ସତୀ ଦେବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଏହିପରି ଭାବେ କହିଲେ: “ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅପବାଦ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାପର କିଛି ସୀମା ନାହିଁ। ପତି ଯେପରି, ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ପରମ ଗତି ମଧ୍ୟ ସେପରି। ଏଠାରେ ଯଦି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ମହାଦେବ, ଜଗତ୍ର ଗୁରୁଙ୍କ ଅପମାନ ହୁଏ, ତେବେ ତ ଏହା ଅଧିକ ଦୁଃଖର କଥା। ଏପରି ଅପମାନ ଶୁଣି, ମୁଁ ଏହି ଦେହକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ।” ଏହିପରି କହି, ମହାପୁନ୍ୟବତୀ ଦେବୀ, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଅତିବେଗରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଶିବଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଯୋଗବଳରେ ସେ ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ମହାଦେବ ମହାକ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ସେ ଜୟ ଓ ବିଜୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେମାନେ ଡକ୍ଷୟଜ୍ଞ ଧ୍ଵଂସ ହେବାର ସମସ୍ତ କଥା ଶିବଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ଡକ୍ଷ କନ୍ୟା ସତୀଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱର ଭୟଙ୍କର ଭୂତଗଣ ଓ ପିଶାଚମାନେ ସହିତ, ଏବଂ ଭୂତାଧିପତିମାନେ ସହିତ, ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେମାନେ ଯଜ୍ଞକୁ ଘେରି ରହିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଆଗରେ ଥିଲେ। ଯଜ୍ଞକୁ ଡକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଆଦି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋଷିମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ରିଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଓ ‘ସ୍ୱାହା’ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଯଜ୍ଞ ସୁଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଶ୍ରଦ୍ଧା, ପୋଷଣ, ତୃପ୍ତି, ଶାନ୍ତି, ଲଜ୍ଜା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ବି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଭୂମି, ସ୍ୱର୍ଗ, ରାତି, କ୍ଷମା, ପ୍ରଭାତ, ଆଶା, ବିଜୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟା ଦେବ, ଦିବ୍ୟ କୁଶଳକାର, ସୁରଭି, ନନ୍ଦିନୀ, କାମଧେନୁ ଓ କାମଦୁଧା ଗାଈମାନେ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କାମଧେନୁ, କାମରୂପୀ ଲତା, ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ, କଳ୍ପଲତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଶାପୂରଣ କ୍ଷୀରସାଗରର ଉପହାରମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଯେଉଁ କିଛି ଅତି ଆବଶ୍ୟକ ଓ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଥିଲା, ସେସବୁ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା। ମଘବାନ (ଇନ୍ଦ୍ର), ପୂଷାନ୍ ଓ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ନିଜେ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। “ଦିଅ, ଭୋଗ କର, କର, ସୁଖରେ ରଖ” ଏହିପରି ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ ବୀରଭଦ୍ର, ଭଦ୍ରକାଳୀ ସହିତ, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଯଜ୍ଞକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ପରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଧନୁଷ୍ ଧାରୀ ମହାଦେବ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ମହାଦେବ ଭୟଙ୍କର ଭୂତଗଣ ସହିତ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ। ଏଠାରେ ସେମାନେ ଯଜ୍ଞକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବଡ଼ ଆତଙ୍କ ଓ ତାଣ୍ଡବ ହେଲା। କେହି ପଳାଇଗଲେ, କେହି ଶିବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। କେହି ଦେବତାମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, କେହି ଶଙ୍କର ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଏପରି ଯଜ୍ଞ ଧ୍ଵଂସ ଦେଖି, ପୂଷାନ୍ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ବୀରଭଦ୍ର ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଉଖଳି ଦେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଦୂରେ ହଟାଇଲେ, ଭାଗାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଉଖଳି ଦେଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଖା ଦେଇ ଘୁରାଇ ଭୂମିରେ ପକେଇ ଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ—“ଉଦ୍ଧାର କର, ଉଦ୍ଧାର କର, ଗଦାଧର!” ଏପରି ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଏକ ପ୍ରମଥ ନାୟକ, ହରି ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଷ୍ଣବ ଯଜ୍ଞକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଲେ। ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ଛାଡ଼ି ଭୂତନାଥଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୂତନାଥ ଏହି ଆସୁଥିବା ଚକ୍ରକୁ ଧରି ନେଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ଧରାଯିବା ସହିତ, ଲୋକପାଳମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଡକ୍ଷ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ଜୟ ହେଉ, ଶଙ୍କର, ସୋମନାଥ! ଜୟ ହେଉ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଶମ୍ଭୁ! ଜୟ ହେଉ, ଶୁଭଙ୍କ ପ୍ରତୀକ! ଜୟ ହେଉ, କାଳସ୍ୱରୂପ! ନମସ୍କାର! ନମସ୍କାର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା! ନମସ୍କାର ନୀଳକଣ୍ଠ! ନମସ୍କାର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟ! ନମସ୍କାର ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ! ତିନି ରୂପ ଧାରୀ, ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ସମସ୍ତ ରୂପର ଆଧାର, ଇଛାପୂର୍ଣ୍ଣକ ଦାତା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର! ବେଦାନ୍ତ ଜନିତ, ପରମାତ୍ମା, ଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ, ଯଜ୍ଞାଶ୍ରୟ, ଯଜ୍ଞଦାତା, ହବିର୍ଭୋକ୍ତା, ଯଜ୍ଞନାଶକ, ଫଳଦାତା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର! ଉଦ୍ଧାର କର, ଉଦ୍ଧାର କର, ଜଗନ୍ନାଥ! ଶରଣାଗତପ୍ରେମୀ! ଭକ୍ତ ଓ ଅଭକ୍ତ, ଦୁଇଁଜଣ ପାଇଁ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ!” ଏପରି ସ୍ତୁତି ପରେ, ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ କହିଲେ, “କ’ଣ ଦେବି?” ଡକ୍ଷ କହିଲେ, “ମୋର ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହେଉ।” ତାହାପରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ!” ଦୟା ଓ କ୍ଷମାର ଆଶ୍ରୟ ଶିବ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ଏହିପରି କହି ଯଜ୍ଞକୁ ସଫଳ କଲେ ଓ ଭୂତଗଣ ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଦାନବମାନେ ଭୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରୀ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ଏଇ ଶ୍ରୀ ରଙ୍ଗନାଥ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର!” ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ମୁଖ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦୟା କ୍ଷଣ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି। ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ, ସମାନ କିମ୍ବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କେହି ନାହାନ୍ତି—ଗରୁଡ଼ାରୋହୀ ବା ନରସିଂହ ଭାବରେ ଯେପରି ହେଉନାହିଁ। ସେହି ଦୟାମୟ ଦେବଦେବୀ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ତାପରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ସମସ୍ତେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛ? ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ କରିବି।” ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ମହାଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭୟ ହେଉଛି, ଏହିପାଇଁ ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତୁ।” ହରି କହିଲେ, “ମୋର ଚକ୍ର ହରା ନେଇଯାଇଛନ୍ତି; ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି? ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆସିଛ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଫେରିଯାଅ, ମୁଁ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା ଦେବି।