ଏକ ଦିନ, ଏକ ପୂନ୍ୟଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା—“ହେ ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା, ସଗର କିପରି ବିଷ ସହିତ ଜନ୍ମିଲେ? ଏବଂ କେଉଁ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶକ, ଯବନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନ ଆଚାର ରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ?” ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ସଗର ରାଜା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଆଚାର ରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ, କାରଣ ସେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ଏହାର ବିସ୍ତୃତ କଥା ଶୁଣ।” ପୂର୍ବରୁ ବାହୁ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହୈହୟ, ତାଳଙ୍ଘ, ଶକ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନେ ଦଳିଦେଇ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦଳ—ଯବନ, ପାରଦ, କାମ୍ବୋଜ, ପାହ୍ଲବ ଏବଂ ଶକମାନେ—ହୈହୟମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଏହିପରେ ବାହୁ ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଗର୍ଭବତୀ ଯାଦବ ପତ୍ନୀ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଗଲେ। ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଏକ ସହପତ୍ନୀ ବିଷ ଦେଇଥିଲେ। ବାହୁ ରାଜା ଜଙ୍ଗଲରେ ଦେହ ଛାଡିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଶବାଗ୍ନି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ତାହାରେ ଚଡିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାର୍ଗବ ଋଷି ଔର୍ବ ଦୟାବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ବାରଣ କରିଦେଲେ। ଔର୍ବଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବିଷ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାର ନାମ ଥିଲା ସଗର। ଔର୍ବ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଦିବସ ଓ ଅନ୍ୟ ଶିଶୁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତାଙ୍କୁ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ, ଏବଂ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ ଥିଲା। ସଗର ଏହି ଶକ୍ତି ଓ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଦେହରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତେଜ ପ୍ରବେଶ କରି, ହୈହୟମାନଙ୍କୁ ପଶୁମାନଙ୍କ ଭଳି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ସଗର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ। ସଗର ଏବେ ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ ଓ ପାହ୍ଲବମାନଙ୍କୁ ସମୂଳ ନଷ୍ଟ କରିବା ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ସେ ମାନେ ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ନେଲେ। ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ସଗରଙ୍କୁ ବାରଣ କଲେ। ସଗର ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସ୍ମରଣ କରି, ସେମାନେକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଚହାରା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦେଲେ। ସେ ଶକମାନଙ୍କ ଅର୍ଧ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡିଦେଲେ; ଯବନ ଓ କାମ୍ବୋଜମାନଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡିଦେଲେ; ପାରଦମାନେ ଖୋଲା ଚୁଲ ରଖିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ; ପାହ୍ଲବମାନେ ଦାଡ଼ି ରଖିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ବେଦୀୟ କ୍ରିୟାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଦେଲେ। ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ, କୋଣିସର୍ପ, ମାହିଷକ, ଦର୍ବ, ଚୋଳ, ସକେରଳ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସଗର ତାଙ୍କର ଧର୍ମ କୁ ନେଇଦେଲେ। ସଗର ଧର୍ମରେ ଜିତି, ଏ ଭୂମିକୁ ବିଜୟ କରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଘୋଡ଼ା ପୂର୍ବ ସାଗରର ଦକ୍ଷିଣ ତଟ ନିକଟରେ ଧରାପଡ଼ି ଭୂମି ଭିତରକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ସଗର ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୂମି ଖୋଦିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଭଳି ଖୋଦି ଖୋଦି ସେମାନେ ବଡ଼ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ସେଠି ସେମାନେ ଆଦିପୁରୁଷ, ହରି, କୃଷ୍ଣ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କପିଳ ରୂପରେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ଜାଗ୍ରତ ହେବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲେ, କିନ୍ତୁ ଚାରିଜଣ ରହିଗଲେ—ବାର୍ହିକେତୁ, ସୁକେତୁ, ଧର୍ମରଥ ଏବଂ ପଞ୍ଚନଦ। ଏହି ଚାରିଜଣ ରାଜା ସଗରଙ୍କ ବଂଶର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଜାପତି ହେଲେ। ହରି ନାରାୟଣ ସଗରଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ବର ଦେଲେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପ୍ରବାହ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଖ୍ୟାତି। ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ, ସାଗର, ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବାସ ଦେଲେ; ସାଗର ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ସେ "ସାଗର" ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ାକୁ ସାଗରରୁ ଫେରାଇଲେ। ସେ ଏକ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅ ଥିଲା ବୋଲି କହାଯାଏ। ଏହି ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ସଗରଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ—ଏକେ କେଶିନୀ, ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ ଝିଅ, ଭୂମିରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୀଳ ଓ ରୂପରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଔର୍ବ ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ—“ଏକ ପତ୍ନୀ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅ ପାଇବେ, ଅନ୍ୟେ ଏକ ପୁଅ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯିଏ ବଂଶ ଚାଳିବ।” ଏକ କେଶିନୀ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅ ଚାହିଲେ; ଅନ୍ୟେ ଏକ ପୁଅ ଚାହିଲେ, ଯିଏ ବଂଶ ଚାଳିବ। ତାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ। ଅନ୍ୟେ ଏକ ଲାଉ ଫଳ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହା ଭିତରେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଭ୍ରୁଣ ଥିଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ତିଳ ଉପରି ଭ୍ରୁଣ ରହିଥିଲା। ସମୟ ଅନୁସାରେ ଏହି ଭ୍ରୁଣମାନେ ବଢିବା ଲାଗିଲେ; ସେମାନେ ଘିଅ ଭରା ଘଡ଼ିରେ ରଖାଗଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭ୍ରୁଣ ପାଇଁ ଏକ ଦାୟି ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ଦଶ ମାସ ପରେ, ସମସ୍ତେ ଅନୁକ୍ରମରେ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହିପରି, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ବଢାଇଲେ; ଏହି ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅ ଲାଉ ମଧ୍ୟରୁ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା।