟକୁ କହିଲେ, “ଏବେ ଦଧୀଚି ଓ ପ୍ରତିଥେୟୀ ନାହାନ୍ତି, ଆମେ କିପରି ବଞ୍ଚିବୁ? ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଗଛ—ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ ନାସ୍ତ।" ଏହିପରି, ଯେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଗତ ପିତାମାତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ପ୍ରତି ନିରନ୍ତର ସ୍ନେହ ଦେଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକା ଏକ ସଫଳ ଲୋକ। “ଦଧୀଚି କିମ୍ବା ପ୍ରତିଥେୟୀ ଆମକୁ ପୂର୍ବରୁ ଭଳି ଦେଖୁନାହାନ୍ତି; ନ ଜଣେ ପିତା, ନ ଜଣେ ମାଆ—ଆମେ ଦୁଷ୍ଟ, ଲଜ୍ଜା ଆମ ପାଇଁ," ଗଛମାନେ କହିଲେ। “ଏଠାରୁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ—ଦଧୀଚି ପ୍ରତିଥେୟୀଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମସନ୍ତାନ।" ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଗଛ ଓ ଗଛମାନେ ରାଜା ସୋମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଅମୃତ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ସୋମ ତାଙ୍କୁ ଅପୂର୍ବ ଅମୃତ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଏହି ଦେବମନ୍ୟ ଅମୃତ ଶିଶୁକୁ ଦେଲେ। ଏହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ଶିଶୁ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ବଢ଼ିଲେ; ପିପ୍ପଳ ଗଛମାନେ ତାଙ୍କୁ ପାଳିଲେ ଏବଂ ସେ, ପିପ୍ପଳଦା ନାମରେ, ଦୃଢ଼ ଶରୀର ଓ ବିସ୍ମୟ ଭରି, ପିପ୍ପଳ ଗଛମାନେ ପ୍ରତି କଥା କହିଲେ: "ମନୁଷ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟରୁ, ପକ୍ଷୀ ପକ୍ଷୀରୁ, ଉଦ୍ଭିଦ ବୀଜରୁ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଏକ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହି ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ହାତ, ପା, ଓ ଜୀବନ ସହିତ କିପରି ଜନ୍ମିଲି?" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଗଛ ଓ ଔଷଧିମାନେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଅଗ୍ନିପ୍ରବେଶ କଥା ଅନୁକ୍ରମେ କହିଦେଲେ। ଦେବମାନେ ଯେପରି ଦଧୀଚିଙ୍କ ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣି, ସେ ଶୋକରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଭୂମି ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଗଛମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। ପିପ୍ପଳଦା ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ଔଷଧି ଓ ଗଛମାନେ ପ୍ରତି କହିଲେ, "ମୁଁ ମୋର ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀମାନେ ନ ମାରିଲେ, ମୋତେ ଜୀବନର ଅଧିକାର ନାହିଁ। ପୁଅ, ପିତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରିଥାଏ।" "ସେଇଁ ନିଜରେ ପୁଅ; ଅନ୍ୟେ ଯଦିଓ ପୁଅ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ଭାବିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ପିତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନେ ଶତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।" ଗଛମାନେ ସେଇ ଶିଶୁକୁ ନେଇ ସୋମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର କଥା ସୋମଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ସୋମ ପିପ୍ପଳଦାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟାର ସିଦ୍ଧି, ଶୁଭ ବାଣୀ, ସାହସ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଓ ବୁଦ୍ଧି ଗ୍ରହଣ କର।" ପିପ୍ପଳଦା ମନ୍ୟତା ସହିତ ଉଦ୍ଭିଦପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋର ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ବ୍ୟତୀତ ଏ ସବୁ ଅର୍ଥହୀନ। ଏହି ପ୍ରଥମେ ମୋତେ କହ।" "ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ, କେଉଁ ସମୟରେ, କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ, କେଉଁ ମନ୍ତ୍ରରେ, କେଉଁ ତୀର୍ଥରେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ?" ସୋମ ଦୀର୍ଘ ଧ୍ୟାନ ପରେ କହିଲେ, "ଭୋଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ—ସମସ୍ତ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରେ; ଏହି ଉପରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ପିପ୍ପଳଦା ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୁଁ କିପରି ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଦେଖିବି? ମୁଁ ଶିଶୁ, ଶିଶୁମନ ଓ ଏପରି ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ନାହିଁ।" ସୋମ କହିଲେ, "ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ଚକ୍ରପାଣି ହରଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କର। ଯଦି ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ ଉଦ୍ୟମରେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ଦୟା ପାଇବ।" "ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନ, ଦୟାମୟ ମହାଦେଵ ଶିବ ଦେଖା ଦେବେ। ଶମ୍ଭୁ ସେଠି ମନିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି, ବଳବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ।" "ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ଚକ୍ରକୁ ଦେଇଥିଲେ। ତୁମେ ଦଣ୍ଡକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଅ।" "ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଚକ୍ରେଶ୍ଵର ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ତୁମେ ସମସ୍ତ ହୃଦୟରେ ଶଙ୍କର ଦେବଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କର; ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତୁମ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।" ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ମହାମୁନି ପିପ୍ପଳଦା ତାଁଠାରେ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରୁଦ୍ର, ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ଚକ୍ରଦାତା ବିରାଜିଥିଲେ। ପିପ୍ପଳ ଗଛମାନେ ଶିଶୁ ପ୍ରତି କରୁଣାଭାବରେ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ। ପିପ୍ପଳଦା ଗୋଦାବରୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ତ୍ରିଲୋକନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ଷ୍ଟୁତି କଲେ। "ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ କରି, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରି, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି। ମୁଁ ସେଇ ଆଦିଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।" "ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସମସ୍ତ କଳାର ନିଧି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଜାଣିଥିବା, ସେ ମଦନ ଶତ୍ରୁ ମୋ ପ୍ରତି କରୁଣା କରନ୍ତୁ।" "ଯିଏ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ଜୟ କରିଥିଲେ, ଦେବମାନେ ପୂଜିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ କୈଳାସକୁ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ତଳକୁ ଦବାଇଥିଲେ, ସେହି ପୁରାରି।" "ଯିଏ ଦୁଃଖିତ ଦେହୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପାର୍ବତୀ ସହ ହସି, ଦୟା କରି ଵର ଦେଇଥିଲେ; ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦୟା କର, ମହେଶ୍ଵର।" "ସେ ସୌତ୍ରାମଣୀ ଯଜ୍ଞ କରି, ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜି, ବାଣ ଚନ୍ଦ୍ରଶିଖରୀଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।" "ଶତ୍ରୁମାନେ ଜୟ କରି, ଦେବମାନେ ପୂଜି, ଗୁରୁକୁ ନମସ୍କାର କରି, ବିଶାଖ ଗଣନାଥଙ୍କୁ ମାଆଙ୍କ ଶୋଭାସନରେ ଦେଖି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ, ସୋମ ହସି ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ।" "ଈଶାନ ଉପରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ କୋଳ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ; ସୋମ ମଧ୍ୟ ରୂଷ୍ଟ ଶିଶୁକୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏହିପରି ଅର୍ଧ-ଜୟ ସ୍ଥିତି ଲାଗିଲା।