ଦଧୀଚି ଏକ ମହାନ ଋଷି ଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ତାଙ୍କର ପତିବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୃଦୁମତୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ଏବେ ମୋତେ ଘୃଣା କରୁଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଏଠାରେ ରଖିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ପୁଣି ନେବାକୁ ଚାହାଁନି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ମୋତେ କୁହ।” ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିଜେ ଜାଣନ୍ତି କ’ଣ ଉଚିତ। ଏଠି ଦାୟିତ୍ୟମାନେ ତାପସ୍ୟା ଓ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦଖଲ କରିବେ।” ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ଦଧୀଚି ମନ୍ତ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ବିଶେଷ ନିୟମ କରିଲେ। ସେଇ ଜଳ ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ରହିଥିଲା, ଦଧୀଚି ସେଉଁଠି ପିଇଲେ। କାଳକ୍ରମେ, ସେଠାରେ ରହିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତିହୀନ ହେବା ଆରମ୍ଭ କଲା ଏବଂ ବିନଶ୍ୱା ହେଲା। ତେବେ ଦେବତାମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ଦଧୀଚିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏବେ ଆମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବଡ଼ ବିପଦକୁ ଅନୁଭବ କରୁଛୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର ଚାହୁଁଛି, ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଆମେ ଦେଇଥିଲୁ।” ଦଧୀଚି କହିଲେ, “ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଭୟରେ ଏବଂ ଆପଣମାନେ ଦେରି କରିଥିବାରୁ ମୁଁ ସେଠାରେ ରହିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପିଇସାରିଛି, ଏଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ମୋ ଦେହରେ ରହିଛି। ଏବେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ, ଆପଣମାନେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତୁ।” ଦେବତାମାନେ ବିନୟସହିତ କହିଲେ, “ଏହି ସମୟରେ ଆମେ କେବଳ ଏତିକି କହିପାରିବା–‘ଆପଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଦେହ ଦିଅନ୍ତୁ’। ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ଆମେ ସଦା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପୀଡିତ ହେବୁ। ଆମେ କେଉଁଠିଯିବୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ?” “ଏହି ଭୂଲୋକ, ପାତାଳ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆମ ପାଇଁ ଆଜି ରହିବା ଅନୁକୂଳ ନାହିଁ। ମହାତ୍ମା, ଏହି ବିଷୟରେ ଆପଣ ଅଧିକ କହିବାଠାରେ ସମର୍ଥ।” ତେବେ ଦଧୀଚି କହିଲେ, “ମୋ ଅସ୍ଥିରୁ ତିଆରି ହେଉଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଦେବତାମାନେ ନିଅନ୍ତୁ, ଏଠାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଏହା ଆମ ପାଇଁ କ’ଣ କାମର? ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ଆମେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛୁ।” ପୁନି ଦଧୀଚି କହିଲେ, “ମୁଁ ଯୋଗ ମାର୍ଗରେ ନିଜ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ମୋ ଅସ୍ଥିରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକୃତିର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି ହେଉ।” ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଏହିପରି କରନ୍ତୁ।” ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯାହା ଅଗ୍ନିପରି ଉତ୍ସାହିନୀ ଓ ପ୍ରେମମୟୀ ଥିଲେ, ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ନଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ କହିଲେ। ଦଧୀଚି ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦୁର୍ଲଭ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, “ମୋ ଦେହକୁ ଚାହିଁଲେ ଭୋଗ କରନ୍ତୁ,” ବୋଲି କହିଲେ। ଏହିପରି କହି, ସେ ପଦ୍ମାସନରେ ବସି, ନାସିକାର ଆଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଶାନ୍ତ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ହେଲେ। ପ୍ରାଣାୟାମ, ଅଗ୍ନି ଓ ମଧ୍ୟନାଡୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଶନେଃଶନେ ଜୀବନବାୟୁକୁ ହୃଦୟ ଆକାଶରେ ନେଇଗଲେ। ମନକୁ ଅପାର, ପରମ ଅବସ୍ଥା–ଯାହା ବ୍ରହ୍ମର ଆକୃତି ଓ ଧ୍ୟାନଯୋଗ୍ୟ, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ମହାତ୍ମା ଦଧୀଚି ବ୍ରହ୍ମ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହ ନିର୍ଜୀବ ଦେଖି, ଦେବତା ଏବଂ ଅମରମାନେ ତ୍ୱଷ୍ଟାକୁ ଡାକି, “ତ୍ୱରିତ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କର,” ବୋଲି କହିଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟା କହିଲେ, “ମୁଁ କିପରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦେହରେ ନିର୍ଦୟତା କରିପାରିବି? ତଥାପି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।” “ତୁମ୍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଜ୍ରର ମୁଣ୍ଡ ତିଆରି ହେବ। ଗାଈମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଦେବେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଶରୀର ଖୋଲିଯିବ ଏବଂ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଅସ୍ଥି ପାଇବ।” ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହିପରି ହେଲା, ସେମାନେ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଚାଲିଗଲେ, ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରି, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଚାଲିଗଲେ। ବହୁଦିନ ପରେ ଶୀଳବତୀ, ଦଧୀଚିଙ୍କ ପତିବ୍ରତା ଗର୍ଭବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଏକ ଘଡ଼ା ଜଳ ନେଇ, ଫଳ ଓ ଫୁଲ ନେଇ ଉମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆଶ୍ରମକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଲେ। ଏଭଳି ଆସୁଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରାତିଥେୟୀ ଏକ ଉଲ୍କାପାତ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ପତିକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ପଚାରିଲେ, “ମୋର ପତି କେଉଁଠି ଗଲେ?” ଅଗ୍ନି ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆସିବା ଓ ଦେହ ଦାନ ଘଟଣା ସବୁ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିଲେ। ଅସ୍ଥି ନେଇଯିବା ଓ ପତିର ବିଦାୟ ଶୁଣି, ଶୀଳବତୀ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ। ଶୋକ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ତଳ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇଲେ। ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ନଶ୍ୱର। ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମିକ ଲୋକେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ସତ୍ତ୍ୱମାନେ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଧର୍ମଶୀଳ ଦେହ ପାଇ ଦେବତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂନ୍ୟବାନ୍ତି। ଏହି ଦେହର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ନିଶ୍ଚିତ ଚାଲିଯିବା ସତ୍ୟ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଜ୍ଞାନରେ ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଭୁ ସମାନ। ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କଲି ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋ ଶରଣାଗତ ଥିଲେ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ। କାହାର ମନ, କିମ୍ବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଏଇ ବିଚିତ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି କେ ଜାଣିପାରିବ? ଏପରି କହି, ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜା କରି, ସେ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ଚର୍ମ ଓ କେଶ ନେଇ, ଗର୍ଭବତୀ ପ୍ରାତିଥିର ଉଦର ଫାଟି ଶିଶୁକୁ ହାତରେ ନେଲେ। ଏହି ଶିଶୁ, ଜନ୍ମରୁ ପିତା, ବାନ୍ଧବ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ମାତୃ ବିହୀନ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଔଷଧୀ ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁମାନେ ଏପରି ଏକାକୀ, ମାତାପିତାହୀନ ଶିଶୁକୁ ଦେଖନ୍ତି ଓ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ। ଏହିପରି କହି, ସେ ପତିର ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଶିଶୁକୁ ପିପ୍ପଳ ଗଛ ନିକଟରେ ରଖି, ପ୍ରଣାମ କରି, ତା’କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।