ଦେବତାମାନେ ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ମହାତପସ୍ବୀ କୌଶିକ ତାଙ୍କୁ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, କୈକେୟ ବଂଶର ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସତ୍ୟରଥା, ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାର ନାମ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର। ଏହି ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ତୃଶଙ୍କୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଓ ସାର୍ବଭୌମ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଭାବରେ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କଲେ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ରୋହିତ; ରୋହିତଠାରୁ ହରିତ, ହରିତଠାରୁ ଚଞ୍ଚୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ହାରିତ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଚଞ୍ଚୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ବିଜୟ, ଯିଏ ମହାମୁନି ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଜୟ କଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ବିଜୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୁରୁକ ଥିଲେ, ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଧନୀ ରାଜା; ରୁରୁକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଲି ଭୃକ, ଭୃକଠାରୁ ବାହୁ ଜନ୍ମିଲେ। ହୈହୟ ଓ ତାଳଙ୍ଘମାନେ ଏହି ବାହୁ ରାଜାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ଗର୍ଭବତୀ ରାଣୀ ଦୁଃଖରେ ଔର୍ବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବାହୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶିଳ୍ପଶୂନ୍ୟ ଥିଲେ, ତିନି ଧର୍ମଯୁଗରେ ବାସ କରୁଥିଲେ; ବାହୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଗର ଗର୍ଭରେ ବିଷ ସହିତ ଗଠିତ ହେଲେ। ଔର୍ବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, ସଗର ରାଜା ଭାର୍ଗବଙ୍କଠାରୁ ଅଗ୍ନିଆସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ। ସେ ତାଳଙ୍ଘ ଓ ହୈହୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସଗର ଶକ, ପହ୍ଲବ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ପାରଦମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଧର୍ମରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା, “ସଗର କିପରି ବିଷ ସହିତ ଜନ୍ମିଲେ? ଏବଂ କାହିଁକି ସେ ଶକ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ବାହାର କଲେ?” ପୂର୍ବେ, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣରେ ଲିନ ବାହୁଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହୈହୟ, ତାଳଙ୍ଘ ଓ ଶକମାନେ ଦଖଲ କଲେ। ଯବନ, ପାରଦ, କାମ୍ବୋଜ ଓ ପହ୍ଲବମାନେ ମଧ୍ୟ ହୈହୟମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ବାହୁ ରାଜା ରାଜ୍ୟହୀନ ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଗର୍ଭବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ସହୋଯାତ୍ରା କଲେ। ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଏକ ସହପତ୍ନୀ ତାଙ୍କୁ ବିଷ ଦେଇଥିଲେ। ଜଙ୍ଗଲରେ ସେ ପତିଙ୍କର ଶବଦାହ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାର୍ଗବ ଋଷି ଔର୍ବ ତାଙ୍କୁ ଦୟାବଶତଃ ବଞ୍ଚାଇଲେ। ଔର୍ବଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ବିଷ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାର ନାମ ହେଲା ସଗର। ଔର୍ବ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟ ଶୂଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ। ଏହି ଅଗ୍ନିଆସ୍ତ୍ର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଓ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସଗର ଯୁଦ୍ଧକୁ ବାହାରିଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ହୈହୟମାନେ ମୃଗମନ୍ୟେ ବିନଶ୍ଟ ହେଲେ, ସଗର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ ଓ ପହ୍ନବମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ସଗରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମୃତ୍ୟୁମୁଖରେ ପଡ଼ି, ସେମାନେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ନେଲେ। ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ଦେଲେ ଓ ସଗରଙ୍କୁ ବିନଶ୍ଟ କରିବାରୁ ରୋକିଲେ। ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ସଗର ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସ୍ମରଣ କରି, ସେମାନେ ଜୀବିତ ରଖିଲେ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଆକୃତି ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଶକମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଅର୍ଧକ କାଟିଦେଲେ, ଯବନ ଓ କାମ୍ବୋଜମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇଦେଲେ। ପାରଦମାନେ ଚୁଲି ଖୋଲାଇ ରଖିଲେ, ପହ୍ନବମାନେ ଦାଢ଼ି ରଖିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଓ ଯଜ୍ଞରୁ ବଞ୍ଚିତ କଲେ। ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ, କୋଣିସର୍ପ, ମାହିଷକ, ଦର୍ବ, ଚୋଳ, ସକେରଳ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସଗର ବଡ଼ ରାଜା ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ବାହାର କଲେ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଦେଶରେ। ସଗର ଧର୍ମରେ ବିଜୟୀ ହେଇ, ପୃଥିବୀ ଜୟ କରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱକୁ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ଅଶ୍ୱ ପୂର୍ବ ସାଗରର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଧରାଯାଇ ଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଗଲା। ସେଠାରେ ସଗର ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ମାଟି ଖୋଦିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଓ ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଭୁ ହରି, କୃଷ୍ଣ, କପିଲ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଦେଖିଲେ। ସେ ଜାଗି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ମହାମୁନି ଦହିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ଚାରିଜଣ ବଞ୍ଚିଲେ—ବାର୍ହିକେତୁ, ସୁକେତୁ, ଧର୍ମରଥ ଓ ପଞ୍ଚନଦ। ଏହି ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ବଂଶର ପ୍ରଜାପତି ହେଲେ। ପରମ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋର୍ଡ ହରି ନାରାୟଣ ସଗରଙ୍କୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ବଂଶ ଓ ଅକ୍ଷୟ କୀର୍ତ୍ତି ଦେବାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ସ୍ୱରୂପ ସାଗର ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବାସ ଦେଲେ; ସାଗର ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ନେଇ ସମ୍ମାନ କଲା। ଏହି କାରଣରୁ ସେ “ସାଗର” ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱ ସାଗରରୁ ଫେରିଲା। ସେ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଏବଂ କୁହାଯାଏ ତାଙ୍କ ୬୦,୦୦୦ ଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେହି ୬୦,୦୦୦ ଜଣ ପୁତ୍ର କିପରି ଜନ୍ମିଲେ, ଏହା ଏଠି ଏହି ପବିତ୍ର କଥାର ଅନ୍ତର୍ଭାଗ।